Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonda nazorat organlari faoliyati samaradorligini baholash ko‘rsatkichlaridan tekshiruvlar sonini oshirish talabi chiqarildi. Bunday qaror Biznes-ombudsman aralashuvidan so‘ng qabul qilindi. Idora ushbu ko‘rsatkich tadbirkorlarga maʼmuriy bosim kuchayishi xavfini yuzaga keltirishini taʼkidlagan.
Bu haqda Prezident huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakilning matbuot kotibi Sadullo Salahov 2026 yil yanvar–sentyabr oylarida amalga oshirilgan ishlar yakunlari haqida maʼlumot berish chog‘ida xabar qildi.
To‘qqiz oy davomida idora tadbirkorlik subyektlarini tekshirish jarayonida qonunchilik buzilishi bilan bog‘liq 7 498 ta holatni aniqladi. Shundan 938 ta holatda tekshiruvlar noqonuniy o‘tkazilgan, yana 6 560 ta holatda esa ularni amalga oshirishning belgilangan tartibi buzilgan. Aniqlangan har bir holat bo‘yicha maʼmuriy taʼsir choralari ko‘rilgan.
1 avgustdan boshlab nazorat organlarining tadbirkorlar bilan barcha o‘zaro munosabatlari majburiy ro‘yxatdan o‘tkazilishi belgilandi. Ushbu talab joriy etilganidan buyon mamlakatda bunday munosabatlarning 4 254 tasi ro‘yxatga olingan.
Shu bilan birga, idora tadbirkorlar bilan muloqot niqobi ostida amalda tekshiruvlar o‘tkazilgani yoki ro‘yxatdan o‘tkazmasdan choralar qo‘llanilgani bilan bog‘liq holatlarni ham aniqladi. Biznes-ombudsman aralashuvidan keyin tegishli jarimalar bekor qilindi, mansabdor shaxslar esa maʼmuriy javobgarlikka tortildi.
Nazorat organlari samaradorligini baholash tizimini o‘rganish ayrim idoralarning KPI ko‘rsatkichlarida tekshiruvlar sonini ko‘paytirish talabi mavjudligini ko‘rsatdi. Biznes-ombudsman bahosiga ko‘ra, bunday mezon ko‘proq tekshiruv o‘tkazishga rag‘bat yaratib, tadbirkorlarga asossiz bosim o‘tkazilishi xavfini oshirgan. Idora ko‘rgan choralar natijasida ushbu mezon KPI ko‘rsatkichlaridan chiqarildi.
Hisobot davrida Biznes-ombudsmanga 10 743 ta murojaat kelib tushgan, ularning 10 031 tasi ko‘rib chiqilgan. Ko‘rib chiqilgan masalalarning 49 foizi bo‘yicha ijobiy qaror qabul qilingan.
Idora faoliyatining natijalaridan biri Namangan viloyatida dehqon bozorlariga kirish va ular hududida savdo qilish uchun haq undirish amaliyotining tugatilishi bo‘ldi. Biznes-ombudsman bu natijaga viloyat hokimligi bilan hamkorlikda erishdi. Natijada 38 ta bozorda faoliyat yuritayotgan 7 mingdan ortiq tadbirkor asossiz xarajatlardan xalos bo‘ldi.
Shuningdek, idora xususiy bog‘chalarga subsidiya hisoblashda xatolar mavjudligini aniqladi. Kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin 2 240 nafar tarbiyalanuvchi uchun har oy qo‘shimcha kompensatsiya to‘lovlari tashkil etildi. Ularning umumiy miqdori 130,8 mln so‘mni tashkil qildi.
Tadbirkorlar murojaatlari bilan ishlash jarayonida normativ-huquqiy bazani o‘zgartirishni talab qiladigan muammolar ham aniqlandi. Biznes-ombudsman 12 ta normativ-huquqiy hujjat loyihasini tayyorladi va biznes manfaatlariga daxldor 800 dan ortiq hujjat loyihasini huquqiy ekspertizadan o‘tkazdi.
Tekshirilgan loyihalarning yarmidan ko‘p qismi bo‘yicha ularni ishlab chiquvchilarga tadbirkorlik faoliyatiga salbiy taʼsir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan qoidalarni qayta ko‘rib chiqish takliflari yuborildi.
Idora takliflari orasida majburiy yoritish uskunalari, belgilar va peshlavhalar uchun elektr energiyasi haqini to‘lashda qo‘llaniladigan uch baravar oshiruvchi koeffitsiyentni bekor qilish tashabbusi ham bor. Uning o‘rniga standart tarifni qo‘llash taklif etilmoqda.
Yana bir tashabbus ayrim moliyaviy sanksiyalarni qo‘llashdan oldin tadbirkorlarga qoidabuzarliklarni bartaraf etish va yetkazilgan zararni qoplash uchun kamida 10 ish kuni berishni nazarda tutadi. Agar belgilangan talablar ushbu muddat ichida to‘liq bajarilsa, sanksiyalarni qo‘llamaslik taklif qilinmoqda.
Bundan tashqari, Biznes-ombudsman texnogen xavf darajasi yuqori bo‘lgan hududlar uchun kadastr pasportlarini rasmiylashtirish jarayonini elektron shaklga o‘tkazishni taklif qilmoqda.
Loyiha byurokratik tartib-taomillarni qisqartirish va xizmat ko‘rsatishning aniq muddatlarini belgilashni nazarda tutadi. Hujjat SOVAZ portalida jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan.
