Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 21 oktyabr kuni nishonlanadigan O‘zbek tili bayrami munosabati bilan mamlakat xalqi, xorijdagi vatandoshlar va o‘zbek tilining barcha do‘stlarini tabrikladi. Tabrikda davlat rahbari davlat tilini taʼlim, ilm-fan, davlat boshqaruvi va raqamli muhitda rivojlantirish bo‘yicha vazifalarni belgilab berdi. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot xizmati xabar berdi.
Prezident ona tilini dunyodagi eng qadimiy va boy tillardan biri, ajdodlardan qolgan buyuk meros deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ilgari surilgan “O‘z” — «o‘zga emas, o‘zimizga tegishli» g‘oyasi tilga ham taalluqli bo‘lib, u dunyo bilan erkin muloqot qilish, zamonaviy bilimlarni o‘zlashtirish va xalq maʼnaviyatini yuksaltirish uchun yangi kuch bag‘ishlaydi.
Mirziyoyev mamlakatda qoraqalpoq va boshqa tillarni qo‘llab-quvvatlash hamda o‘zbek tilini o‘rganish uchun qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha ishlar o‘zaro uzviy bog‘liq holda olib borilayotganini taʼkidladi. «Davlat tilini bilish, shubhasiz, inson oldida yangi bilim va imkoniyatlar eshigini ochadi, umumiy bugunimiz va kelajagimizga daxldorlik hissini kuchaytiradi», — dedi u. Shuningdek, o‘zbek tilini yaqinda o‘rganishni boshlaganlarga xayrixohlik bilan munosabatda bo‘lishga chaqirdi.
Davlat rahbari vatandoshlarni jahon durdonalari bilan tanishtiradigan va o‘zbek tilidagi asarlarni boshqa xalqlarga yetkazadigan tarjima sohasiga alohida o‘rin ajratdi. U misol tariqasida Oksford universitetidagi «O‘zbekshunoslik dasturi»ni keltirdi.
Prezident, shuningdek, xorijda o‘zbek tilidan dars beradigan o‘qituvchilarni rag‘batlantirish, tadqiqotchilar va talabalarni sifatli adabiyotlar hamda o‘quv resurslari bilan taʼminlash zarurligini taʼkidladi.
Mirziyoyevning so‘zlariga ko‘ra, taʼlim sohasida asosiy eʼtibor o‘quvchilarning o‘qish, tushunish, fikrlarini bayon qilish va savodli yozish ko‘nikmalariga qaratilishi lozim. Darsliklar va o‘qitish metodikalarini yangilashda o‘zbek tilini ona tili sifatida o‘rganish bilan davlat tili sifatida o‘rganish o‘rtasidagi farqni hisobga olish zarur.
Prezident davlat muassasalarini namuna ko‘rsatishga chaqirdi: qonunlar, qarorlar, yo‘riqnomalar va murojaatlarga javoblar savodli, ravon va tushunarli tarzda yozilishi kerak. «Fuqaro o‘z huquqlari yoki majburiyatlarini tushunishda ortiqcha qiyinchiliklarga duch kelmasligi kerak», — dedi u.
Davlat rahbari dolzarb vazifalar qatorida zamonaviy ilmiy manbalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish va tadqiqotlar natijalarini o‘zbek tilida nashr etishni ham qayd etdi.
Tibbiyot, muhandislik, iqtisodiyot va boshqa sohalarda ishonchli adabiyotlar, sifatli tarjimalar va elektron resurslarga ehtiyoj katta. Atama tanlashda aniqlik, tushunarlilik va xalqaro ilmiy meʼyorlarga muvofiqlikni taʼminlash muhim.
Mirziyoyev o‘zbek tilidan raqamli muhitda foydalanish masalasiga alohida to‘xtaldi. Buning uchun sifatli matnlar va nutq namunalarini to‘plash, elektron lug‘atlar, tarjima va tahrirlash vositalari, shuningdek, og‘zaki nutqni matnga va matnni audioga aylantirish texnologiyalarini rivojlantirish zarur.
Ushbu texnologiyalarni ishlab chiqishda mualliflik huquqi va shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish meʼyorlariga rioya etish, shuningdek, nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun foydalanish imkoniyatini taʼminlash lozim. Prezidentning taʼkidlashicha, davlat tilidagi kontent bilan ishlaydigan sunʼiy intellekt texnologiyalarining sifati ularning insonga qanchalik aniq va foydali yordam bera olishi bilan baholanadi.
Yozuv va imlo masalalarida Prezidentning fikricha, o‘qish, yozish va axborotdan foydalanish qulayligi asosiy mezonlar bo‘lishi kerak.
Bu sohadagi qarorlar ilmiy asoslarga, jamiyat bilan muloqotga va turli avlodlarning ehtiyojlarini hisobga olgan holda amaliy tayyorgarlikka tayanishi lozim.
Mirziyoyev o‘zbek tilini rivojlantirish ustida ishlayotgan olimlar, o‘qituvchilar, tarjimonlar, adabiyot namoyandalari, jurnalistlar, nashriyot xodimlari va IT-mutaxassislarga, shuningdek, o‘zbek tilini o‘rganayotgan vatandoshlar va xorijliklarga minnatdorlik bildirdi.
