Toshkentda Zamonaviy sanʼat markazi ochildi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — 2026 yil 5 sentyabr kuni Toshkentda Zamonaviy sanʼat markazi (CCA Tashkent) ochildi. U O‘zbekistondagi zamonaviy sanʼatga ixtisoslashgan birinchi doimiy muassasa hisoblanadi.

Yangi madaniy markaz 1912 yilda qurilgan sobiq dizel elektr stansiyasining tarixiy binosida joylashdi. Markazda ko‘rgazma maydonlari, kutubxona, konsept-stor, restoran, taʼlim maydonlari, uchrashuvlar, tadqiqotlar va madaniy muloqotlar uchun jamoat joylari birlashtirilgan.

Majmuaning kompleks formati CCA Tashkent‘ni Markaziy Osiyodagi shunga o‘xshash dastlabki muassasalardan biriga aylantirdi. Markaz yagona madaniy makonda ko‘rgazma, taʼlim, tadqiqot va jamoat funksiyalarini birlashtirdi.

Tarixiy bino yangi hayot kasb etdi

Zamonaviy sanʼat markazi 1912 yilda qurilgan tarixiy binoda joylashgan. Obyektning arxitektura transformatsiyasi bilan dunyoga mashhur Fransiyaning Studio KO byurosi shug‘ullangan. Rekonstruksiya jarayonida mutaxassislar binoning industrial xususiyatini saqlab qolgan holda, uni zamonaviy madaniy muassasa talablariga moslashtirdi.

Shu tariqa sobiq elektr stansiyasi Toshkentning tarixiy merosi zamonaviy arxitektura va sanʼat bilan uyg‘unlashgan makonga aylandi.

CCA Tashkent O‘zbekiston Madaniyat va sanʼatni rivojlantirish jamg‘armasi loyihasi bo‘ldi. Uning tashkil etilishi mamlakat madaniy infratuzilmasini rivojlantirish, zamonaviy sanʼatni qo‘llab-quvvatlash va xalqaro madaniy hamkorlikni kengaytirishga qaratilgan keng ko‘lamli tashabbuslarning bir qismi bo‘ldi.

«Toshkentda Zamonaviy sanʼat markazining ochilishi O‘zbekiston madaniy infratuzilmasini rivojlantirish va zamonaviy sanʼatning barqaror ekotizimini yaratish bo‘yicha uzoq muddatli qarashimizni amalga oshirishda muhim bosqich bo‘ldi. CCA Tashkent rassomlar, tadqiqotchilar, kuratorlar va turli jamoalar vakillari uchrashadigan, mahalliy badiiy kontekst xalqaro madaniy muhit bilan to‘laqonli muloqotga kirishadigan makonga aylandi», — dedi O‘zbekiston Madaniyat va sanʼatni rivojlantirish jamg‘armasi raisi Gayane Umerova.

Tashkilotchilar rejasiga ko‘ra, Markaz nafaqat auditoriyani zamonaviy sanʼat bilan tanishtirishi, balki taʼlim dasturlari, tadqiqotlar, xalqaro loyihalar va madaniy almashinuv orqali uni rivojlantirish uchun sharoit yaratishi kerak edi.

Birinchi ko‘rgazma — Hikmah

CCA Tashkent‘ning ochilishi ko‘rgazmalar, munozaralar, maʼruzalar, konsertlar, performanslar, film namoyishlari va taʼlim tadbirlarini o‘z ichiga olgan keng qamrovli ommaviy dastur bilan birga o‘tdi.

Markazning birinchi ko‘rgazmasi Hikmah bo‘lib, unga doktor Sara Raza kuratorlik qildi. Loyiha nomi arab tilidagi “hikmat” maʼnosini anglatuvchi hikmah so‘zidan olingan.

Ekspozitsiya mahalliy anʼanalar, moddiy madaniyat, maʼnaviy meros va zamonaviy badiiy amaliyotlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni tadqiq qilgan zamonaviy rassomlarning asarlarini birlashtirdi.

Ko‘rgazmada Muhannad Shono, Nari Uord, Shohrux Rahimov, Tarik Kisvanson, Kimsudja, Ali Sherri va Nadya Kaabi-Linke ishtirok etdi. Shuningdek, ekspozitsiyada I. V. Saviskiy nomidagi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Davlat sanʼat muzeyi kolleksiyasidan Vladimir Pan, Doribay Saipov va Baxtiyor Saipovning asarlari namoyish etildi.

Ko‘rgazma loyihasi doirasida CCA Tashkent musiqa kuratori Sabina Inoyatova tayyorlagan tovushli installyatsiya ham taqdim etildi.

«Hikmah ko‘rgazmasi anʼana, moddiy madaniyat va zamonaviy badiiy amaliyotlarning yangi tutash nuqtalarini tadqiq etishga bag‘ishlandi. Turli mamlakatlardan rassomlarni birlashtirgan ko‘rgazma madaniyat, xotira va sanʼatni uzluksiz anglash jarayoni sifatida hikmatni yangicha talqin qilishni taklif etdi», — dedi CCA Tashkent bosh kuratori doktor Sara Raza.

O‘zbekiston xalqaro badiiy maydonga chiqdi

Yangi Markaz faoliyatining muhim yo‘nalishlaridan biri xalqaro hamkorlik bo‘ldi.

CCA Tashkent 61-Venetsiya zamonaviy sanʼat biyennalesining rasmiy parallel loyihasi sifatida «Aql vositalari» (Instruments of the Mind) ko‘rgazmasini taqdim etdi. Ekspozitsiya Venetsiyadagi Palasso Franketti saroyida bo‘lib o‘tdi va Markaziy Osiyoning eng muhim rassomlaridan biri Vyacheslav Axunov ijodiga bag‘ishlandi.

Loyiha CCA Tashkent‘ning birinchi xalqaro ko‘rgazma loyihasi bo‘lib, yangi muassasaning o‘zbek va Markaziy Osiyo zamonaviy sanʼatini dunyoning eng yirik madaniy maydonlarida namoyish etish intilishini ko‘rsatdi.

Markazning ommaviy dasturi doirasida 5 sentyabr kuni O‘zbekiston tarixi davlat muzeyida niderland-marokash dizayneri Muhammad Benshalalning ko‘rgazmasi ochildi. Taqdim etilgan kolleksiya uning 2025 yilda Toshkentdagi art-rezidensiyada bo‘lgan davrida yaratilgan bo‘lib, O‘zbekiston madaniyati, hunarmandchilik anʼanalari va arxitektura merosidan ilhomlangan.

Yangi loyihalar va xalqaro rezidensiyalar

CCA Tashkent faoliyatining muhim qismini art-rezidensiyalar tashkil etdi. Toshkentdagi amaldagi ikki rezidensiya bilan bir qatorda 2026 yil sentyabr oyida Samarqandda yangi rezidensiya ish boshladi.

Toshkentdagi dastur asosan yangi sanʼat asarlarini yaratishga yo‘naltirilgan bo‘lsa, Samarqanddagi rezidensiya tadqiqotlar, fanlararo almashinuv va shaharning boy tarixiy hamda madaniy merosini o‘rganishga eʼtibor qaratdi.

2026 yil 4–14 sentyabr kunlari Samarqandda Arxitektura assotsiatsiyasining sayyor maktabi — AA Visiting School: Climate Cartographies in Samarkand dasturi o‘tkazildi.

Dastur ochiq maʼruzalar, tadqiqot marshrutlari va amaliy vorkshoplarni birlashtirdi. Ishtirokchilar Samarqand tarixi misolida iqlim, madaniy meros va makon o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni o‘rgandilar. Dasturda arxitektorlar, rassomlar, tarixchilar, olimlar va tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Sanʼat — xalqaro muloqot vositasi

CCA Tashkent‘ning tashkil etilishi nafaqat poytaxt madaniy hayoti, balki O‘zbekistonning butun badiiy muhiti uchun ham muhim voqea bo‘ldi.

Markaz mahalliy rassomlarni xalqaro professional hamjamiyat bilan hamkorlik qilish uchun yangi maydon bilan taʼminladi. Shu bilan birga, mahalliy auditoriyaga turli mamlakatlarning zamonaviy badiiy amaliyotlari bilan tanishish imkonini berdi.

Muassasaning asosiy vazifalaridan biri o‘zbek rassomlarini xalqaro maydonda ilgari surish, tadqiqot ishlari, xalqaro ko‘rgazmalarda ishtirok etish va qo‘shma loyihalarni amalga oshirish uchun imkoniyatlar yaratishdan iborat bo‘ldi.

2027 yilda CCA Tashkent Ilya va Emiliya Kabakovlarning shaxsiy ko‘rgazmasini taqdim etishni rejalashtirgan. Loyihaga Zelfira Tregulova taklif etilgan kurator sifatida jalb etilishi kerak edi. Keng ko‘lamli sayt-spetsifik ekspozitsiya Kabakovlar ijodiy merosini Markazning tarixiy binosi kontekstida qayta talqin qilishi kerak edi.

Toshkentning yangi madaniy nuqtasi

CCA Tashkent‘ning ochilishi O‘zbekistonda zamonaviy madaniy infratuzilmani shakllantirish yo‘lidagi navbatdagi qadam bo‘ldi.

Markazning o‘ziga xos jihati shundaki, u bir makonda bir nechta yo‘nalishni — zamonaviy sanʼat, taʼlim, tadqiqot, xalqaro hamkorlik, jamoat tashabbuslari va madaniy turizmni birlashtirdi.

Sobiq elektr stansiyasining tarixiy binosida joylashgani loyihaga qo‘shimcha ramziy maʼno berdi.

XX asr boshlariga oid industrial obyekt yangi vazifa kasb etib, XXI asr sanʼati uchun maydonga aylandi.

Mahalliy badiiy hamjamiyat va xalqaro hamkorlar bilan bir vaqtning o‘zida ishlagan CCA Tashkent O‘zbekistonni zamonaviy sanʼatning global kontekstiga kiritishga xizmat qiluvchi madaniy almashinuvning yangi platformasini shakllantirdi.

Markazning ochilishi shunchaki yangi ko‘rgazma maydoni paydo bo‘lganini anglatmadi.

U O‘zbekistonda zamonaviy sanʼatni uzoq muddatli rivojlantirish, rassomlarni qo‘llab-quvvatlash, tadqiqot ishlarini olib borish va xalqaro madaniy muloqotga yo‘naltirilgan muassasa shakllanganini namoyon etdi.