Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — Samarali boshqaruvning markazida inson turadi. Uning muvaffaqiyati e’lon qilingan siyosatlar yoki barpo etilgan institutlar bilangina emas, balki odamlarning kundalik hayoti qanchalik yaxshilanayotgani bilan o‘lchanadi.
Hindistonda bu yondashuv tobora ko‘proq “Seva” — xalqqa xizmat qilish tamoyili va rivojlanish barqaror bo‘lishi uchun fuqarolar uning faol ishtirokchisiga aylanishi kerak, degan qarash asosida shakllanmoqda.
“Swachh Bharat” missiyasi (SBM) ushbu yondashuvning yaqqol misolidir. Hindiston Bosh vaziri Shri Narendra Modi SBMni 2014-yil 2-oktabrda, Mahatma Gandining tavallud kunida ishga tushirdi. Bugungi kunda SBM davlat organlari bilan bir qatorda fuqarolar, maktablar va mahalliy tashkilotlar ham faol ishtirok etayotgan umumxalq harakatiga aylandi. “Swachhata Hi Seva” va “Swachhata Pakhwada” kabi ijtimoiy kampaniyalar odamlarni mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga va amaliy harakat qilishga undab kelmoqda.
“Seva” g‘oyasi Hindiston sivilizatsiyasida chuqur ildiz otgan bo‘lib, boshqaruvda u fuqaroni markazga qo‘yishni anglatadi. So‘nggi o‘n yil davomida boshqaruvni takomillashtirish va davlat xizmatlarini ko‘rsatish tizimini yaxshilashga qaratilgan qator tashabbuslar amalga oshirildi. “Jal Jeevan Mission” qishloq uy xo‘jaliklarini ichimlik suvi bilan ta’minlamoqda, “Ayushman Bharat” sog‘liqni saqlash xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirmoqda, “Ujjwala Yojana” toza va qulayroq ovqat pishirish yoqilg‘isidan foydalanishni kengaytirdi, “Jan Dhan Yojana” esa bank xizmatlaridan yetarlicha foydalana olmagan aholini bank tizimiga jalb qildi. Ehtiyojlar turlicha bo‘lsa-da, maqsad bir — davlat xizmatlarini odamlarga yanada yaqinlashtirish.
Texnologiyalar esa xizmatlarni ko‘rsatishning yangi bosqichini boshlab berdi va bu jarayonni ancha samarali hamda tejamkor qildi. Hindistonning “Aadhaar”, “UPI” va “DigiLocker”ni o‘z ichiga olgan Raqamli jamoat infratuzilmasi (Digital Public Infrastructure — DPI) fuqarolarga davlat xizmatlaridan o‘zaro bog‘langan raqamli platformalar orqali bevosita foydalanish imkonini beradi hamda ortiqcha insoniy vositachilikni kamaytiradi. Bu xarajatlarni pasaytirib, xizmatlardan juda katta miqyosda foydalanishni osonlashtiradi. Shu bilan birga, fuqarolarning jamoatchilikdagi ishtiroki ham kengayib bormoqda.
“Jal Jeevan Mission” davlat xizmatlarini ko‘rsatishga bo‘lgan yondashuv qanday o‘zgarayotganini ham ko‘rsatadi: e’tibor faqat infratuzilmani yaratishdan uni barqaror saqlash va fuqaroga yo‘naltirilgan xizmatni doimiy ta’minlashga ko‘chmoqda. 2019-yilda Hindiston qishloqlaridagi uy xo‘jaliklarining atigi qariyb 17 foizi vodoprovod orqali ichimlik suvi ta’minotiga ega edi. Hindiston Hukumati ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilga kelib bu ko‘rsatkich aniqlangan 19,36 crore qishloq uy xo‘jaliklarining qariyb 81,61 foiziga yetdi. 2028-yil dekabrigacha uzaytirilgan va qayta tuzilgan “Jal Jeevan Mission 2.0” dasturida barqarorlik, raqamli monitoring, ekspluatatsiya va texnik xizmat ko‘rsatish hamda jamoatchilik ishtirokiga yanada katta e’tibor qaratilmoqda. Dastur doirasida “Sujalam Bharat” deb nomlangan milliy raqamli tizim va Gram Panchayatlar hamda Qishloq suv ta’minoti va sanitariya qo‘mitalarining yanada faol ishtiroki nazarda tutilgan.
“Seva Pakhwada” ham xizmat qilish ruhini targ‘ib qiluvchi yana bir muhim umumxalq kampaniyasidir. 2023-yilda boshlangan ushbu tashabbus ko‘ngillilik, fuqarolik mas’uliyati, atrof-muhitni asrash va yoshlarning faol ishtirokini rag‘batlantirishga qaratilgan. 2024-yilda xabar qilinishicha, 15 kunlik “Seva Pakhwada” davomida 27 lakhdan ortiq tadbir o‘tkazilib, ularda 28 croredan ziyod kishi ishtirok etgan. Joriy yilda “Seva Pakhwada” 2026-yil 17-sentabrdan 2-oktabrgacha mamlakatning barcha hududlarida o‘tkazilmoqda. Dastur tozalik va sanitariya, atrof-muhitni muhofaza qilish, suvni tejash, daraxt ekish, sog‘liqni saqlash bo‘yicha xabardorlikni oshirish, qon topshirish va barqaror turmush tarzini targ‘ib qilishga qaratilgan.
Kampaniyaning muhim yo‘nalishlaridan biri hududlarni tozalash, chiqindilarni yig‘ish, ularni saralash va ilmiy asosda utilizatsiya qilish tadbirlaridir. Tashabbus “Jan Bhagidari se Jan Andolan” — “xalq ishtirokidan umumxalq harakatigacha” tamoyili asosida amalga oshirilib, yoshlar va mahallalarning imkon qadar keng ishtirokini rag‘batlantiradi. “Seva Pakhwada” tizimli tadbirlar orqali barqaror xulq-atvor o‘zgarishlarini shakllantirish va yanada toza, yashil hamda mas’uliyatli jamiyatni barpo etishga hissa qo‘shayotgan yoshlar tashabbuslarini namoyish etishga intiladi.
O‘zbekiston ham davlat boshqaruvi va davlat xizmatlarini ko‘rsatish tizimini o‘zgartirib, fuqarolarga qulay xizmatlar, inklyuzivlik, shaffoflik va samaradorlikka yo‘naltirilgan raqamli hukumat kun tartibini ilgari surmoqda. Bu Hindiston va O‘zbekiston uchun tajriba almashish borasida tabiiy asos yaratadi.
Mazkur salohiyat 2025-yil iyun oyida Nyu-Dehlida bo‘lib o‘tgan 4-Hindiston–Markaziy Osiyo muloqotida ham e’tirof etildi. Unda ishtirokchi mamlakatlar davlat xizmatlarini keng ko‘lamda ko‘rsatish va raqamli transformatsiyani jadallashtirishda “India Stack”ning ahamiyatini qayd etdilar. Hindiston Markaziy Osiyo mamlakatlarida Raqamli jamoat infratuzilmasini rivojlantirishga ko‘maklashishga tayyorligini bildirdi. Vazirlar Hindiston–Markaziy Osiyo raqamli sheriklik forumini tashkil etishga kelishib oldilar, O‘zbekiston esa uning ilk yig‘ilishini o‘tkazishni taklif qildi. Bu raqamli davlat xizmatlari, moliyaviy aloqadorlik, innovatsiyalar va fuqaroga yo‘naltirilgan xizmatlarni rivojlantirish borasidagi hamkorlik uchun aniq asos yaratadi.
Birgalikda biz shunchaki texnologiya va tajriba almashish bilan cheklanib qolmay, XXI asr muammolariga odamlar manfaatini markazga qo‘ygan holda yechimlar yaratishimiz mumkin. Samarali boshqaruv davlat hamma ishni fuqarolar uchun o‘zi bajarishi degani emas. Aksincha, davlat, fuqarolar, jamoalar, innovatorlar va biznes vakillari birgalikda hayot sifatini yaxshilash uchun hamkorlik qilishi uchun zarur sharoitlarni yaratish demakdir. “Seva”ning asl mazmuni ham shunda — bu Hindiston va O‘zbekiston o‘rtasidagi haqiqiy taraqqiyot sherikligining istiqbolidir.
Smita Pant xonim
Hindistonning O'zbekiston Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor elchisi, Madrid, London va Abu-Dabidagi Hindiston missiyalarida xizmat qilgan, shuningdek, Vetnamning Xoshimin shahrida bosh konsul bo'lib ishlagan.
