O‘zbekiston bojxona maʼmuriyatchiligi tizimini isloh qilmoqda

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2026 yil 27 avgust kuni davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona maʼmuriyatchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish to‘g‘risidagi farmonni imzoladi. Hujjat biznes va jismoniy shaxslar uchun tartib-taomillarni bosqichma-bosqich soddalashtirish, raqamli yechimlarni kengaytirish, shuningdek, import va eksportdagi qator talablarni o‘zgartirishni nazarda tutadi.

Farmon bilan 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan «Yangi O‘zbekiston bojxonasi — 2030» strategiyasi tasdiqlandi. Uning ustuvor yo‘nalishlari qatorida tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari va jismoniy shaxslar uchun yana-da qulay sharoitlar yaratish, infratuzilmani rivojlantirish va sunʼiy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali bojxona sohasini yana-da raqamlashtirish, shuningdek, bojxona maʼmuriyatchiligini takomillashtirish belgilangan.

2026 yil 1 sentyabrdan tashqi savdo operatsiyalarini amalga oshirish bilan bog‘liq qator talablar bekor qilinadi. Jumladan, tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida import qilinganda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish bo‘yicha cheklov qo‘llanilmaydi.

Tashqi savdo shartnomasisiz invoys asosida eksport qilinganda 50 foizlik oldindan tushumni taʼminlash talabi bekor qilinadi. Tovarlarni milliy valyutada eksport qilishda ham oldindan to‘lovni taʼminlash yoki to‘lovning kafolatlangan shakllarini, jumladan, akkreditiv, bank kafolati yoki sug‘urta polisini taqdim etish talab etilmaydi.

O‘zgarishlar ayrim ruxsat berish tartib-taomillariga ham taalluqli bo‘ladi. Oziq-ovqat mahsulotlarini sinovdan o‘tkazish uchun mahsulot namunasi yetarli bo‘lmagan holatlarda sanitariya-epidemiologiya xulosasini rasmiylashtirish bekor qilinadi.

Bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida biologik aktivlar va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, polimer, parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnomalar, shuningdek, dori vositalari va tibbiy jihozlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish guvohnomasini taqdim etish talabi ham bekor qilinadi.

2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past bo‘lgan va amaldagi QQS to‘lovchisi guvohnomasiga ega tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanishi lozim bo‘lgan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati beriladi.

Bundan tashqari, raqamlashtirish va eksportda nazorat tartib-taomillarini takomillashtirish hisobiga bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitar sertifikat, fumigatsiya va tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘imlar hamda to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.

2027 yil 1 yanvardan xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari uchun import qilinayotgan tovarlarning bojxona qiymati ustidan nazorat ular erkin muomalaga chiqarilganidan keyin amalga oshiriladi.

Bunda tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida ular uchun qatʼiy belgilangan bojxona qiymatini o‘rnatish taqiqlanadi. Shuningdek, bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qarorlar qabul qilish amaliyotini joriy etish, nazoratni amalga oshirishda rasmiy dilerlar va distribyutorlarning narx maʼlumotlaridan foydalanish rejalashtirilmoqda.

2027 yil 1 iyundan bojxona maʼmuriyatchiligining ayrim qoidalari o‘zgaradi. Agar tovarning kelib chiqish sertifikati va taqdim etilgan hujjatlarda tovar xususiyatlariga taʼsir qilmaydigan ahamiyatsiz tafovutlar aniqlansa, ular sertifikatni qabul qilishni rad etish uchun asos bo‘lmaydi.

Eksportda ekologik sertifikat eksportchining ixtiyoriy murojaati asosida rasmiylashtiriladi. Shuningdek, tranzit deklaratsiyalarini transport vositalari chegaradagi bojxona postiga yetib kelishidan oldin taqdim etish imkoniyati paydo bo‘ladi.

Dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasini taqdim etishning yangi soddalashtirilgan tartibi joriy etiladi. U vakolatli organlar tomonidan tovarlarga sertifikatlar va ruxsat beruvchi hujjatlarni olish uchun ariza sifatida qabul qilinadi.

Xavf darajasi past bo‘lgan tovarlar uchun sertifikatlar va ruxsat beruvchi hujjatlar dastlabki deklaratsiya asosida oldindan beriladi. Bunda berilgan sertifikatlar va ruxsat beruvchi hujjatlarni yakuniy deklaratsiyada aks ettirish talabi bekor qilinadi.

Dastlabki deklaratsiya asosida olib kirishga ruxsat berilgan tovarlar chegaradagi bojxona postiga yetib kelganidan so‘ng ularning xavf darajasini hisobga olgan holda tezlashtirilgan tartibda chiqariladi.

Farmon bilan yagona bojxona to‘lovining yangi miqdori ham belgilandi. 2027 yil 1 yanvardan stavka tovarning bojxona qiymatining 20 foizini tashkil etadi, biroq har bir kilogramm uchun kamida 2 AQSH dollaridan iborat bo‘ladi.