O‘zbekiston aholisi daromadlari yarim yilda 9,2% oshdi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston aholisining 2026 yil yanvar–iyun oylaridagi jami daromadlari 618,3 trln so‘mga yetdi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan real ifodada 9,2 foizga ko‘p. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasining 28 iyul kuni eʼlon qilingan press-relizida maʼlum qilindi.

Nominal ifodada o‘sish 16,6 foizni tashkil etdi. Nominal va real ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi farq inflyatsiya taʼsiri bilan izohlanadi. Qo‘mita real o‘sish surʼatlarini hisoblashda isteʼmol narxlari indeksi orqali inflyatsiya taʼsirini chiqarib tashlaydi. Birinchi yarim yillikda aholi jon boshiga daromad 16,1 mln so‘mni tashkil etdi va real ifodada 7,3 foizga oshdi.

Toshkent yetakchi, ortda qolayotgan hududlar mamlakat janubi va g‘arbida

Aholi jon boshiga daromad respublika bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichdan faqat uchta hududda yuqori bo‘ldi. Toshkent shahrida bu ko‘rsatkich 45,2 mln so‘mni tashkil etib, mamlakat bo‘yicha o‘rtacha darajadan qariyb uch barobar yuqori bo‘ldi. Navoiy viloyatida aholi jon boshiga daromad 21,7 mln so‘m, Buxoro viloyatida esa 17,3 mln so‘mni tashkil etdi.

Qolgan barcha hududlarda ko‘rsatkich o‘rtacha respublika darajasidan past bo‘ldi. Eng past ko‘rsatkichlar Surxondaryo viloyatida 10,9 mln so‘m, Namangan viloyatida 11,4 mln so‘m va Sirdaryo viloyatida 11,4 mln so‘m qayd etildi.

Shu bilan birga, aholi jon boshiga daromadning real o‘sish surʼati bo‘yicha Toshkent shahri 14,9 foiz, Qoraqalpog‘iston Respublikasi 13 foiz va Namangan viloyati 12,6 foiz bilan yetakchilik qildi. Yaʼni daromad bazasi past bo‘lgan hududlarda o‘sish poytaxtga nisbatan tezroq kechmoqda.

Xorazm, Surxondaryo va Sirdaryo viloyatlarida o‘sish surʼati eng past bo‘lib, 1,3–1,5 foizni tashkil qildi.

Daromadlarning 60 foizdan ortig‘i mehnatdan, qariyb uchdan biri transfertlardan

Jami daromadlar tarkibida 63,1 foiz mehnat faoliyatidan olingan daromadlarga to‘g‘ri keladi. Uning 29,3 foizini yollanma xodimlarning ish haqi, 33,8 foizini esa mustaqil bandlikdan olingan daromadlar tashkil etadi. Yana 6,4 foiz o‘z isteʼmoli uchun xizmatlar ishlab chiqarishdan olingan daromadlar, 3,8 foiz mulkdan olingan daromadlar, 26,7 foiz esa transfert daromadlar hissasiga to‘g‘ri keladi.

Yollanma xodimlarning daromadlari 24,7 foizga o‘sib, aholi nominal daromadlarining umumiy o‘sishiga 6,8 foiz band qo‘shdi. Bunday daromadlarning eng katta ulushi Toshkent shahrida 53 foiz va Navoiy viloyatida 44,8 foizni tashkil etdi. Bu hududlarda yirik korxonalar va sanoat ishlab chiqarishi jamlangan.

Mustaqil bandlikdan olingan daromadlar 17,1 foizga o‘sib, umumiy o‘sishga 5,7 foiz band qo‘shdi. Ayrim hududlarda daromadlarning ushbu toifasi salmog‘i ayniqsa yuqori bo‘ldi. Jizzax viloyatida u aholi jami daromadlarining 53 foizini, Qashqadaryo viloyatida 45,9 foizini, Namangan viloyatida esa 45 foizini tashkil qildi. Namangan viloyatida bunday daromadlarning o‘sish surʼati 140,3 foizga yetib, hududlar orasida eng yuqori ko‘rsatkich bo‘ldi.

Transferlar qishloq xo‘jaligi hududlarida uchdan bir qismini, Navoiyda esa 14% ni tashkil qiladi

Transfertlardan olinadigan daromadlarning ulushi Samarqand, Xorazm, Andijon, Farg‘ona, Surxondaryo, Buxoro va Qashqadaryo viloyatlarida 30 foizdan oshdi. Eng past ko‘rsatkich Navoiy viloyatida qayd etildi — 14,3 foiz. Bu yerda daromadlarning asosiy qismini sanoat korxonalaridagi bandlik taʼminlaydi.

Transfertlar tarkibida 32 foiz ijtimoiy to‘lovlar, 68 foiz boshqa joriy transfertlar hissasiga to‘g‘ri keladi. Ijtimoiy transfertlar tarkibida pensiyalar ustunlik qiladi — 84,6 foiz. Nafaqalar ulushi 13,8 foiz, stipendiyalar ulushi esa 1,6 foizni tashkil etadi.

Qo‘mita xorijdan pul o‘tkazmalarini alohida qayd etdi. Ular aholi jami daromadlarining 18,2 foizini shakllantiradi. Xorijdan pul o‘tkazmalarining ahamiyati mehnat migratsiyasi darajasi yuqori bo‘lgan Samarqand viloyatida 26,8 foiz, Xorazm viloyatida 26,5 foiz va Andijon viloyatida 26,3 foiz bilan ayniqsa yuqori bo‘ldi. Navoiy viloyatida bunday pul o‘tkazmalarining ulushi eng kam — 5 foiz.

Kichik biznes aholi daromadlarining yarmidan ko‘pini taʼminlaydi

Kichik tadbirkorlikdan olingan daromadlar mamlakat aholisining jami daromadlarining 57,6 foizini tashkil etdi. Bu toifaning eng katta ulushi Jizzax viloyatida — 68,4 foiz. Qashqadaryo va Namangan viloyatlarida bu ko‘rsatkich 64 foizdan, Buxoro viloyatida 62,8 foizdan, Samarqand viloyatida esa 62 foizdan iborat bo‘ldi.

Ko‘rsatkich faqat Toshkent shahrida 50 foizdan past — 46,2 foiz, shuningdek Navoiy viloyatida 45,9 foizni tashkil etdi. Bu hududlarda korporativ sektor va yollanma mehnat tizimi nisbatan rivojlangan.