Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Özbekiston Oliy Majlisi Qonunçilik palatasida «Ma’muriy sud işlarini yuritiş töğrisidagi kodeksni tasdiqlaş haqida»gi qonun loyihasi birinçi öqişda körib çiqilmoqda. Hujjat ma’muriy sudlarga murojaat qiliş tartibini soddalaştiriş, fuqarolar va tadbirkorlarning sud orqali himoyasini kuçaytiriş, şuningdek, sudlarning vakolatlarini kengaytirişni nazarda tutadi.
Asosiy takliflardan biri arizalarni topşiriş tartibiga taalluqli. Qonun loyihasiga köra, sudlar murojaatlarni rasmiy kamçiliklar sababli qaytarmasligi, aksinça, arizaçilarga kamçiliklarni bartaraf etiş va talablarni töğri ifodalaşda yordam berişi kerak böladi. Agar ariza adaşib boşqa hududiy darajadagi sudga yuborilsa, uni arizaçiga qaytarmasdan, vakolatli sudga ötkaziş taklif etilmoqda. Bu mexanizm «yagona darça» tamoyili asosida işlaşi kerak.
Qonun loyihasida fuqarolar va tadbirkorlarning haqligi prezumpsiyasini kengaytiriş ham nazarda tutilgan. Davlat organlari öz qarorlarining qonuniyligi va asosliligini, şuningdek, qöllanilgan jarimalar va boşqa çoralarning sodir etilgan huquqbuzarlikka mutanosibligini mustaqil ravişda isbotlaşi lozim böladi. Işni körib çiqişda sudlar qarorning faqat qonunçilik talablariga rasman muvofiqligini emas, balki tanlangan çora qonunda belgilangan maqsadlarga mos keliş-kelmasligini va uşbu maqsadlarga erişiş uçun yetarliligini ham baholaşi mumkin.
Buzilgan huquqlarni tezkor tiklaş maqsadida da’volarning tört turini joriy etiş va ularni beriş muddatlarini belgilaş taklif qilinmoqda. Bundan taşqari, ma’muriy organ qarori bir guruh şaxslarning huquqlariga daxl qilsa, 20 nafar va undan ortiq kişi jamoaviy da’vo bilan murojaat qilişi mumkin böladi.
Savdo-sanoat palatasiga tadbirkorlar manfaatlarini közlab, hatto birinçi instansiya sudida işni körib çiqişda iştirok etmagan bölsa ham, sud qarorlari ustidan yuqori instansiyaga bevosita şikoyat qiliş huquqini beriş taklif etilmoqda.
Alohida qoidalar korrupsiyaga qarşi kuraşiş va sud qarorlarini ijro etiş masalalariga bağişlangan. Agar sud mansabdor şaxslarning xatti-harakatlarida korrupsiya alomatlarini aniqlasa, tegişli materiallarni vakolatli organlarga yuborişi şart böladi. Mansabdor şaxsga jarima qöllanilganidan keyin ham sud qarori takroran ijro etilmasa, sud jinoyat işini qözğatiş masalasini hal qiliş uçun prokurorni xabardor qilişi mumkin.
Şuningdek, ma’muriy sudlarning vakolatlarini kengaytiriş va fuqarolar hamda tadbirkorlarga hokimliklarning normativ-huquqiy hujjatlari ustidan şikoyat qiliş imkonini beriş taklif etilmoqda. Qonun loyihasiga muvofiq, bunday şikoyatlar viloyat darajasidagi sudlarda sudyalar hay’ati tomonidan prokuror iştirokida körib çiqiladi.
Deputatlarning baholaşiça, taklif etilayotgan özgartişlar byurokratiya va sansalorlikni qisqartiriş, sud orqali himoya samaradorligini oşiriş hamda davlat organlari faoliyatida qonuniylikni mustahkamlaşga qaratilgan.
Qonun loyihasi Qonunçilik palatasi deputatlari tomonidan birinçi öqişda qabul qilindi. Unda nazarda tutilgan normalar kuçga kirişi uçun hujjat qonunçilik jarayonining keyingi bosqiçlaridan ötişi lozim.
