Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Buxoro viloyatidagi Tekhnoçem neft-kimyo klasterini rivojlantiriş uçun 2024–2028 yillarga möljallangan investitsiya dasturi doirasida 420 mln dollar yönaltiriş rejalaştirilgan. Uşbu mablağning 200 mln dollari allaqaçon özlaştirilgan. Bu haqda 3 noyabr kuni prezident Şavkat Mirziyoyev korxonaga taşrif buyurganida ma’lum böldi.
Taqdim etilgan taqdimotga köra, investitsiya dasturining 300 mln dollari Özbekiston va Kanadadan bölgan ta’sisçilar mablağlari hisobidan moliyalaştiriladi. Yana 120 mln dollarni bank kreditlari şaklida jalb qiliş rejalaştirilgan. Kreditorlar qatorida Invest Finance Bank (InfinBank) va Islom taraqqiyot banki körsatilgan.
Klaster “Ğijduvon” erkin iqtisodiy zonasi hududida joylaşgan bölib, 69 gektar maydonni egallaydi. Korxonada qariyb 500 nafar kişi mehnat qiladi.
Investitsiya dasturi törtta loyihani öz içiga oladi. 2026 yilda qiymati 48,3 mln dollar bölgan piroliz distillyatini gidrotozalaş loyihasini amalga oşiriş, şuningdek, nafta, gaz kondensati va metanolni qayta işlaş uçun 80 mln dollarlik qurilma quriş rejalaştirilgan.
Yana ikkita loyiha 2027–2028 yillarga möljallangan. Birinçi loyiha qiymati 41,7 mln dollar bölgan gaz kondensati va naftani qayta işlaş qurilmasini qurişni nazarda tutadi. Qiymati 250,4 mln dollarga baholanayotgan ikkinçi loyiha esa aromatik uglevodorodlar va neft mahsulotlari işlab çiqarişni yölga qöyişni öz içiga oladi.
Şunday qilib, sönggi ikki loyihaning umumiy qiymati qariyb 292 mln dollarni taşkil etadi. Ularning amalga oşirilişi xomaşyoni qayta işlaş quvvatlarini yiliga yana 400 ming tonnaga oşiriş imkonini beradi.
Investitsiya dasturi töliq yakunlanganidan söng korxona xomaşyoni yillik qayta işlaş hajmini 260 ming tonnadan 660 ming tonnaga yetkazişni rejalaştirmoqda.
Jumladan, 100 ming tonna piroliz distillyati, 160 ming tonna nafta, gaz kondensati va metanol, yangi quvvatlarda esa yana 350 ming tonna nafta va gaz kondensati, şuningdek, 50 ming tonna metanolni qayta işlaş közda tutilgan.
Kutilişiça, yillik işlab çiqariş hajmi pul ifodasida 2,5 trln sömdan 6,2 trln sömga oşadi. Korxona hisob-kitoblariga köra, yillik soliq tuşumlari ham 215 mlrd sömdan 575 mlrd sömga kötariladi.
Işlab çiqarişning kengaytirilişi doimiy iş örinlari sonini ham 500 tadan 1 200 taga yetkazişi kerak. Şu tariqa, qöşimça 700 nafar kişini iş bilan ta’minlaş rejalaştirilgan.
Taqdimotga köra, Tekhnoçem har yili 200 mln dollarlik mahsulot eksport qiliş va 330 mln dollarlik import örnini bosişni maqsad qilgan. Potensial sotuv bozorlari qatorida Qozoğiston, Qirğiziston, Tojikiston, Turkmaniston, Afğoniston va Yevropa Ittifoqi mamlakatlari qayd etilgan.
Prezident matbuot xizmati ma’lumotlariga köra, korxona yiliga qariyb 180 ming tonna neft-kimyo mahsulotlari, avtomobil benzini va dizel yoqilğisini xorijga yetkazib berişni rejalaştirmoqda.
Hozirgi vaqtda majmua neft, gaz kondensati, nafta, metanol va piroliz distillyatini qayta işlaydi. Bu yerda yoqilğidan taşqari, benzinning oktan sonini oşiriş uçun oktan-buster, şuningdek, böyoqlar, laklar, yelim va maişiy kimyo mahsulotlari işlab çiqarişda qöllaniladigan erituvçilar ham işlab çiqariladi. Kelgusida korxona aromatik uglevodorodlar va boşqa neft-kimyo mahsulotlari işlab çiqarişni ham özlaştirişni rejalaştirmoqda.
Tekhnoçem korxonasiga taşrifi çoğida prezident klasterni yana-da kengaytirişni qöllab-quvvatlaş, jumladan, qöşimça yer maydonlarini ajratiş va malakali mutaxassislar tayyorlaş masalalarini hal etiş böyiça topşiriq berdi. Investorlar ham neft-kimyo sanoati uçun kadrlar tayyorlaydigan ta’lim muassasasini taşkil etişni taklif qildi.
Bundan taşqari, korxona 2028–2030 yillarda 150 ming tonna suyultirilgan gazni qayta işlaş böyiça alohida loyihani amalga oşiriş yuzasidan xorijiy hamkorlar bilan muzokaralar olib bormoqda.
Oçiq ma’lumotlarga köra, Tekhnoçem qöşma korxonasi 2023 yil 11 iyulda röyxatdan ötkazilgan. Uning eng yirik ta’sisçisi 45 foiz uluşga ega Grindoc Group Inc. hisoblanadi. «Davr Oil Trade» MÇJning uluşi 38,98 foizni, qolgan 16,02 foiz esa Tulqin Xudoyqulovga tegişli.
Kompaniya Buxoro tumanidagi “Döstlik” mahallasida röyxatdan ötgan. Uning ustav fondi qariyb 313,7 mlrd sömni taşkil etadi. Mirzohid Musayev korxona rahbari va boş buxgalteri sifatida körsatilgan.
