Adliya vazirligi eskrou hisoblari uy-joy narxini oshirishi mumkinligini bildirdi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Adliya vazirligi eskrou hisoblari tizimi joriy etilganidan so‘ng uy-joy qiymati oshishi mumkinligini istisno qilmayapti. Shu bilan birga, yangi mexanizm uy-joy xaridorlarining mablag‘larini muammoli qurilish loyihalari bilan bog‘liq xatarlardan himoya qilishni taʼminlashi kerak.

Bu haqda Adliya vazirligi Iqtisodiy qonunchilik boshqarmasi boshlig‘i Jamshid Mirzayev O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi yig‘ilishida maʼlum qildi.

Deputat Anvarxon Temirovning vakolatli banklar orqali qurilishni moliyalashtirish uy-joy tannarxiga ehtimoliy taʼsiri haqidagi savoliga javob berar ekan, Mirzayevning aytishicha, ushbu masala to‘rtta ilmiy tashkilot tomonidan o‘rganilgan. Ularning xulosalariga ko‘ra, qurilish qiymatining oshishi ehtimoli haqiqatdan ham mavjud.

Adliya vazirligi vakilining so‘zlariga ko‘ra, hozirda qurilish kompaniyalari ulushdorlarning mablag‘laridan to‘g‘ridan-to‘g‘ri foydalanishi, amalda foizsiz moliyalashtirishga ega bo‘lishi mumkin. Eskrou hisoblari joriy etilganidan so‘ng xaridorlarning mablag‘lari qurilish kompaniyasi belgilangan majburiyatlarni bajarguniga qadar bankda bloklanadi. Qurilishni moliyalashtirish uchun developerlar foiz to‘lashni nazarda tutuvchi bank kreditlarini jalb qilishiga to‘g‘ri keladi.

«Ha, kelajakda uy-joy narxi oshadi, ammo fuqaro kvartira olish imkoniga ega bo‘lmasa, xotirjamlik bilan bankka borib, o‘z mablag‘larini qaytarib olishi mumkin», — dedi Mirzayev.

Fuqarolar mablag‘larini himoya qilish eskrou mexanizmini joriy etishning asosiy sababi sifatida ko‘rsatilgan. Xaridorlarning barcha to‘lovlari, jumladan ipoteka kreditlari va subsidiyalar vakolatli banklardagi maxsus hisob raqamlariga tushishi ko‘zda tutilmoqda.

Qurilish kompaniyasi ushbu mablag‘larni faqat belgilangan shartlarni bajarganidan so‘ng olishi mumkin bo‘ladi.

Ulushli qurilish to‘g‘risidagi qonun loyihasi 11 iyul kuni Qonunchilik palatasining Tadbirkorlik masalalari qo‘mitasida dastlabki tarzda ko‘rib chiqildi. Hujjat qurilish kompaniyalari va ulushdorlar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solish hamda uy-joy xaridorlarini himoya qilishni kuchaytirishga qaratilgan.

Bunday o‘zgarishlarga ehtiyoj, jumladan, ulushli qurilish ko‘lami va muammoli loyihalar sonining ortishi bilan bog‘liq. Urbanizatsiya va shaharsozlik sohasidagi islohotlar muhokamasi davomida keltirilgan maʼlumotlarga ko‘ra, so‘nggi yillarda ulushdorlar mablag‘larini jalb qilgan holda ko‘p kvartirali uylar qurilishi hajmi 2,5 barobarga oshgan va 2025 yilda 11 mln kvadrat metrdan oshgan.

Ayni paytda qoidabuzarliklar soni ham ko‘paygan. Faqat 2025 yilning o‘zida qurilish loyihalarini amalga oshirishdagi muammolar qariyb 3 ming nafar fuqaroga taʼsir ko‘rsatgan, ularga yetkazilgan zarar esa 668 mlrd so‘mni tashkil etgan.

Eskrou hisoblaridan tashqari, qonun loyihasi yagona raqamli Uy-joy platformasini tashkil etishni ham nazarda tutadi. Unda qurilish kompaniyalari, ruxsat beruvchi hujjatlar, qurilish loyihalari, ishlar jarayoni, eskrou hisoblari va ulushli ishtirok shartnomalari haqidagi maʼlumotlarni joylashtirish rejalashtirilmoqda.

Shuningdek, hokimiyat qurilish loyihalarini yagona raqamli kuzatib borish tizimini yaratishni rejalashtirmoqda. Unda noyob identifikator va obyektlarning raqamli pasportlaridan foydalaniladi. Tizim qurilish loyihalarining hayotiy siklini kuzatib borish imkonini berishi kerak.