Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — Havo haroratining sovishi, tungi haroratning keskin pasayishi va shamolsiz ob-havo sharoitida atmosfera inversiyasi hodisalari kuzatilishi munosabati bilan poytaxt hududida ko‘mir yoqib isitiladigan issiqxona xo‘jaliklaridan atmosferaga ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishi yuzasidan fuqarolarning murojaat va shikoyatlari ko‘paydi.
Jumladan, Yunusobod tumani aholisi atmosfera havosi sifati yomonlashgani va yoqimsiz hidlar paydo bo‘lgani haqida xabar bergan. Bu holatlar, odatda, issiqxonalarni isitish uchun ko‘mirdan foydalanish bilan bog‘liq.
Har bir murojaat bo‘yicha ekologik xizmatlar mutaxassislari joylarga chiqib, tekshiruvlar o‘tkazdi hamda ishonchli maʼlumotlarni olish va Toshkent atmosferasiga ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishiga yo‘l qo‘yayotgan shaxslarga nisbatan choralar ko‘rish maqsadida havo namunalarini oldi.
Maxsus komissiya poytaxt atmosfera havosi sifatiga turli antropogen manbalarning salbiy taʼsirini kamaytirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirmoqda. Ifloslanishning asosiy manbalari qatoriga sanoat korxonalari, avtotransport, isitish tizimlari, kuz-qish mavsumida esa turar joylarga yaqin hududlarda joylashgan issiqxona xo‘jaliklari ham kiradi.
Issiqxona xo‘jaliklarining takliflari
Issiqxona xo‘jaliklari vakillari amaldagi obyektlarni modernizatsiya qilish, ekologik toza isitish texnologiyalariga o‘tish va belgilangan meʼyorlarga muvofiq atmosferaga chiqariladigan ifloslantiruvchi moddalar miqdorini xavfsiz darajagacha kamaytirishga tayyor ekanliklarini bir necha bor bildirgan.
Ularning takliflari xo‘jaliklarni energiya tejamkor texnologiyalarga o‘tkazish, zamonaviy isitish tizimlari bilan qayta jihozlash hamda atmosferaga chiqariladigan moddalarni onlayn rejimda monitoring qilishni nazarda tutadi.
Jumladan, isitish tizimlariga ega bo‘lgan va davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosalarini olgan xo‘jaliklar tabiiy gaz, shu jumladan suyultirilgan gaz, elektr energiyasi, geotermal va quyosh energiyasi, shuningdek, issiqlik elektr stansiyalari tomonidan ishlab chiqariladigan ikkilamchi issiqlik energiyasidan foydalangan holda ishlashi taklif etilmoqda.
Agar ushbu texnologiyalardan foydalanish imkoni bo‘lmasa, xo‘jaliklar issiqxonalarni ko‘mir bilan isitishga ruxsat berishni taklif qilmoqda.
Ularning takliflariga ko‘ra, bunday holatda xo‘jaliklar zamonaviy, sertifikatlangan qozon uskunalari bilan jihozlanishi, belgilangan standartlarga javob beradigan chiqindilarni tozalash va filtrlash tizimlari majburiy ravishda o‘rnatilishi lozim. Shuningdek, videokuzatuv tizimlari o‘rnatilib, maʼlumotlar va videotasvirlar Ekologiya milliy qo‘mitasi huzuridagi Milliy ekologik monitoring markaziga uzatilishi kerak.
Takliflarni ko‘rib chiqish va o‘lchov natijalari
Takliflar Ekologiya milliy qo‘mitasi, Qishloq xo‘jaligi vazirligi, Energetika vazirligi va boshqa manfaatdor davlat organlari vakillaridan iborat ishchi guruh tomonidan ko‘rib chiqildi.
Issiqxona xo‘jaliklari Xitoy texnologiyalari asosida ishlab chiqilgan qozon uskunalari va filtrlar tizimidan iborat kompleks isitish tizimining tajriba namunasini taqdim etdi.
Milliy ekologik monitoring markazi mutaxassislari ommaviy axborot vositalari va Ekologiya milliy qo‘mitasi Jamoatchilik kengashi vakillari ishtirokida tasdiqlangan metodika asosida atmosferaga chiqariladigan moddalar miqdorini bir necha bor o‘lchadi.
Joriy yilning 30 sentyabr va 8 oktyabr kunlari o‘tkazilgan o‘lchovlar filtr namunasi chiqindilarining ko‘rsatkichlari aholi salomatligi uchun xavfsiz meʼyorlarga mos kelmasligini ko‘rsatdi. Erishilgan kelishuvga muvofiq, xo‘jaliklar tajriba namunasini takomillashtirishi, u tayyor bo‘lganidan so‘ng esa ishchi guruh takroriy o‘lchovlarni o‘tkazishi kerak.
Bundan tashqari, ishchi guruh issiqxona xo‘jaliklarining qozon uskunalari uchun mo‘ljallangan filtrlar chiqindilariga nisbatan xavfsiz meʼyorlarni tasdiqlash to‘g‘risidagi hujjat loyihasini tayyorladi.
Qo‘llab-quvvatlash choralari va nazorat
«Yashil issiqxonalar»ga aylanishni rejalashtirayotgan xo‘jaliklar uchun salmoqli subsidiyalar va soliq imtiyozlari paketini taqdim etish nazarda tutilmoqda.
Shu bilan birga, ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishi fuqarolar salomatligiga zarar yetkazishini hisobga olgan holda, ekologik xavfsiz isitish tizimlari bilan jihozlanmagan xo‘jaliklarning poytaxt hududida tadbirkorlik faoliyatini yuritishiga qo‘yilgan taqiq saqlanib qoladi.
Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi va Milliy gvardiya bilan birgalikda tadbirkorlik subyektlarini tekshirishga nisbatan amaldagi moratoriy talablariga rioya qilgan holda issiqxona xo‘jaliklari faoliyati ustidan doimiy ekologik monitoring olib boradi.
