Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Osiyoda ishonch infratuzilmasini shakllantirish konsepsiyasini ishlab chiqish, sunʼiy intellektdan masʼuliyatli foydalanish bo‘yicha ekspertlar maydonchasini tashkil etish hamda iqlim barqarorligi sohasida sheriklikni yo‘lga qo‘yishni taklif qildi.
Mazkur tashabbuslar 15 oktyabr kuni Boku shahrida bo‘lib o‘tgan Osiyoda hamkorlik va ishonch choralari bo‘yicha kengashning (OHICHK) yettinchi sammitida ilgari surildi.
Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev raisligida o‘tgan tadbirda davlat rahbarlari, hukumatlar va tashqi siyosat idoralari rahbarlari, shuningdek, xalqaro tashkilotlar vakillari ishtirok etdi.
Sammit qatnashchilari orasida Isroil Prezidenti Isxak Gersog, Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart Toqayev, Qatar amiri Tamim bin Hamad Ol Soniy, Qirg‘iziston Prezidenti Sadir Japarov, Laos Prezidenti Txonglun Sisulit, Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmon va Turkmaniston Prezidenti Serdar Berdimuhamedov bor edi.
Shuningdek, Bangladesh, Bahrayn, Vyetnam, Hindiston, Kambodja, Xitoy, Birlashgan Arab Amirliklari, Falastin, Rossiya, Turkiya va Shri-Lanka vakillari ham sammitda qatnashdi.
Shavkat Mirziyoyev o‘z nutqida dunyodagi chuqur o‘zgarishlar hamkorlikni mustahkamlash va birgalikdagi yechimlarni ishlab chiqishni taqozo etayotganini taʼkidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Osiyodagi qurolli mojarolar alohida tashvish uyg‘otmoqda, chunki ularning oqibatlari butun mintaqalar xavfsizligiga, jahon iqtisodiyotiga va millionlab insonlar hayotiga taʼsir ko‘rsatmoqda.
O‘zbekiston Prezidenti mojarolarning yana-da avj olishiga yo‘l qo‘ymaslikka, kelishmovchiliklarni faqat tinch yo‘l bilan — siyosiy muloqot va diplomatiya orqali, xalqaro huquq meʼyorlariga asoslangan holda hamda barcha tomonlarning manfaatlarini hisobga olib hal etishga chaqirdi.
Shuningdek, u Osiyoda hamkorlik va ishonch choralari bo‘yicha kengashning harakatlar oldindan bashorat qilinishi va qabul qilingan majburiyatlarga rioya etilishiga asoslangan barqaror xalqaro munosabatlar tizimini shakllantirishdagi o‘rnini taʼkidladi.
Mintaqaviy hamkorlikning yangi mexanizmlari
Osiyo davlatlari o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlash maqsadida Mirziyoyev ishonch infratuzilmasi konsepsiyasini ishlab chiqishni taklif etdi. Unda hamkorlikni kengaytirishning asosiy yo‘nalishlari va aniq chora-tadbirlarini belgilash nazarda tutilgan.
U ustuvor yo‘nalishlar qatorida qo‘shma transport va energetika loyihalarini amalga oshirish, savdo va raqamli aloqalarni rivojlantirish, shuningdek, madaniy va gumanitar almashinuvlarni kengaytirishni qayd etdi.
Prezident texnologiyalarning jadal rivojlanishiga ham alohida eʼtibor qaratdi. Uning taʼkidlashicha, sunʼiy intellekt katta imkoniyatlarni ochib berishi bilan birga, yangi xavf-xatarlarni ham yuzaga keltirmoqda. Shu munosabat bilan u Texnologik ishonch va sunʼiy intellektdan masʼuliyatli foydalanish bo‘yicha Osiyo tashabbusini ilgari surdi.
Ushbu tashabbusni amalga oshirish uchun OHICHK doirasida ekspertlar maydonchasini tashkil etish taklif qilindi. Unda mutaxassislar umumiy tavsiyalarni ishlab chiqishlari va amaliy choralarni muvofiqlashtirishlari mumkin bo‘ladi.
Yana bir taklif iqlim o‘zgarishiga moslashish bo‘yicha OHICHK mamlakatlarining saʼy-harakatlarini birlashtirish maqsadida Iqlim barqarorligi sohasida sheriklikni tashkil etishdan iborat bo‘ldi.
Gumanitar hamkorlik va kelgusi raislik
OHICHK faoliyatining insonparvarlik yo‘nalishi bo‘yicha muvofiqlashtiruvchi vazifasini bajarayotgan O‘zbekiston 2027 yilda Inson salohiyatini rivojlantirish forumini o‘tkazishga tayyorligini bildirdi. Mirziyoyev, shuningdek, OHICHKning 2028 yilgacha mo‘ljallangan Harakatlar dasturini ishlab chiqish zarurligini taʼkidladi.
Qo‘shilmaslik harakatiga yaqinlashib kelayotgan raislik munosabati bilan O‘zbekiston Prezidenti ishtirokchilarni tashkilotning 2027 yilda Toshkentda o‘tkazilishi rejalashtirilgan yigirmanchi sammitida qatnashishga taklif qildi.
Nutqi yakunida Mirziyoyev OHICHKning tashkiliy asoslarini yana-da mustahkamlashni qo‘llab-quvvatladi va Kengash bosh kotibi lavozimiga Ozarbayjon vakili nomzodini maʼqulladi. Shuningdek, u Ozarbayjon tomonining tashkilotga raislikni davom ettirish niyatini olqishladi.
Osiyoda hamkorlik va ishonch choralari bo‘yicha kengash 1992 yilda tashkil etilgan bo‘lib, Osiyoda xavfsizlik va hamkorlik masalalari yuzasidan muloqot olib borish uchun xalqaro maydon hisoblanadi.
Rasmiy maʼlumotlarga ko‘ra, Kengash 28 ta ishtirokchi davlatni, shuningdek, kuzatuvchi maqomiga ega mamlakatlar va xalqaro tashkilotlarni birlashtiradi.
