Yangiyo‘lda energiya taʼminoti muammolarini hal qilish shtabi tuziladi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — Toshkent viloyatining Yangiyo‘l tumanida elektr va gaz taʼminoti bilan bog‘liq muammolarni hal qilish uchun maxsus shtab tuziladi. Unga energetika vaziri Sherzod Xodjayev rahbarlik qiladi, tuman hokimi Sanʼat Jumaniyazov esa uning o‘rinbosari bo‘ladi. Bu haqda Prezident Shavkat Mirziyoyevning yoqilg‘i-energetika sohasidagi ustuvor vazifalarga bag‘ishlangan yig‘ilishida maʼlum qilindi.

Yangiyo‘l tumani joylarda energiya taʼminoti holatini baholash uchun namuna sifatida tanlangan. So‘nggi besh yilda bu yerda elektr energiyasi isteʼmoli 68 mln kVt·soatdan 102 mln kVt·soatga, yaʼni 1,5 baravarga oshgan. Shu bilan birga, 1400 kilometr tarmoqning atigi 240 kilometri, 240 ta transformatordan esa 60 tasi yangilangan.

Yil boshidan buyon tumanda elektr energiyasi yo‘qotishlari 30 mln kVt·soatga yetgan, tarmoqlardagi avariyalar soni esa 37 tani tashkil qilgan. Elektr energiyasi uchun debitor qarzdorlik 43 mlrd so‘mga yetgan bo‘lib, shundan 9,4 mlrd so‘mi undirilishi imkonsiz qarzlar hisobiga to‘g‘ri keladi.

Hisobga olish tizimida ham muammolar aniqlangan. 829 ta abonent hisoblagichi elektr energiyasini avtomatlashtirilgan nazorat qilish va hisobga olish tizimi (ASKUE) talablariga javob bermaydi, yana qariyb 2 mingta qurilma tizimga maʼlumot uzatmayapti. Shu bilan birga, joriy yilda soliq to‘lamagan 48 ta korxona olti oy davomida 871 ming kVt·soat elektr energiyasi isteʼmol qilgan.

Gaz taʼminotida ham vaziyat murakkab. 5 mingdan ortiq gaz hisoblagichi billing tizimiga maʼlumot uzatmayapti. Isteʼmolchilarning gaz bo‘yicha qarzdorligi 188 mlrd so‘mga yetgan. Elektr energiyasi va gaz bo‘yicha jami qarzdorlik 230 mlrd so‘mdan oshgan.

Shtabga ikki hafta ichida tumandagi barcha 51 ta mahallada aholi va biznesning oylik, choraklik va yillik ehtiyojlarini o‘rganish topshirildi. Ushbu maʼlumotlar asosida energiya isteʼmoli balansi shakllantirilishi kerak.

Shuningdek, transformatorlar va gaz taqsimlash punktlarini modernizatsiya qilish zarur bo‘lgan uchastkalarni aniqlash, eskirgan hisoblagichlarni almashtirish hamda barcha qurilmalardan ASKUE va ASKUG tizimlariga maʼlumotlarni uzluksiz uzatishni taʼminlash zarur.

Elektr energiyasi va gaz yo‘qotishlarini ikki baravarga qisqartirish bo‘yicha moliyalashtirish manbalarini belgilagan holda alohida dastur ishlab chiqiladi. Yirik korxonalarda energetik audit o‘tkazilib, energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish uchun mablag‘lar ajratiladi.

Poliklinika, shifoxona va taʼlim muassasalari energiya isteʼmoli darajasiga qarab toifalarga ajratiladi. Ko‘p qavatli uylarda isitish tizimlari diagnostikadan o‘tkaziladi, qarzdorlar bilan esa “ko‘chama-ko‘cha” tamoyili asosida ish olib boriladi.

1 oktyabrga qadar Yangiyo‘l tumanini elektr va gaz taʼminotini tashkil etish bo‘yicha namunaviy hududga aylantirish rejalashtirilmoqda.

Shundan so‘ng Yangiyo‘l tajribasidan mamlakat bo‘ylab energetika sohasini yangilashda foydalanish ko‘zda tutilgan. Vaziyat eng murakkab bo‘lgan tumanlarga soha rahbarlari biriktirilib, ular hokimlar bilan birgalikda ishlaydi.

Masʼul shaxslar aholi va biznesning energiya taʼminoti holatini o‘rganishi hamda 2026 yil oxirigacha va 2027 yil uchun ish rejalarini belgilashi kerak. Joylarda elektr energiyasi va gazni hisobga olish, tarmoqlardagi yo‘qotishlarni qisqartirish va debitor qarzdorlikni kamaytirish imkoniyatlari ham namoyish etiladi.