O'zbekiston va ADB elektr taqsimlash tarmoqlarini modernizatsiya qilish bo'yicha 200 mln dollar miqdorida shartnoma imzoladi

Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — O'zbekiston va Osiyo Taraqqiyot Banki (OTB) mamlakatning elektr energiyasini taqsimlash tizimlarini modernizatsiya qilishga qaratilgan natijalarga yo'naltirilgan kreditlash dasturi doirasida memorandum imzoladi.

Hujjat O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirining birinchi o‘rinbosari Ilhom Norqulov, Osiyo taraqqiyot bankining (OTB) energetika bo‘yicha katta mutaxassisi Alfredo Bano Lil hamda “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ (O‘MET) boshqaruv raisi o‘rinbosari Feruz Qurbonov tomonidan Samarqandda bo‘lib o‘tgan Osiyo taraqqiyot bankining 59-yillik yig‘ilishi doirasida imzolandi.

«O'zbekiston milliy elektr tarmoqlari» AJ (OMET) kuzatuv kengashi raisining investitsiyalar bo'yicha o'rinbosari Feruz Qurbonov ushbu kelishuvni mamlakatda amalga oshirilayotgan tizimli energetika siyosatining mantiqiy davomi sifatida ta'rifladi.

«2030 yilga qadar qayta tiklanadigan energiya manbalarining ulushini 54 foizga yetkazish maqsadi belgilangan, — dedi Qurbonov UzDailyga. — Muayyan natijalar allaqachon erishilgan. Shu asosda ishlab chiqarilgan elektr energiyasini uzatish, ya'ni yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlari va podstansiyalarni modernizatsiya qilish bo'yicha ishlar olib borilmoqda».

Uning so'zlariga ko'ra, yangi tashabbus energiyani iste'molchilarga yetkazishning oxirgi bosqichiga — o'rta kuchlanishli tarmoqlarni modernizatsiya qilish va rekonstruksiya qilishga qaratilgan. «Ushbu jarayonlarning mantiqiy davomi — ishlab chiqarilgan elektr energiyasini bevosita iste'molchilarga yetkazish, ya'ni o'rta kuchlanishli tarmoqlarni modernizatsiya qilish va rekonstruksiya qilishdir, — dedi u. — Asosiy maqsad — aholi, ishlab chiqarish va sanoat korxonalari uchun qo'shimcha quvvat yaratish, shuningdek, ishlab chiqarilgan elektr energiyasi zahiralarini yetkazib berishni ta'minlashdir».

Yangi moliyalashtirish modeli

Qurbonov kelishuvning ikki asosiy jihatini alohida ta'kidladi. Birinchisi — natijalarga yo'naltirilgan kreditlash mexanizmining o'zi bo'lib, u buni bunday turdagi loyihalar uchun mutlaqo yangi yondashuv sifatida baholadi.

«Ilgari xalqaro tender o'tkazish sezilarli vaqt va resurslarni talab qilardi. Yangi model bo'yicha birinchi bosqichda avans mablag'lari ajratiladi, ishlar boshlanadi, keyingi moliyalashtirish esa aniq natijalarga erishilgani sayin tranchlar shaklida amalga oshiriladi, — dedi u. — Bu dastlabki bosqichni tezlashtirishga va ishlarni operativ boshlashga imkon beradigan muhim mexanizmdir».

Ikkinchi muhim jihat — Jahon banki bilan qo'shma moliyalashtirish. Loyihaning umumiy qiymati 300 mln AQSh dollari: shundan 100 mln dollar — Jahon banki mablag'lari, 200 mln dollar — OTB mablag'lari.

Ko'lam va muddatlar

Loyiha bir necha bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda ishlar respublikaning 14 viloyatida — o'rta kuchlanishli tarmoqlar modernizatsiya yoki quvvatni oshirishga eng ko'p muhtoj bo'lgan hududlarda olib boriladi.

Asosiy vazifa — mahallalar, aholi va ishlab chiqaruvchilarni elektr energiyasi bilan ta'minlovchi transformator podstansiyalarigacha bo'lgan quvvat zahiralarini oshirishdir. Buning doirasida o'rta kuchlanishli transformator podstansiyalari va elektr uzatish liniyalarini modernizatsiya qilish yoki almashtirish ko'zda tutilgan.

Birinchi bosqich 14 viloyatda 57 ta transformator podstansiyasini modernizatsiya qilish va rekonstruksiya qilishni qamrab oladi.

Qurbonov OTB tizimida jami 1 000 dan ortiq bunday transformator podstansiyasi mavjudligini va ularning taxminan 50 foizini eskirgan deb hisoblash mumkinligini ta'kidladi. Keyingi bosqichlarda dastlabki 57 ta ob'ektdan tashqari qolgan podstansiyalarda ham ishlar davom ettiriladi.

Loyihani amalga oshirish 2028 yilga belgilangan. Birinchi bosqich ishlari joriy yilning oxirigacha boshlanishi kutilmoqda — avans moliyalashtirish mexanizmi qurilish-montaj ishlarini imkon qadar tezroq boshlash imkonini beradi.

Parallel ravishda tender jarayonlari allaqachon boshlangan. Qurbonov ularning mahalliy ishlab chiqaruvchilar va pudratchilarni jalb etgan holda milliy standartlar asosida o'tkazilishini alohida ta'kidladi.

Loyiha har bir modernizatsiya qilingan podstansiyada elektr energiyasi yo'qotishlarini 3–5 foizga kamaytirishi kutilmoqda.

OTB bilan tuzilgan kelishuv keng ko'lamli investitsiya dasturining bir qismidir. Qurbonov umumiy strategiya faqat OTB bilan hamkorlik doirasida emas, balki jami 3 mlrd AQSh dollaridan ortiq investitsiya jalb etishni ko'zda tutishini aytdi.