O‘zbekiston aviayuk tashish bo‘yicha 2019 yildan beri Markaziy Osiyoda eng katta o‘sishni ko‘rsatdi — IATA

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) tahliliy hisobotiga ko‘ra, O‘zbekiston 2019–2024 yillar oralig‘ida Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida aviayuk tashish hajmining eng yuqori o‘sishini qayd etdi. Mazkur davrda yuk tashish hajmi 182 foizga oshgan.

Shu davr mobaynida butun mintaqa bo‘yicha jami havo yuk tashish hajmi ikki baravardan ko‘proqqa ko‘paygan. Taqqoslash uchun, dunyodagi eng yirik aviayuk xabi hisoblangan Gonkongda ushbu ko‘rsatkich deyarli o‘zgarishsiz qolgan, Yevropaning asosiy yuk markazi bo‘lgan Frankfurtda esa yuk hajmi taxminan 5 foizga qisqargan.

Mutlaq ko‘rsatkichlar bo‘yicha yetakchilikni Qozog‘iston saqlab qolmoqda. Mamlakatda kiruvchi, chiquvchi va to‘g‘ridan-to‘g‘ri tranzit yuklar umumiy hajmi 2019 yilga nisbatan 149 foizga oshgan. O‘zbekiston esa 182 foizlik o‘sish bilan Qirg‘izistonni ortda qoldirdi. IATA bu natijani infratuzilmaga kiritilgan sarmoyalar bilan bog‘laydi.

O‘sishning asosiy harakatlantiruvchi omili hanuzgacha to‘g‘ridan-to‘g‘ri tranzit bo‘lib qolmoqda. Bunda yuklar mintaqa aeroportlari orqali bojxona rasmiylashtiruvisiz o‘tadi va bu jarayon tarixan Ankoridjda qo‘llangan texnik qo‘nish modeliga o‘xshaydi. Bunday trafik ulushi mintaqadagi umumiy yuk hajmining 59 foizidan taxminan 65 foizigacha oshgan.

Xalqaro kiruvchi va chiquvchi yuk oqimlari ham o‘sgan, garchi kiruvchi yuklar hajmi hanuz chiquvchi oqimdan ancha yuqori bo‘lsa-da. Shu bilan birga, 2024 yilda chiquvchi yuklar hajmining keskin ortishi, IATA bahosiga ko‘ra, mintaqaning oddiy texnik to‘xtash nuqtasi doirasidan chiqib, Yevropa va Xitoy o‘rtasidagi yo‘nalishlarda faol konsolidatsiya markazi vazifasini bajara boshlaganini ko‘rsatadi.

Qator mamlakatlar havo hududidagi cheklovlar fonida aviatashuvchilar o‘z marshrut tarmoqlarini qayta shakllantirmoqda va Markaziy Osiyo bu jarayondan bevosita foyda ko‘rmoqda. Mintaqaning Gonkongga nisbatan ulushi besh yil ichida taxminan o‘ndan bir qismdan qariyb beshdan bir qismgacha oshgan. Frankfurtga nisbatan esa bu ko‘rsatkich beshdan bir qismdan kam darajadan ikkidan besh qismdan ortiq darajaga yetgan.

Shu bilan birga, IATA to‘g‘ridan-to‘g‘ri tranzit mahalliy iqtisodiyot uchun cheklangan iqtisodiy samara berishini taʼkidlaydi. Kiruvchi, chiquvchi va ulanma yuk oqimlarining barqaror o‘sishi vaqt o‘tishi bilan aeroport ekotizimlarini hamda mintaqaning logistika salohiyatini mustahkamlaydi.