O‘zbekistonda profilaktika inspektorlariga yangi vakolatlar beriladi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonda ichki ishlar organlarining jamoat xavfsizligini taʼminlash bo‘yicha faoliyatining yangi tartibi joriy etilmoqda. Profilaktika inspektorlariga qo‘shimcha vakolatlar beriladi, ular faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlaridan biri aholining ishonch darajasi bo‘ladi. Tegishli Prezident qarori — 2026 yil 4 sentyabrdagi PQ–314-son qaror qabul qilindi.

Hujjatga muvofiq, jamoat xavfsizligi uchun masʼul ichki ishlar organlari bo‘linmalari yagona tizim sifatida faoliyat yuritadi. Xizmat yo‘nalishi va xizmat hududidan qatʼi nazar, fuqarolarning murojaatlariga tezkor munosabat bildirishga ustuvor ahamiyat beriladi.

Asosiy vazifalardan biri aholi bilan bevosita va ochiq muloqot o‘rnatish etib belgilandi. Ichki ishlar organlari xodimlari fuqarolarning huquqbuzarlikka sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan muammolarini hal etishga ko‘maklashishi kerak.

Shuningdek, huquqbuzarliklar sodir etilishiga olib keluvchi sabab va omillarni har kuni bevosita joyida aniqlash va bartaraf etish, shuningdek, xavf guruhiga kiruvchi shaxslar bilan manzilli profilaktika ishlarini olib borish nazarda tutilmoqda.

Profilaktika inspektorlarining maʼmuriy vakolatlari kengaytiriladi. Ular o‘z vakolatiga kiradigan birinchi marta sodir etilgan kam ahamiyatli huquqbuzarliklarning 17 turi bo‘yicha maʼmuriy ogohlantirish berishlari mumkin bo‘ladi.

Bundan tashqari, inspektorlarga mahallalar ko‘chalari va yo‘llarida yo‘l harakati qoidalarining to‘rt turdagi buzilishi bo‘yicha maʼmuriy jazo qo‘llash huquqi beriladi. Tuman yoki shahar ichki ishlar organi boshlig‘i yoki uning o‘rinbosarlari vakolatiga kiradigan yana to‘qqiz turdagi maʼmuriy huquqbuzarlik bo‘yicha inspektorlar ishlarni mustaqil ko‘rib chiqishi va jazo qo‘llashi mumkin bo‘ladi.

Shu bilan birga, profilaktika inspektorining xizmat vazifalarini bajarishiga to‘sqinlik qilganlik uchun maʼmuriy javobgarlik belgilanadi.

Qarorning ayrim qoidalari profilaktika inspektorlarining maqomi va ular faoliyatini baholash tizimini o‘zgartirishga qaratilgan. Ularning kasbiy maqsadi biriktirilgan hududda aholining ishonchini oshirish va jinoyatchilikni jilovlash etib belgilangan.

Bunda inspektorlarga ularning kasbiy faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan vazifalarni yuklash taqiqlanadi. Shuningdek, ularning bevosita yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri rahbari bo‘lmagan rahbarlar inspektorlarga topshiriq va ko‘rsatmalar bera olmaydi.

Aholi tomonidan ovoz berish orqali profilaktika inspektorining faoliyatiga nisbatan «ishonchsizlik tashabbusi»ni bildirish mexanizmi ham joriy etiladi. Bunday ovoz berish natijalari intizomiy choralar, hatto ichki ishlar organlaridan bo‘shatishgacha bo‘lgan choralarni qo‘llash uchun asos bo‘lishi mumkin.

Profilaktika inspektorlari elektron shaklda yuritayotgan maʼmuriy ishlar ko‘rib chiqilayotganda sudlar zarurat bo‘lmasa, hujjatlarni qo‘shimcha ravishda qog‘oz shaklida talab qilmasligi kerak.

Inspektorning biriktirilgan hududdagi faoliyati samaradorligi, avvalo, aholining ishonch darajasi, xavf guruhiga kiruvchi shaxslar o‘rtasidagi jinoyatchilik darajasi va takroriy maʼmuriy huquqbuzarliklar soni asosida baholanadi.

2026 yil 1 noyabrdan patrul-post va qo‘riqlash bo‘linmalari patrul xizmati davomida “112” tizimi orqali kelib tushgan jinoyat va hodisalar haqidagi xabarlar bo‘yicha, shu jumladan fuqarolarning turar joylariga ham chiqadi.

Kun-u tun faoliyat yuritadigan gastronomik ko‘chalarda jamoat tartibini saqlash ichki ishlar organlari va hududiy hokimliklar o‘rtasida tuziladigan shartnomalar asosida patrul-post xizmati tomonidan amalga oshiriladi.

Ommaviy tadbirlar vaqtida jamoat tartibini buzgan shaxslar uchun keyingi ommaviy tadbirlarga kirishni vaqtincha cheklash chorasi belgilanadi.

Qarorda Ichki ishlar vazirligi bo‘linmalari o‘rtasida ayrim vazifalarni «Turli vazifalar — yagona vakolatlar» tamoyili asosida qayta taqsimlash ham nazarda tutilgan.

Patrul-post va qo‘riqlash bo‘linmalariga yo‘l harakati xavfsizligi sohasidagi ayrim vakolatlar beriladi. Jumladan, ular patrul yo‘nalishlarida, bozorlar, yirik savdo majmualari, taʼlim muassasalari yaqinida va markaziy ko‘chalarda chorrahalardagi tirbandliklarni bartaraf etish ishlarida ishtirok etishi mumkin bo‘ladi.

Ularga, shuningdek, yo‘llarda sodir etilgan jinoyat va huquqbuzarliklarga tezkor munosabat bildirish, ularning oldini olish, jamoat tartibini taʼminlash va jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish vazifalari yuklatiladi.

O‘z navbatida, Yo‘l-patrul xizmatiga jamoat tartibini taʼminlash bo‘yicha ayrim vakolatlar beriladi. Xususan, YPX xodimlari ko‘chalar va jamoat joylaridagi huquqbuzarliklarni to‘xtatish, huquqbuzarlarni taʼqib qilish va ushlash, shuningdek, ularni ichki ishlar organlariga olib borishlari mumkin bo‘ladi.

Bundan tashqari, YPX belgilanmagan joylarga qattiq maishiy va qurilish chiqindilarini tashlash, suyuq maishiy chiqindilarni oqizish, shuningdek, jamoat joylarida alkogolli mahsulotlarni isteʼmol qilish holatlari bo‘yicha ishlarni ko‘rib chiqadi va tegishli maʼmuriy jazolarni qo‘llaydi.