Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — 14 sentyabr kuni Venada Atom energiyasi bo‘yicha xalqaro agentlikning (XAEA) 70-Bosh konferensiyasi o‘z ishini boshladi. Unda “O‘zatom” agentligi direktori Azim Ahmadxo‘jayev boshchiligidagi O‘zbekiston delegatsiyasi ishtirok etmoqda. Bu haqda “O‘zatom” agentligi xabar berdi.
Yubiley sessiyasi Vena xalqaro markazida bo‘lib o‘tmoqda va 18 sentyabrga qadar davom etadi. Unda XAEAga aʼzo davlatlar, xalqaro tashkilotlar va ekspertlar hamjamiyati vakillari ishtirok etmoqda.
O‘zbekiston yadroviy qurollarni tarqatmaslik rejimiga sodiqligini tasdiqladi
Umumiy muhokamalar davomida Azim Ahmadxo‘jayev O‘zbekistonning yadroviy qurollarni tarqatmaslik, xavfsizlik va tinch atom energetikasini rivojlantirish masalalari bo‘yicha pozitsiyasini taqdim etdi.
O‘zbekiston Yadroviy qurollarni tarqatmaslik to‘g‘risidagi shartnoma va XAEA bilan kafolatlar to‘g‘risidagi bitimga sodiqligini tasdiqladi.
Mamlakatda agentlik standartlariga muvofiq yadroviy materiallarni hisobga olish va nazorat qilish davlat tizimi amal qiladi.
«O‘zbekiston Respublikasi xalqaro yadroviy qurollarni tarqatmaslik rejimiga qatʼiy sodiqligini izchil ravishda tasdiqlab kelmoqda», — dedi delegatsiya rahbari.
Asosiy xalqaro konvensiyalar ratifikatsiya qilindi
O‘zbekistonda yadroviy xavfsizlik sohasidagi qator xalqaro hujjatlarni ratifikatsiya qilish jarayoni yakunlandi. Gap yadroviy avariya haqida tezkor xabar berish, yadroviy xavfsizlik, yadroviy yoki radiatsiyaviy avariya holatida yordam ko‘rsatish to‘g‘risidagi konvensiyalar, shuningdek, yadroviy zarar uchun fuqarolik javobgarligi to‘g‘risidagi Vena konvensiyasi haqida bormoqda.
«Milliy normativ-huquqiy bazani mustahkamlashning eng muhim yo‘nalishlaridan biri asosiy xalqaro-huquqiy hujjatlarni ratifikatsiya qilish jarayonlarining yakunlanishi bo‘ldi», — dedi Azim Ahmadxo‘jayev.
Jizzax viloyatida AES uchun birinchi beton quyildi
2026 yilda O‘zbekiston mintaqadagi birinchi atom elektr stansiyasi loyihasini amaliy amalga oshirishga o‘tdi. 4 iyun kuni Jizzax viloyatida prezident Shavkat Mirziyoyev homiyligida va XAEA bosh direktori Rafael Grossi ishtirokida AES uchun birinchi beton quyildi.
Loyiha “3+” avlodining ikkita katta quvvatli energobloki va ikkita kichik quvvatli energoblokini birlashtirgan integratsiyalashgan konfiguratsiyani nazarda tutadi.
«O‘zbekiston uchun joriy yil milliy yadroviy energetika dasturimizni rivojlantirishda muhim bosqich bo‘ldi. Biz mintaqadagi birinchi AES loyihasini, jahonda o‘xshashi bo‘lmagan noyob integratsiyalashgan konfiguratsiyani ham o‘z ichiga olgan holda, amaliy tatbiq etishga o‘tdik», — dedi “O‘zatom” rahbari.
MAGATE missiyasi O‘zbekistondagi taraqqiyotni qayd etdi
22–26 iyun kunlari O‘zbekistonda XAEAning tahliliy missiyasi ish olib bordi. Missiya yakunlari bo‘yicha agentlik mamlakatning atom energetikasini rivojlantirish, qonunchilikni takomillashtirish va 2021 yilda taqdim etilgan tavsiyalarni bajarish borasidagi taraqqiyotini qayd etdi.
«XAEA xulosalari yaqin hamkorlik tufayli O‘zbekistonning atom energetikasini rivojlantirish, qonunchilikni modernizatsiya qilish va 2021 yilgi tavsiyalarni bajarishda sezilarli taraqqiyotga erishganini tasdiqladi», — dedi Azim Ahmadxo‘jayev.
XAEA bilan hamkorlik uch yo‘nalishda amalga oshirilmoqda
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev va XAEA bosh direktori Rafael Grossi o‘rtasidagi kelishuvlar doirasida qo‘shma Yo‘l xaritasi, Mamlakat uchun doiraviy dastur va Kompleks ish rejasi amalga oshirilmoqda.
«O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyev va XAEA bosh direktori Rafael Mariano Grossi o‘rtasida erishilgan kelishuvlarni rivojlantirish doirasida qo‘shma Yo‘l xaritasi, Mamlakat uchun doiraviy dastur va Kompleks ish rejasi muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda», — dedi delegatsiya rahbari.
Yadroviy texnologiyalar tibbiyot va qishloq xo‘jaligida qo‘llanilmoqda
O‘zbekiston atom energiyasidan elektr energetikasidan tashqari tinch maqsadlarda foydalanish yo‘nalishlarini ham rivojlantirmoqda. Mamlakat XAEAning ZODIAC va Atoms4Food tashabbuslarida ishtirok etmoqda. Jumladan, yadroviy texnologiyalar qishloq xo‘jaligida va qurg‘oqchilikka chidamli ekinlar bilan ishlashda qo‘llanilmoqda.
Hamkorlikning alohida yo‘nalishi «Umid nurlari» dasturi doirasida onkologik yordam bilan bog‘liq. 1994 yildan buyon Sog‘liqni saqlash vazirligi XAEAning texnik ko‘magini olib kelmoqda. Bu yordam diagnostika va davolash uskunalarini yetkazib berish, dozimetriya va laboratoriya infratuzilmasini rivojlantirishni ham o‘z ichiga oladi.
ISO standarti asosida faoliyat yurituvchi o‘quv markazida 273 nafar mutaxassis tayyorgarlikdan o‘tdi. 2030 yilga qadar 15 ta hududiy onkologiya markazini modernizatsiya qilish va yadroviy tibbiyotni yana-da rivojlantirish ko‘zda tutilgan.
«Biz agentlikning gumanitar missiyasi — “Umid nurlari” dasturini yuqori baholaymiz. Ushbu loyihalar respublika bo‘ylab zamonaviy onkologik yordamdan foydalanish imkoniyatini yaxshilashiga ishonamiz», — dedi Azim Ahmadxo‘jayev.
“O‘zatom” 2026 yil oxiriga qadar vazifalarni belgiladi
O‘zbekistonning yaqindagi vazifalari qatorida AESning texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqishni yakunlash, integratsiyalashgan stansiya qurilishini davom ettirish, yadroviy yoqilg‘i yetkazib berish va obyektlarning jismoniy himoyasi bo‘yicha shartnomalar tuzish bor.
Shuningdek, kadrlar tayyorlash va ishlab chiqarishni mahalliylashtirishni kuchaytirish rejalashtirilmoqda.
«Joriy yil oxiriga qadar integratsiyalashgan AES qurilishini davom ettirish, yoqilg‘i yetkazib berish va jismoniy himoya bo‘yicha shartnomalar tuzish, shuningdek, kadrlar tayyorlash va mahalliylashtirishni kuchaytirishni rejalashtirmoqdamiz», — dedi “O‘zatom” rahbari.
Azim Ahmadxo‘jayevning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekiston atom energiyasidan tinch maqsadlarda foydalanishni energetikani rivojlantirish, energetik xavfsizlikni mustahkamlash va barqaror rivojlanish vositasi sifatida ko‘rib chiqmoqda.
«Tinch atom energiyasi taraqqiyot, energetik xavfsizlik va barqaror rivojlanishga xizmat qilishi kerak. O‘zbekiston XAEAning ishonchli hamkori bo‘lib qoladi va barqaror, toza hamda xavfsiz kelajak uchun xalqaro va mintaqaviy hamkorlikni kengaytirishga tayyor», — dedi u.
