Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Jizzaxdagi BYD Uzbekistan Factory qöşma korxonasi loyihaning ikkinçi va uçinçi bosqiçlari doirasida avtomobillar işlab çiqariş hajmini yiliga 500 mingtaga yetkazişni rejalaştirmoqda. Hozirda zavod soatiga 12 ta, kuniga esa 100 ta avtomobil işlab çiqaradi. Kompaniya yil oxirigaça 50 million dollarlik mahsulot eksport qilişni möljallagan. Bu haqda korxonada taşkil etilgan press-tur yakunlari böyiça «Özbekiston 24» telekanali xabar berdi.
Loyihaning birinçi bosqiçi qiymati 160 million dollarni taşkil etgan bölib, uning yillik işlab çiqariş quvvati 50 mingta gibrid va elektromobilga möljallangan. Loyiha 2024 yil yanvar oyida Özbekiston Prezidentining Xitoyga taşrifi davomida işga tuşirilgan.
Qiymati 300 million dollar bölgan ikkinçi bosqiçda işlab çiqariş hajmini yiliga 200 mingta avtomobilga yetkaziş rejalaştirilgan. Qiymati 500 million dollarlik uçinçi bosqiç amalga oşirilgaç, yillik quvvat 500 mingtagaça oşiriladi. Uçala bosqiç töliq yakunlangandan söng iş örinlari soni 10 mingtaga yetişi mumkin. Hozirda korxonada 1 500 dan ortiq kişi mehnat qilmoqda.
Zavodda BYD Song Plus Çampion DM-i krossoveri va BYD Çazor DM-i sedani töliq işlab çiqariş sikli asosida tayyorlanadi. BYD Yuan Up gibrid va töliq elektr modellari esa yirik uzelli yiğiş usulida işlab çiqariladi.
BYD Uzbekistan Factory boş direktori örinbosari Şavkat Alimovning aytişiça, zavod erkin iqtisodiy zona hududidagi 27 gektar maydonni egallaydi. Kompaniya yana 60 gektar yer ajratilişini söragan. Korxona unga tutaş hududda yiliga 150 mingta avtomobil işlab çiqariş quvvatiga ega ikkinçi zavod qurişni rejalaştirmoqda.
Kuzovlarni payvandlaş sexiga 40 million dollar investitsiya kiritilgan. Alimovning sözlariga köra, birinçi bosqiçda sexda 40 ta robot örnatilgan bölsa, hozir ularning soni 100 tadan oşgan. Har bir avtomobil kuzoviga taxminan 5 mingta payvandlaş nuqtasi qöyiladi.
Ötgan yili qiymati 8 million dollardan ortiq bölgan ikkinçi payvandlaş liniyasi işga tuşirildi. Unda 24 ta yangi robot örnatilgan. Bu yil Yuan Up loyihasi doirasida uçinçi bosqiçni kengaytiriş işlari olib borilmoqda.
Maydoni 7 800 kvadrat metr bölgan böyaş sexi yiliga 50 mingta kuzovni böyaşga möljallangan. Uning qiymati 29 million dollarni taşkil etadi. Sexda ABB kompaniyasining 10 ta roboti işlaydi.
Maydoni 16 ming kvadrat metr bölgan yiğiş liniyasiga 26 million dollar sarflangan. Unda 21 ta avtomatik transport vositasi — AGV, şuningdek, robotlar va manipulyatorlardan foydalaniladi. Ikki qavatli avtomatlaştirilgan omborda böyalgan 70 ta kuzovni saqlaş mumkin. Böyaş sexi töxtab qolgan taqdirda, ombor yiğiş liniyasini olti soat davomida uzluksiz ta’minlay oladi.
Ölçaş laboratoriyasiga 1 million dollar investitsiya kiritilgan. Laboratoriyaning yetakçi muhandisi Abdulla Salimovning tuşuntirişiça, Hexagon uskunalari har bir kuzovni 20 mikrongaça aniqlikda tekşiradi. Song Plus modelida 2 300 ta nuqta ölçanib, natijalar raqamli model bilan taqqoslanadi.
Yakuniy nazorat bosqiçida ğildiraklar geometriyasi, tormozlar, faralar va haydovçiga yordam beruvçi ADAS tizimlari tekşiriladi. Bundan taşqari, avtomobil yuqori bosimda suv sepiladigan maxsus yomğir kamerasida beş daqiqa sinovdan ötkaziladi.
Alimovning aytişiça, hozirda mahsulotlar asosan Qozoğistonga eksport qilinmoqda. BYD ötgan yili uşbu mamlakatda avtomobillar savdosini boşlab, rasmiy dilerlik markazlarini oçgan. Bir yil davomida Qozoğistonda 3 mingdan ortiq avtomobil sotilgan, joriy yilda esa savdo hajmi ösmoqda.
Şuningdek, Tojikiston va Qirğiziston bilan hamkorlik böyiça işlar olib borilmoqda, Armaniston va Gruziya bozorlari örganilmoqda. Özbekistonda esa 27 ta dilerlik, savdo va servis markazi faoliyat yuritadi. Ular avtomobillarga sakkiz yillik kafolat taqdim etadi.
Avtomobillarga özbek tilidagi interfeys joriy qilingan, ötgan yildan boşlab özbek tilida ovozli boşqaruv imkoniyati ham qöşilgan. Har bir avtomobilda SIM-karta örnatilgan bölib, undan ikki yil davomida bepul foydalaniş mumkin.
2026 yilda 100 turdagi butlovçi qismni mahalliylaştiriş rejalaştirilgan. Ularning 40 turi Song Plus, 22 turi Çazor va birinçi bosqiçda 38 turi Yuan Up modeli uçun möljallangan.
Mahalliylaştiriş natijasida har bir Song Plus avtomobili uçun import xarajatlari 714 dollarga, Çazor uçun 793 dollarga, Yuan Up uçun esa örtaça 2 ming dollarga kamayişi kutilmoqda. Bundan taşqari, joriy yilda Yuan Up uçun yana 70 turdagi butlovçi qismni mahalliylaştiriş loyihalari boşlanadi.
Alimovning ta’kidlaşiça, Song Plus modelida mahalliylaştiriş darajasi taxminan 30 foizni taşkil etadi. Zavod asosan Farğona vodiysida joylaşgan 20 ga yaqin korxona bilan hamkorlik qiladi.
Mahalliy işlab çiqaruvçilar şişa, örindiqlar, şift qoplamasi, pol qoplamalari, old bamperlar, plastik yoqilği baklari va simlar töplamlarini yetkazib beradi. Korxona endi şassi va yuriş qismiga tegişli murakkabroq detallarni mahalliylaştirişga ötmoqda.
Angrendagi zavod bilan hamkorlikda şinalar işlab çiqariş loyihalari amalga oşirilmoqda. Şuningdek, Asaka va Andijondagi korxonalar bilan hamkorlik yölga qöyilgan. Bir neçta butlovçi qismlar işlab çiqaruvçisi Jizzax texnoparki hududida faoliyat boşlamoqda.
Zavod uçun mutaxassislar Jizzax politexnika instituti qoşidagi muhandislik maktabida tayyorlanmoqda. Institutning öquv işlari böyiça prorektori Maqsud Oçilovning aytişiça, maktabga transport muhandisligi, mexanika, maşinasozlik, avtomobilsozlik va traktorsozlik yönalişlarida tahsil olayotgan eng yaxşi talabalar tanlab olinadi.
Uçinçi kurs talabalari ikki oy institutda öqiydi va keyingi ikki oyni korxonada amaliyot ötaşga sarflaydi. 2026/2027 öquv yilidan boşlab dual ta’limga törtinçi kurs talabalarining 100 foizi va uçinçi kurs talabalarining 50 foizi jalb qilingan.
Hozirda institutning törtinçi kursidan 160 nafar talaba BYD Uzbekistan Factory korxonasida işlamoqda. Ular öqiş, amaliyot va haq tölanadigan işni birgalikda olib bormoqda.
Institut talabasi Hasan Xudoyqulov zavodda işlaş davomida kursdoşlari bilan birgalikda öz loyihalarini joriy qilganini aytdi. Ularning jamoasi «Mirzo Uluğbek vorislari» respublika tanlovida ğolib bölgan va «Kelajak muhandislari» elektromobillar tanlovi finaliga çiqqan.
CarNewsÇina ma’lumotlariga köra, BYD 2025 yilda jahon böyiça 4 602 436 ta avtomobil sotgan va eng yirik avtomobil işlab çiqaruvçi beşta kompaniya qatoriga kirgan.
2026 yilning dastlabki töqqiz oyida kompaniya 3 131 576 ta avtomobil sotgan. Sentyabr oyida sotuvlar 463 561 ta avtomobilni taşkil etgan, bu ötgan yilning şu davriga nisbatan 17 foiz ösişni anglatadi.
