Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — 2026 yil sentyabr oyida O‘zbekistonda ishbilarmonlik faolligi indeksi 1 389 punktni tashkil etdi. Bu avgust oyidagi ko‘rsatkichdan 38,9 foizga, o‘tgan yilning sentyabr oyidagi darajadan esa 33,6 foizga yuqori. Bu haqda Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi xabar berdi.
Ishbilarmonlik faolligi indeksi to‘rtta tarkibiy qism asosida hisoblanadi: banklararo to‘lov operatsiyalari, tovar-xomashyo birjasidagi faollik, faoliyat yuritayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar sonining o‘zgarishi va yangi tovar belgilarini ro‘yxatdan o‘tkazish.
Indeksning bazaviy qiymati 1 000 punkt etib belgilangan. Ushbu darajadan yuqori yoki pastga og‘ish ishbilarmonlik faolligining oldingi oyga nisbatan o‘sishi yoki qisqarishini ifodalaydi.
Sentyabr oyidagi o‘sish grafikda 2025 yil sentyabridan boshlab keltirilgan oylik ko‘rsatkichlar orasida eng yuqori bo‘ldi.
To‘rtta tarkibiy qismdan uchtasida o‘sish kuzatildi. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarning bank hisobvaraqlari bo‘yicha operatsiyalari soni 10,5 foizga, birjada xomashyo xarid qilish faolligi 87,6 foizga, faoliyat yuritayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar soni esa 1,1 foizga oshdi. Tovar belgilariga oid tarkibiy ko‘rsatkich 1,6 foizga pasaydi.
Mamlakatning 13 ta hududida indeks o‘sdi. Eng yuqori o‘sish Jizzax viloyatida qayd etildi — 50,1 foiz, indeks 1 501 punktga yetdi. Toshkent shahrida indeks 44,0 foizga oshib, 1 440 punktni, Farg‘ona viloyatida 43,8 foizga oshib, 1 438 punktni tashkil qildi. Toshkent va Namangan viloyatlarida esa o‘sish 43,0 foizdan bo‘lib, indeks har ikki hududda 1 430 punktga yetdi.
Buxoro viloyatida o‘sish 40,6 foizni, Qashqadaryo viloyatida 39,1 foizni, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 38,5 foizni, Xorazm viloyatida 37,2 foizni, Surxondaryo viloyatida 32,5 foizni, Navoiy viloyatida esa 26,8 foizni tashkil etdi.
Eng past o‘sish Samarqand viloyatida — 14,8 foiz va Andijon viloyatida — 5,3 foiz qayd etildi. Ko‘rsatkich pasaygan yagona hudud Sirdaryo viloyati bo‘ldi: bu yerda indeks 7,8 foizga tushib, 922 punktni tashkil qildi.
Yillik hisobda indeks barcha hududlarda o‘sdi. Eng yuqori ko‘rsatkichlar Qashqadaryo viloyatida — 59,9 foiz, Toshkent shahrida — 55,4 foiz va Navoiy viloyatida — 51,2 foiz qayd etildi. Eng past o‘sish Toshkent viloyatida — 4,5 foiz va Sirdaryo viloyatida — 3,7 foiz kuzatildi.
Banklararo to‘lov operatsiyalari soni qariyb 8 milliontaga yetdi. Bu avgust oyiga nisbatan 800 mingtaga yoki 10,5 foizga ko‘pdir. Yillik hisobda esa o‘sish 28,4 foizni tashkil etdi.
Yuridik shaxslar o‘rtasidagi operatsiyalar to‘qqizta hududda ko‘paydi. Jumladan, Xorazm viloyatida o‘sish 13,9 foizni, Toshkent shahrida 11,6 foizni, Andijon va Navoiy viloyatlarida esa 11,0 foizdan bo‘ldi.
Toshkent viloyatida operatsiyalar soni 9,8 foizga, Farg‘ona viloyatida 9,2 foizga oshdi. Shu bilan birga, bunday operatsiyalar Surxondaryo viloyatida 20,6 foizga, Qashqadaryo viloyatida 5,7 foizga, Sirdaryo viloyatida 4,4 foizga, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 4,3 foizga va Buxoro viloyatida 2,5 foizga qisqardi.
Umumiy o‘sish Markaziy bankning banklararo elektron to‘lov tizimidagi to‘lov hujjatlari soni ko‘payishi bilan bog‘liq. Avgust oyiga nisbatan memorial orderlar soni 11,0 foizga yoki 242,6 mingtaga, to‘lov topshiriqnomalari 9,3 foizga yoki 429,9 mingtaga, to‘lov talabnomalari 16,7 foizga yoki 3,0 mingtaga, inkasso topshiriqnomalari esa 24,1 foizga yoki 78,5 mingtaga oshdi.
Birjaga oid tarkibiy ko‘rsatkich 1,8765 birlikni tashkil etib, 87,6 foizga o‘sdi. Bitta bitimdagi tovarlarning o‘rtacha hajmi 139,4 foizga, bitimlar soni esa 35,8 foizga ko‘paydi.
Respublika tovar-xomashyo birjasidagi 34 ta asosiy tovar turi bo‘yicha savdolarning umumiy qiymati 10 229 milliard so‘mga yetdi. Bu bir oy oldingi ko‘rsatkichdan 14,3 foizga ko‘pdir. Birjaga oid tarkibiy ko‘rsatkich 13 ta hududda o‘sdi, Sirdaryo viloyatida esa 0,8559 birlikkacha pasaydi.
Birja faolligining o‘sishi ayrim tovarlar savdosi keskin ko‘paygani bilan bog‘liq. Shakar savdosi hajmi 544,7 baravarga oshib, 19 tonnadan 10,4 ming tonnaga yetdi. Ushbu hajmning 10,3 ming tonnasi «Angren shakar» MCHJ tomonidan sotildi.
Industrial moy savdosi 387,4 baravarga, texnik urug‘lar savdosi esa 4,8 baravarga oshdi. Texnik urug‘lar savdosi hajmi 15,7 ming tonnadan 75,8 ming tonnaga yetdi. Metall rux savdosi 46 foizga, kalsinatsiyalangan soda savdosi 42 foizga, ko‘mir savdosi esa 35 foizga ko‘paydi.
Faoliyat yuritayotgan xo‘jalik yurituvchi subyektlarga oid tarkibiy ko‘rsatkich 1,0107 birlikni tashkil etdi. Ushbu ko‘rsatkich mamlakatning barcha hududlarida o‘sdi.
Bir oy davomida bunday subyektlar soni 7 269 taga ko‘payib, 554,9 mingtaga yetdi. Yirik korxonalar soni 32 taga oshib, 4 834 tani tashkil qildi. Kichik korxonalar soni esa 7,2 mingtaga ko‘payib, 459,1 mingtaga yetdi.
Tovar belgilariga oid tarkibiy ko‘rsatkich 1,6 foizga pasayib, 0,9836 birlikni tashkil etdi. Sentyabr oyida yuridik shaxslar 480 ta tovar belgisi va tovar nomini ro‘yxatdan o‘tkazdilar.
Hududlar bo‘yicha o‘zgarishlar turlicha bo‘ldi: ushbu ko‘rsatkich yettita hududda o‘sdi. Jumladan, Jizzax viloyatida 4,0000 birlikka, Namangan viloyatida 1,4667 birlikka va Buxoro viloyatida 1,4167 birlikka yetdi.
Toshkent shahri, Toshkent, Xorazm, Surxondaryo, Andijon va Sirdaryo viloyatlari, shuningdek, Qoraqalpog‘iston Respublikasida tovar belgilariga oid tarkibiy ko‘rsatkich pasaydi.
