Oʻzbekiston darsliklari 2031-yilga kelib yangi alifboga oʻtkaziladi
Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistondagi barcha maktab darsliklarini 2027–2031 yillar davrida yangilangan o‘zbek alifbosiga o‘tkazish rejalashtirilmoqda. Bu haqda 19 sentyabr kuni Senat majlisida Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri o‘rinbosari Azizbek Turdiyev maʼlum qildi.
Senatorlarning savollariga javob berar ekan, u Vazirlar Mahkamasi alifboni o‘zgartirish to‘g‘risidagi qonunni amalga oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturini tasdiqlashi kerakligini taʼkidladi. Ijro etuvchi hokimiyat organlari va Fanlar akademiyasi o‘z takliflarini allaqachon taqdim etgan. Xususan, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi darsliklarni yangilash, shuningdek, o‘qituvchilar va o‘quvchilarni yangi alifboga o‘tishga tayyorlash bo‘yicha takliflar ishlab chiqqan.
Turdiyevning so‘zlariga ko‘ra, maktab darsliklarini qayta nashr etish belgilangan sikl asosida amalga oshirilmoqda. Birinchi sinf darsliklari har yili, 2–4-sinflar uchun darsliklar uch yilda bir marta, 5–11-sinflar uchun darsliklar esa besh yilda bir marta yangilanadi.
«2027 yildan boshlab, qonun kuchga kirganidan so‘ng, birinchi sinf darsliklarini har qanday holatda ham yangi alifbodan foydalangan holda chop etamiz», — dedi vazir o‘rinbosari.
Uning tushuntirishicha, 2027–2031 yillarda qolgan darsliklar ham ularni qayta nashr etishning odatiy sikli doirasida bosqichma-bosqich yangi alifboga o‘tkaziladi. Shu munosabat bilan, uning so‘zlariga ko‘ra, darsliklarni yangilash uchun byudjetdan qo‘shimcha mablag‘ talab etilmaydi.
«2027 yildan 2031 yilga qadar barcha darsliklarimiz to‘liq yangilanadi. […] Shu nuqtai nazardan, qo‘shimcha mablag‘ talab etilmaydi», — dedi vazirlik vakili.
Shu bilan birga, vazirlik pedagoglar va o‘quvchilarni yangi alifboga moslashtirish choralarini ishlab chiqmoqda. Yangi o‘quv yili boshlanishidan oldin, 24–28 avgust kunlari maktabgacha va maktab taʼlimi tizimida o‘quv seminarlarini o‘tkazish rejalashtirilmoqda.
«O‘qituvchilar va o‘quvchilar ushbu yangiliklar haqida xabardor qilinadi va ularga moslashish imkoniyatiga ega bo‘ladi», — dedi Turdiyev.
Majlisda o‘zgartishlar kuchga kirganidan keyin imtihonlar qaysi alifboda o‘tkazilishi masalasi ham ko‘tarildi. Vazir o‘rinbosarining taʼkidlashicha, imtihonlar yangi qonun bilan belgilangan alifbodan foydalangan holda o‘tkaziladi.
«Qonun kuchga kirganidan keyin imtihonlar qonunda belgilangan alifboda o‘tkaziladi. Bu borada hech qanday savol bo‘lmaydi. Biz bunga tayyormiz», — dedi u.
Turdiyevning so‘zlariga ko‘ra, boshlang‘ich maktabda o‘tish jarayoni yangi darsliklardan boshlanadi, yuqori sinflar uchun o‘quv qo‘llanmalarini esa bosqichma-bosqich yangilash rejalashtirilmoqda.
Avvalroq Senat lotin grafikasiga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘zgartishlarni maʼqullagan edi. Yangi tahrirga ko‘ra, alifbo amaldagi 26 ta harf va uchta harf birikmasi o‘rniga 28 ta harf va bitta apostrofdan iborat bo‘ladi.
Yangilangan variantda Sh, Ch, O‘ va G‘ birikmalari o‘rniga Ş, Ç, Ö va Ğ belgilaridan foydalanish taklif etilmoqda. Shu bilan birga, Ng harf birikmasi alifbodan alohida birlik sifatida chiqarib tashlanadi.
