Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston tashqi ishlar vazirlari, shuningdek, AQSH Davlat kotibi 19 oktyabr kuni Samarqandda bo‘lib o‘tgan C5+1 formatidagi uchrashuv yakunlari bo‘yicha qo‘shma bayonotni imzoladilar.
Hujjat Markaziy Osiyo davlatlari va Amerika Qo‘shma Shtatlari o‘rtasidagi kelgusi hamkorlikning asosiy yo‘nalishlarini belgilaydi. Bu haqda O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi xabar berdi.
Bayonotda taʼkidlanishicha, 2026 yilda Markaziy Osiyoning beshta davlati mustaqilligining 35 yilligini, AQSH esa mustaqillikka erishganining 250 yilligini nishonlamoqda. Uchrashuv ishtirokchilari kelgusi avlodlar davomida ham hamkorlikni saqlab qolish va rivojlantirishdan manfaatdor ekanliklarini bildirdilar.
Ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida Transkaspiy transport yo‘nalishini rivojlantirish belgilandi. U savdo va investitsiyalarni kengaytirishga ko‘maklashishi, shuningdek, tez surʼatlarda o‘sib borayotgan bozorlarda yangi imkoniyatlar ochishi kerak.
Tomonlar mintaqaviy iqtisodiy integratsiyani chuqurlashtirish muhimligini taʼkidladilar. Zarur choralar qatorida mintaqa ichidagi savdoni kengaytirish, transport aloqalarini yaxshilash, bojxona tartib-taomillarini uyg‘unlashtirish va sanoat kooperatsiyasini mustahkamlash qayd etildi. Bayonotga ko‘ra, ushbu choralar AQSH iqtisodiyoti bilan yana-da yaqin bog‘langan, raqobatbardosh mintaqaviy bozorni shakllantirishga qaratilgan.
Ishbilarmonlik aloqalarini rivojlantirishga ham alohida eʼtibor qaratildi. B5+1 platformasi Amerika kompaniyalari uchun Markaziy Osiyoda yangi imkoniyatlar yaratishni davom ettiradi. Shu bilan birga, mintaqa mamlakatlari hukumatlari Markaziy Osiyo biznesining AQSH bozoriga investitsiya kiritishi uchun sharoitlarni kengaytirish niyatida.
Hujjatda, shuningdek, xavfsiz va ishonchli texnologiyalar, AQSHning texnologik sohadagi tajribasi hamda Markaziy Osiyoda texnologik tarmoqlarning rivojlanib borayotgani muhimligi taʼkidlangan. Ushbu sohadagi hamkorlik elektron tijoratni rivojlantirish, innovatsiyalarni joriy etish va tadbirkorlar uchun qulay sharoitlar yaratishga xizmat qilishi kerak.
Yana bir yo‘nalish energetika sohasidagi hamkorlikni mustahkamlashdan iborat. Ishtirokchilar fikricha, bunday hamkorlik yuqori qo‘shilgan qiymatga ega integratsiyalashgan taʼminot zanjirlarini shakllantirish, barqaror iqtisodiy o‘sishni taʼminlash va mintaqaning energetik barqarorligini oshirishga ko‘maklashishi mumkin.
Markaziy Osiyo davlatlari va AQSH mintaqa tabiiy resurslarining salohiyatidan birgalikda foydalanish niyatida. Bayonotda foydali qazilmalarni qazib olish va qayta ishlash, shuningdek, yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishni rivojlantirish istiqbollari qayd etilgan. Tomonlar innovatsion yondashuvlar va xalqaro bozorlarga chiqish mexanizmlarini yaratish orqali bunday mahsulotlar eksportini kengaytirishga umid bildirdilar.
Xavfsizlik sohasida ishtirokchilar C5+1 doirasidagi hamkorlikni mustahkamlash niyatlarini tasdiqladilar. Asosiy vazifalar qatorida terrorizm va transmilliy uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashish, davlat chegaralari muhofazasini kuchaytirish, noqonuniy migratsiya, odam savdosi, giyohvandlik vositalari va qurollarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashish belgilandi.
Kiberxavfsizlik ham alohida yo‘nalish sifatida belgilandi. Tomonlar raqamli davr tahdidlariga qarshi turish va kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish maqsadida hamkorlikni chuqurlashtirishni rejalashtirmoqda.
Uchrashuv ishtirokchilari AQSH va Markaziy Osiyo davlatlarining yadroviy materiallar xavfsizligini taʼminlash borasidagi uzoq muddatli hamkorligini ham olqishladilar. Mintaqada yadro qurolidan xoli hudud tashkil etish tajribasiga tayangan holda, tomonlar yadroviy xavfsizlik, yadroviy qurollarni tarqatmaslik kafolatlari, yadroviy materiallarni jismoniy himoya qilish va atom energiyasidan tinch maqsadlarda foydalanish sohalarida amaliy hamkorlikni rivojlantirish niyatida.
C5+1 formati ishtirokchilari mamlakatlarining madaniy merosini saqlash ham ustuvor yo‘nalishlardan biri etib belgilandi. Mintaqaning tarixiy merosini himoya qilish va ommalashtirish maqsadida huquqni muhofaza qiluvchi organlar hamda madaniyat muassasalari o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash rejalashtirilmoqda.
Bayonotda, shuningdek, kasbiy, madaniy va taʼlim almashinuvlarini kengaytirish, qadimiy yodgorliklarni saqlashda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish hamda madaniy merosni muhofaza qilish masalalarini huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatiga kiritish niyati bildirilgan.
Bundan tashqari, tomonlar xalqaro hamkorlikda ishtirok eta oladigan malakali mutaxassislarni tayyorlash muhimligini taʼkidladilar.
