Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Özbekiston Oliy Majlisi Qonunçilik palatasi «Çiqindilar töğrisida»gi qonunning yangi tahrirdagi loyihasini birinçi öqişda qabul qildi.
Hujjat çiqindilarni yiğiş, taşiş, saralaş, qayta işlaş va joylaştiriş qoidalarini yangilaşni, şuningdek, ularning harakatlanişi hamda xavfli materiallar bilan işlaş ustidan nazoratni kuçaytirişni nazarda tutadi.
Qonunçilikni qayta körib çiqiş zarurati amaldagi qonun qabul qilinganidan beri 24 yil ötgani bilan boğliq. Bu davrda işlab çiqariş va iste’mol hajmlari oşdi, çiqindi turlari röyxati kengaydi, qayta işlaşning yangi texnologiyalari paydo böldi, xususiy operatorlar va davlat-xususiy şeriklik loyihalarining ahamiyati ortdi.
Şu bilan birga, sohada çiqindilarni saralaş va qayta işlaş, ularni öz vaqtida olib çiqib ketiş, xizmatlar uçun tölovni hisoblaş hamda iste’molçilar murojaatlarini körib çiqiş bilan boğliq muammolar saqlanib qolmoqda. Quriliş, sanoat va tibbiyot çiqindilarini yiğiş, taşiş va saqlaş jarayonlarini qöşimça tartibga soliş talab etilmoqda.
Qonunning yangi tahriri töqqizta bob va 60 ta moddadan iborat.
Çiqindilar tasnifi va davlat organlarining vakolatlari
Qonun loyihasida çiqindi turlari va ularning xavflilik darajasini aniqroq belgilaş nazarda tutilgan. Qonunçilikka çiqindilarni saralaş, ularning hosil bölişini kamaytiriş, aylanma iqtisodiyot va çiqindilarni transçegaraviy taşiş tuşunçalarini kiritiş taklif etilmoqda. Şuningdek, çiqindilarning yagona katalogini yaratiş va ularni I dan V gaça bölgan beşta xavflilik sinfiga ajratiş rejalaştirilgan.
Hujjat çiqindilar hisobini yuritiş, sohani raqamlaştiriş, litsenziyalaş va investitsiyalarni jalb qiliş borasida davlat organlari hamda mahalliy hokimliklarning vakolatlarini aniqlaştiradi. Tibbiyot, quriliş, konçilik va radioaktiv çiqindilar bilan işlaş uçun mas’ul idoralarning vazifalari alohida ajratib körsatiladi.
Sanitariya tozalaş işlarini taşkil etiş va tegişli xizmatlar samaradorligi uçun mahalliy hokimliklarning mas’uliyatini ham kuçaytiriş rejalaştirilgan.
Çiqindilarni taşiş va ular bilan işlaş ustidan nazorat
Asosiy özgarişlardan biri çiqindilarni taşiş ustidan nazoratni kuçaytiriş böladi. Qonun loyihasida çiqindilarni taşiş faoliyatini litsenziyalaş, şuningdek, xavfli çiqindilarni taşişda foydalaniladigan transport vositalariga nisbatan maxsus talablar joriy etiş va ularni sertifikatlaş nazarda tutilgan.
Çiqindilarning hosil bölgan joyidan yakuniy manzilgaça bölgan harakatini kuzatiş tizimini takomillaştiriş rejalaştirilgan.
Şu bilan birga, çiqindilarning turlari va hajmlari hisobini yuritiş kuçaytiriladi.
Quriliş va tibbiyot çiqindilari uçun alohida qoidalar belgilanadi. Quriliş loyihalarini işlab çiqişda çiqindilarning taxminiy hajmi, ularni yiğiş joylari va olib çiqib ketiş xarajatlari oldindan hisobga olinişi talab etiladi.
Tibbiy va biologik çiqindilarni alohida yiğiş, saqlaş, taşiş va zararsizlantirişga qöyiladigan talablarni takomillaştiriş rejalaştirilgan. Qonun loyihasida, şuningdek, kam çiqindili texnologiyalarni qöllaş va yopilgan çiqindi poligonlarini rekultivatsiya qiliş, ya’ni ulardan foydalaniş töxtatilganidan keyin hududlarni qayta tiklaş ham nazarda tutilgan.
Çiqindi poligonlariga nisbatan yangi talablar
Hujjatda çiqindi poligonlarini turlarga ajratiş, ularga qabul qilişga ruxsat etilgan çiqindilar röyxatini belgilaş va xavfsizlik qoidalarini örnatiş közda tutilgan.
Maişiy çiqindilar poligonlarini xususiylaştirişni taqiqlaş va bunday obyektlarni davlat kadastrida majburiy hisobga oliş taklif etilmoqda.
Bundan taşqari, qonun loyihasida çiqindilarni qayta yuklaş stansiyalarini turar joy binolaridan kamida 300 metr masofada joylaştiriş talabi belgilanmoqda. Bunday obyektlar uçun loyiha ekspertizasidan ötiş va çiqindilar hisobini yuritiş ham nazarda tutilgan.
Yangi normalar çiqindilar bilan işlaş sohasida nazoratni kuçaytiriş, ularni qayta işlaşni rağbatlantiriş, ekologik xavfsizlik va çiqindilarni yiğiş hamda olib çiqib ketiş xizmatlari sifatini oşiriş, şuningdek, qonunçilik buzilişi holatlarini kamaytirişga xizmat qilişi kutilmoqda.
