Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonda 4973 ta liftning foydalanish muddati tugagan. 2030 yilgacha mamlakatda 4953 ta liftni taʼmirlash va yangilash rejalashtirilgan. Bu haqda 13 oktyabr kuni Qonunchilik palatasidagi «Hukumat soati»da qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vaziri Sherzod Hidoyatov maʼlum qildi.
Masalani Xalq demokratik partiyasidan saylangan deputat Zokirjon Zohidov ko‘tardi. U ko‘p kvartirali uylar aholisi, jumladan, keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarning liftlar tez-tez buzilishi hamda yo‘lovchilar kabina ichida qamalib qolishi holatlari yuzasidan shikoyatlariga eʼtibor qaratdi.
Deputat, shuningdek, raqamli nazorat tizimi joriy etilganiga qaramay, ushbu muammolar saqlanib qolayotgani sabablari va uskunalarni yangilash muddatlari bilan qiziqdi.
Vazirning so‘zlariga ko‘ra, liftlar nosozligining sabablaridan biri texnik xizmat ko‘rsatishning yetarli emasligi va profilaktik taʼmirlash ishlarining o‘z vaqtida amalga oshirilmasligidir.
2021–2026 yillarda mamlakatda byudjet mablag‘lari hisobidan 3274 ta lift yangilandi va yana 71 tasi taʼmirlandi. Bundan tashqari, Prezidentning 2026 yil 16 fevraldagi farmonida 2030 yilgacha 4953 ta liftni bosqichma-bosqich yangilash va taʼmirlash nazarda tutilgan. Hidoyatovning maʼlum qilishicha, ushbu dasturni moliyalashtirish uchun mablag‘ ajratilgan.
Shu bilan birga, vazir foydalanish muddati tugagan liftlarning qanchasi hanuz ishlatilayotgani va amalga oshirilgan ishlar ko‘rsatkichlari modernizatsiya bo‘yicha yangi dastur rejalariga qay darajada mos kelishiga aniqlik kiritmadi.
O‘zbekistonda uskunalar holatini nazorat qilish uchun 7201 ta binodagi 19 740 ta lift haqidagi maʼlumotlarni o‘z ichiga olgan elektron baza yaratilgan. Tizimda alohida ravishda foydalanilayotgan 18 489 ta lift va ularga xizmat ko‘rsatuvchi 93 ta tashkilot ro‘yxatga olingan.
2025 yil 1 maydan boshlab masofaviy monitoring uchun mo‘ljallangan yagona idoralararo Xavfsiz lift elektron platformasi ishlamoqda.
Ushbu platforma liftlar xavfsizligi, sertifikatlash, texnik xizmat ko‘rsatish va uskunalarni qabul qilish talablariga rioya etilishini nazorat qilishni nazarda tutadi. Tekshiruvlarga qurilish nazorati, sanoat xavfsizligi va texnik jihatdan tartibga solish organlari jalb qilingan.
Hidoyatovning tushuntirishicha, quruvchilar liftning xavfsizlik talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlarni yuklashi, xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot bilan shartnoma tuzishi, ishlaydigan aloqa va videokuzatuv tizimini taʼminlashi, shuningdek, uskunani dispetcherlik markaziga ulashi shart.
Vazirning taʼkidlashicha, ushbu shartlar bajarilmasa, platforma liftni qabul qilmaydi va turar joy binosini foydalanishga qabul qilishga ruxsat berilmaydi.
2025 yil iyul oyida hukumat liftlarni texnik ko‘rikdan o‘tkazish tartibini ham tasdiqlagan. Unga ko‘ra, liftlar yiliga kamida bir marta majburiy tekshiruvdan o‘tkazilishi kerak.
Hujjatga muvofiq, uskunalarning holatiga qarab ular turli ranglar bilan belgilanadi: foydalanishga yaroqli liftlar yashil, xavf tug‘diradiganlari esa qizil rang bilan belgilanadi. Tartibda inspektorlarga nisbatan malaka talablari ham belgilangan.
Hidoyatov liftlarning xavfsiz ishlashini taʼminlash uchun ularni muntazam nazorat qilish va o‘z vaqtida texnik xizmat ko‘rsatish zarurligini taʼkidladi.
