BMTTD O‘zbekiston huquq himoyachilarini sunʼiy intellektdan xavfsiz foydalanishga o‘rgatdi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistondagi BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) va Ombudsman ofisi inson huquqlarini himoya qilish sohasida sunʼiy intellektdan masʼuliyatli va samarali foydalanishga bag‘ishlangan ikki kunlik o‘quv dasturini o‘tkazdi. Taʼlim 2026 yil 24–25 avgust kunlari huquqni himoya qilish institutlari, fuqarolik jamiyati va raqamli boshqaruv sohasidagi ekspertlar ishtirokida bo‘lib o‘tdi. Bu haqda O‘zbekistondagi BMTTD xabar berdi.

Dasturning asosiy eʼtibori Ombudsman ofisining kundalik faoliyatida sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari, shuningdek, ularni joriy etishda hisobga olinishi lozim bo‘lgan huquqiy va axloqiy talablarga qaratildi. Ishtirokchilar sunʼiy intellekt asoslari, undan masʼuliyatli foydalanish tamoyillari, samarali so‘rovlar tuzish usullari va inson huquqlari sohasidagi xalqaro standartlarni o‘rgandi.

Alohida blok sunʼiy intellektning inson huquqlariga taʼsirini baholashga (HRIA) bag‘ishlandi. Ishtirokchilar amaliy misollar asosida sunʼiy intellektdan foydalanishning aholining turli guruhlari uchun ehtimoliy oqibatlarini ko‘rib chiqdi. Jumladan, ayrim toifadagi shaxslarga nomutanosib taʼsir ko‘rsatish ehtimoli, zarur himoya choralari va bunday texnologiyalardan foydalangan holda qabul qilingan qarorlar ustidan shikoyat qilish mexanizmlari muhokama qilindi.

«Sunʼiy intellekt inson huquqlarini himoya qilishni yana-da samarali, qulay va tezkor qilish uchun katta imkoniyatlar yaratadi. Shu bilan birga, undan foydalanish kamsitishning oldini olish, maxfiylikni himoya qilish va hisobdorlikni taʼminlash uchun ishonchli kafolatlarni talab qiladi», — dedi BMTTDning Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqaviy markazi huquq ustuvorligi, xavfsizlik va inson huquqlari siyosati masalalari bo‘yicha mutaxassisi Aynura Bekkoyenova.

Treningning amaliy qismi huquqni himoya qilish muassasalari faoliyatida sunʼiy intellektdan foydalanishning aniq yo‘nalishlariga bag‘ishlandi. Xususan, ishtirokchilar fuqarolar murojaatlarini qayta ishlash va toifalash, tendensiyalarni aniqlash, ayrim ishlar bo‘yicha maʼlumotlarni umumlashtirish hamda javoblar tayyorlash uchun texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarini ko‘rib chiqdi.

Shu bilan birga, o‘quv davomida nafaqat yangi texnologiyalarning afzalliklari, balki ular bilan bog‘liq xavflarga ham eʼtibor qaratildi. Ishtirokchilar sunʼiy intellektdan davlat va huquqni himoya qilish jarayonlarida foydalanishda maʼlumotlarning maxfiyligi va xavfsizligi, institutsional tayyorgarlik, axloqiy cheklovlar va masʼuliyat masalalarini muhokama qildi.

Sunʼiy intellekt vositalaridan kommunikatsiya, huquqiy maʼrifat va axborot-tushuntirish ishlarining qulayligi hamda inklyuzivligini oshirish maqsadida foydalanish masalasiga ham alohida eʼtibor qaratildi. Potensial maqsadli guruhlar sifatida ayollar, yoshlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va qishloq jamoalari tilga olindi.

Dastur doirasida O‘zbekistonda raqamli transformatsiyaning kengroq masalalari ham muhokama qilindi. BMTTD, Ombudsman ofisi, fuqarolik jamiyati va ekspertlar hamjamiyati vakillari hamkorlik imkoniyatlari, maʼlumotlar va xavfsizlikka qo‘yiladigan talablar, shuningdek, sunʼiy intellekt texnologiyalarini masʼuliyatli joriy etish uchun zarur institutsional shart-sharoitlar yuzasidan fikr almashdi.

O‘quv ishtirokchilar o‘z muassasalarida sunʼiy intellektni joriy etish bo‘yicha amaliy qadamlarni belgilagan interaktiv seminar bilan yakunlandi. Ular qatorida axloqiy cheklovlarni ishlab chiqish, xavfsizlik choralarini taʼminlash va ehtimoliy potentsial tashabbuslarni tayyorlash kabi vazifalar qayd etildi.

BMTTD va Ombudsman ofisi o‘tkazilgan dasturni raqamli texnologiyalar rivojlanayotgan sharoitda huquqni himoya qilish institutlarining salohiyatini mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli ishlarning bir qismi sifatida baholamoqda. Bunda O‘zbekistonda sunʼiy intellektdan foydalanish inson huquqlarini himoya qilish, inklyuzivlik, hisobdorlik va masʼuliyatli innovatsiyalar tamoyillariga muvofiq bo‘lishiga alohida eʼtibor qaratilmoqda.