Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonda elektrotexnika sanoatini rivojlantirishning yangi bosqichiga olib chiqish va raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash choralari belgilandi. Tegishli Prezident qarori 2026 yil 12 sentyabrda qabul qilindi.
1 oktyabrdan elektrotexnika sanoati korxonalari tijorat banklari orqali aylanma mablag‘larni to‘ldirish uchun ikki yilgacha muddatga, uch oylik imtiyozli davr bilan kredit olishi mumkin.
Kreditlar «Savdoni rivojlantirish kompaniyasi» AJ mablag‘lari hisobidan yillik 6 foiz stavkada, jumladan, bank marjasi 2 foizni tashkil etgan holda, bir tadbirkorga 5 million AQSH dollarigacha miqdorda ajratiladi.
«Tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish kompaniyasi» AJ kreditning 50 foizi miqdorida, biroq 20 milliard so‘m ekvivalentidan oshmagan miqdorda kafillik beradi. Qolgan qismi bo‘yicha korxonalar likvid mol-mulk, sug‘urta polisi, kelgusi pul tushumlarini talab qilish huquqi asosidagi eksport shartnomasi va/yoki boshqa taʼminot turlarini taqdim etishi kerak.
Qaror bilan birja savdolari orqali mis xomashyosini xarid qilishda hisob-kitoblarning yangi tartibi ham joriy etildi.
2025 yil 15 oktyabrdagi PQ–304-son Prezident qaroriga muvofiq ajratilgan, o‘zlashtirilmay qolgan mablag‘larning bir qismi hisobidan «Savdoni rivojlantirish kompaniyasi» AJ “O‘zsanoateksport” AJga to‘g‘ridan-to‘g‘ri 40 million AQSH dollari ajratadi.
Mis xomashyosini xarid qilishda korxona uning qiymatining 25 foizini birjaga to‘laydi, qolgan 75 foizini esa uch kun ichida “O‘zsanoateksport” AJ to‘laydi. Bunda bir tadbirkorlik subyektining kompaniya oldidagi qarzi 3 million AQSH dollaridan oshmasligi kerak.
“O‘zsanoateksport” AJ oldidagi majburiyatlarni taʼminlash uchun korxonalar sug‘urta polisini taqdim etishi lozim. Kompaniya tomonidan to‘langan 75 foiz mablag‘ 90 kun ichida qaytarilishi kerak. Kechiktirilgan har bir kun uchun yillik 6 foiz stavkada foiz hisoblanadi.
2026–2028 yillarda elektrotexnika sanoatidagi investitsiya loyihalari uchun tijorat banklari kreditlari bo‘yicha foiz xarajatlarining bir qismini kompensatsiya qilish choralari nazarda tutilgan.
«Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi» AJ ularni kreditlar bo‘yicha foiz xarajatlarini kompensatsiya qilish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan kreditning 20 milliard so‘m ekvivalentigacha bo‘lgan qismi uchun, qarzning umumiy miqdoridan qatʼi nazar, taqdim etadi.
Kompensatsiyalar uch yilgacha muddatga tadbirkorlik subyektlarining barqarorlik reytingi va hudud toifasidan qatʼi nazar, barcha toifalariga beriladi.
Milliy valyutadagi kreditlar bo‘yicha Markaziy bankning asosiy stavkasiga nisbatan 4 foiz punktdan yuqori bo‘lgan foiz stavkasining bir qismi kompensatsiya qilinadi, biroq kompensatsiya miqdori 10 foiz punktdan oshmaydi. Bunda kredit bo‘yicha umumiy foiz stavkasi asosiy stavkaning ikki baravaridan yuqori bo‘lmasligi kerak.
Valyutadagi kreditlar bo‘yicha kompensatsiya 6 foizdan yuqori bo‘lgan stavka qismiga, biroq 5 foiz punktdan oshmagan miqdorda beriladi.
Kompensatsiya mexanizmi “2+1” tamoyili asosida ishlaydi: to‘lovlar dastlabki ikki yil davomida amalga oshiriladi. Uchinchi yilda esa mahsulot yoki xizmatlarni sotishdan olingan yillik tushum o‘tgan yilning mos davriga nisbatan kamida 15 foizga oshgan taqdirda kompensatsiya davom ettiriladi.
Elektrotexnika, elektronika va robototexnika sohalariga tayanch investorlarni (Anchor Investor) jalb qilish uchun ham alohida chora-tadbirlar majmuasi belgilandi. Gap so‘nggi uch yilda Forbes Global 2000 xalqaro reytingiga kirgan va xalqaro taʼminot zanjirlarida ishtirok etuvchi yoki ularga kirishni rejalashtirayotgan, investitsiya hajmi kamida 50 million AQSH dollarini tashkil etuvchi kompaniyalar haqida bormoqda.
Investitsiya kelishuvlarida uch yil davomida qo‘shilgan qiymatni 40 foizdan ko‘proq oshirish hamda yillik foydaning kamida 3 foizini ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlariga yo‘naltirish majburiyati belgilanadi.
Maxsus iqtisodiy zonalarda investorlarga «tayyor obyekt» modeli asosida elektr tarmoqlari, gaz va suv taʼminoti, oqova suvlarni tozalash inshootlari hamda temir yo‘l kommunikatsiyalariga ulangan binolarni taqdim etish rejalashtirilmoqda.
Bundan tashqari, bunday investorlar 10 yil muddatga yer solig‘i, mol-mulk solig‘i va foyda solig‘ini to‘lashdan ozod qilinadi.
