O‘zbekiston aviamarshrutlari soni o‘n yil ichida qariyb ikki barobarga oshdi — IATA

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — So‘nggi o‘n yil ichida O‘zbekistonning aviamarshrutlar tarmog‘i qariyb ikki barobarga kengaydi. Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) maʼlumotlariga ko‘ra, 2015 yildagi 109 ta yo‘nalishdan 2025 yilga kelib muntazam aviamarshrutlar soni 206 taga yetgan.

O‘sish surʼati 89 foizni tashkil etdi. Shu davr mobaynida O‘zbekiston aviatsiya bozorida faoliyat yuritayotgan aviakompaniyalar soni ham uch barobarga oshib, 16 tadan 47 taga yetdi.

Shu bilan birga, hisobotda tarmoqning tarkibiy zaif jihatlari ham qayd etilgan. So‘nggi o‘n yil ichida yopilgan barcha marshrutlarning 96 foizi yiliga 20 ming o‘rindan kam hajmga ega bo‘lgan reyslarga to‘g‘ri kelgan. Bu ko‘rsatkich taxminan ATR-72 turidagi samolyotlarda haftasiga beshta yoki tor fyuzelyajli havo kemalarida ikkita reysga mos keladi.

2025 yil holatiga ko‘ra, amaldagi barcha marshrutlarning 47 foizi yiliga 20 mingtadan kam o‘rin taklif qiluvchi kam yo‘lovchili yo‘nalishlar toifasiga kiradi. 2015 yilda bu ulush 53 foizni tashkil etgan edi.

Hozirgi marshrutlarning 57 foizi 2015 yilda mavjud bo‘lgan yo‘nalishlardan farq qiladi. Bu esa parvozlar geografiyasida chuqur o‘zgarishlar yuz berganini ko‘rsatadi.

Muntazam aviaqatnovlar mamlakatning 11 ta aeroportini qamrab olgan. Ularning to‘qqiztasi, yaʼni 91 foizi, mintaqaviy aeroportlar sifatida baholanadi. Ulardagi yillik yo‘lovchi oqimi har birida bir million jo‘natmadan oshmaydi.

Marshrutlar tarmog‘i tuzilmasida 1 500 kilometrdan 4 000 kilometrgacha bo‘lgan o‘rta masofali reyslar ustunlik qilmoqda. Ular barcha yo‘nalishlarning 63 foizini tashkil etadi. Qisqa masofali, yaʼni 500 kilometrgacha bo‘lgan marshrutlar ulushi 14 foizni, 500 kilometrdan 1 500 kilometrgacha bo‘lgan reyslar 10 foizni, 4 000 kilometrdan ortiq uzoq masofali yo‘nalishlar esa yana 14 foizni tashkil qiladi.

Marshrutlarning nisbatan kichik, ammo sezilarli qismiga bir nechta tashuvchilar xizmat ko‘rsatadi. Barcha yo‘nalishlarning 10 foizida to‘rtta yoki undan ortiq aviakompaniya faoliyat yuritadi. Birgina tashuvchi xizmat ko‘rsatadigan marshrutlar tarmoqning 50 foizini tashkil etsa-da, ularning o‘rinlar hajmi bo‘yicha ulushi atigi 19 foizni tashkil qiladi.

Yillik taqqoslashda ham tarmoq kengayishda davom etgan. 2025 yilda 24 ta yangi marshrut ochilgan, 23 tasi yopilgan va avval amal qilgan 20 ta yo‘nalish qayta tiklangan. Natijada 2024 yilga nisbatan umumiy o‘sish 11 foizni tashkil etgan.

IATA hisoboti OAG maʼlumotlariga asoslangan bo‘lib, assotsiatsiyaning barqaror rivojlanish va iqtisodiyot bo‘limi tomonidan tayyorlangan.