OTB Osiyoning elektr tarmoqlari va raqamli infratuzilmasiga 70 milliard dollar sarmoya kiritadi

Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — OTB 2035 yilgacha energetika va raqamli infratuzilma sohalarida umumiy qiymati 70 milliard AQSH dollarini tashkil etuvchi yangi tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlaydi. Ushbu tashabbuslar energetika tizimlarini o‘zaro bog‘lash, transchegaraviy elektr energiyasi savdosini kengaytirish hamda Osiyo va Tinch okeani mintaqasida keng polosali aloqaga ega bo‘lish imkoniyatlarini yaxshilashga qaratilgan.

«Energiya va raqamli texnologiyalarga ega bo‘lish imkoniyati mintaqaning kelajagini belgilaydi», — dedi OTB Prezidenti Masato Kanda. «Ushbu ikki tashabbus Osiyo va Tinch okeani mintaqasining o‘sishi, raqobatbardoshligini oshirish va integratsiyasi uchun zarur bo‘lgan tizimlarni shakllantiradi. Energetika tarmoqlari va raqamli tarmoqlarni chegaralar orqali bog‘lash orqali biz xarajatlarni kamaytirishimiz, imkoniyatlarni kengaytirishimiz hamda yuzlab million insonlar uchun ishonchli energiya ta’minoti va raqamli aloqani ta’minlashimiz mumkin».

Pan-Osiyo energetika tizimini yaratish tashabbusi (Pan-Asia Power Grid Initiative (PAGI)) milliy va submintaqaviy energetika tizimlarini birlashtirishni nazarda tutadi, bu esa qayta tiklanuvchi energiyaning transchegaraviy oqimlarini ta’minlash imkonini beradi.  O‘z navbatida, Osiyo-Tinch okeani raqamli magistrali (Asia-Pacific Digital Highway) raqamli infratuzilma bo‘yicha mavjud tafovutni qisqartirish va sun’iy intellekt asosidagi o‘sishdan foydalanish uchun sharoit yaratishga qaratilgan.

Pan-Osiyo energetika tizimini yaratish tashabbusi doirasida OTB hukumatlar, energetika kompaniyalari, xususiy sektor va rivojlanish bo‘yicha hamkorlar bilan hamkorlik qilib, 2035 yilga qadar qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan keng ko‘lamda foydalanishni ta’minlaydigan transchegaraviy energetika infratuzilmasini rivojlantirish uchun 50 milliard AQSH dollarini safarbar etadi.

Tashabbus elektr energiyasini uzatish tizimlarini rivojlantirish va energiya tarmoqlarini integratsiya qilishga qaratiladi, jumladan transchegaraviy elektr uzatish liniyalari, podstansiyalar, energiya saqlash tizimlari va tarmoqlarni raqamlashtirish. Shuningdek, elektr energiyasining xalqaro savdosi bilan bog‘liq ishlab chiqarish qo‘llab-quvvatlanadi, jumladan qayta tiklanuvchi energiya eksport loyihalari, mintaqaviy qayta tiklanuvchi energiya xablari hamda generatsiya va saqlashni birlashtirgan gibrid obyektlar.

2035 yilga kelib OTB taxminan 20 gigavatt qayta tiklanuvchi energiyani transchegaraviy integratsiya qilishni, 22 000 km elektr uzatish liniyalarini o‘zaro ulashni, 200 million aholi uchun elektr energiyasiga ega bo‘lish imkoniyatini yaxshilashni, 840 000 ta ish o‘rni yaratishni hamda mintaqaning energetika sektoridagi chiqindilarni 15% ga qisqartirishni rejalashtirmoqda.

OTB tashabbusning 50 milliard AQSH dollari miqdoridagi umumiy hajmining qariyb yarmini o‘z mablag‘lari hisobidan moliyalashtirishni, qolgan qismini esa, jumladan xususiy sektor ishtirokida, qo‘shma moliyalashtirish orqali jalb etishni rejalashtirmoqda. 10 million AQSH dollarigacha bo‘lgan texnik yordam normativ-huquqiy bazani uyg‘unlashtirish, yagona texnik standartlarni joriy etish, texnik-iqtisodiy asoslarni tayyorlash hamda yirik loyihalarni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan boshqa tadbirlarni ilgari surishga yo‘naltiriladi.

U mavjud submintaqaviy hamkorlik tashabbuslariga tayanadi, jumladan Janubiy Osiyoda submintaqaviy iqtisodiy hamkorlik dasturi, Bengal qo‘ltig‘i mamlakatlarining ko‘p tarmoqli texnik va iqtisodiy hamkorlik tashabbusi doirasida tarmoqlararo ulanishlarni rejalashtirish, ASEAN yagona energetika tizimi loyihasi, shuningdek Markaziy Osiyoda mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik dasturining 2030 yilgacha mo‘ljallangan energetika strategiyas.

Osiyo-Tinch okeani raqamli magistrali tashabbusi 2035 yilga qadar 20 milliard AQSH dollarini safarbar etishni nazarda tutadi, bu mablag‘lar raqamli koridorlar, ma’lumotlar infratuzilmasi va sun’iy intellektdan foydalanishga tayyor iqtisodiyotlarni rivojlantirishni moliyalashtirishga yo‘naltiriladi. Investitsiyalar o‘zaro bog‘langan infratuzilmaga qaratiladi, jumladan yer usti va suv osti tolali-optik tarmoqlar, sun’iy yo‘ldosh aloqa kanallari va mintaqaviy ma’lumotlar markazlari. OTB shuningdek siyosat va tartibga solish sohasida, jumladan kiberxavfsizlik xatarlarini boshqarish bo‘yicha qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatadi hamda raqamli va sun’iy intellektga tayyorgarlikni kuchaytirish uchun ko‘nikmalarni rivojlantirish dasturlariga investitsiya kiritadi.

2035 yilga kelib tashabbus 200 million aholiga keng polosali birlamchi aloqaga ega bo‘lish imkoniyatini taqdim etishga, shuningdek mintaqadagi yana 450 million kishi uchun tezroq va ishonchliroq raqamli ulanishni ta’minlashga qaratilgan. Shuningdek, chekka va dengizga chiqish imkoniga ega bo‘lmagan hududlarda ulanish xarajatlari taxminan 40% ga kamayishi hamda qariyb 4 million ish o‘rni yaratilishi kutilmoqda.

OTB tashabbusning umumiy 20 milliard AQSH dollari miqdoridagi hajmidan 15 milliard AQSH dollarini o‘z mablag‘lari hisobidan moliyalashtirishni va yana 5 milliard AQSH dollarini, jumladan xususiy sektor ishtirokida, qo‘shma moliyalashtirish orqali jalb etishni rejalashtirmoqda. Seul shahrida tashabbusni qo‘llab-quvvatlash maqsadida sun’iy intellekt sohasida innovatsiyalar va rivojlanish markazi tashkil etiladi. Koreya Respublikasi hukumati tomonidan ajratilgan 20 million AQSH dollari miqdoridagi hissa bilan qo‘llab-quvvatlanadigan ushbu markaz sun’iy intellektni mas’uliyatli va inklyuziv joriy etishni rag‘batlantiradi hamda 2035 yilga qadar qariyb 3 million kishini raqamli va sun’iy intellektga oid ko‘nikmalar bo‘yicha o‘qitishga ko‘maklashadi.

OTB Osiyo va Tinch okeani mintaqasida barqaror, inklyuziv va tashqi ta’sirlarga chidamli o‘sishni qo‘llab-quvvatlovchi yetakchi ko‘p tomonlama rivojlanish bankidir. OTB o‘z a’zo davlatlari va hamkorlari bilan hamkorlikda murakkab muammolarni hal etadi, innovatsion moliyaviy vositalar va strategik hamkorliklardan foydalangan holda hayot sifatini yaxshilash, sifatli infratuzilmani rivojlantirish hamda atrof-muhitni muhofaza qilishga xizmat qiladi. 1966 yilda tashkil etilgan OTB 69 ta a’zo davlatga ega bo‘lib, ulardan 50 tasi mintaqaga tegishlidir.