O‘zbekiston tashqi savdo aylanmasi $41 mlrdga yetdi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonning 2026 yil yanvar–iyun oylarida tashqi savdo aylanmasi 41 mlrd AQSH dollarini tashkil etdi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 2,8 mlrd dollarga yoki 7,4 foizga ko‘p. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi hisobotida maʼlum qilindi.

Tashqi savdo aylanmasining o‘sishi eksportning qisqarishi bilan bir vaqtda importning ko‘payishi hisobiga taʼminlangan. Import 25,1 mlrd dollarga yetib, yillik hisobda 21 foizga oshgan. Eksport esa 8,8 foizga kamayib, 15,9 mlrd dollarni tashkil etgan. Natijada tashqi savdoning manfiy saldosi bir yil avvalgi 3,4 mlrd dollardan 9,3 mlrd dollargacha oshgan.

Oltinsiz eksport qariyb uchdan birga oshdi

Eksportning umumiy ko‘rsatkichi pasayishining asosiy sababi monetar bo‘lmagan oltin eksportining keskin qisqarishi bo‘ldi. Uning qiymati 6,5 mlrd dollardan 1,5 mlrd dollarga tushdi, eksport tarkibidagi ulushi esa 37,3 foizdan 9,5 foizga qisqardi. Oltin hisobga olinmaganda, tovarlar eksporti, aksincha, 28,7 foizga oshib, 8,2 mlrd dollarga yetdi.

Eksport tovarlari tarkibida sanoat tovarlarining ulushi 15,2 foizni, turli tayyor buyumlar 8,6 foizni, oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar 8,3 foizni, kimyo mahsulotlari esa 8,1 foizni tashkil etdi. Sanoat tovarlari eksporti 22,8 foizga oshib, 2,4 mlrd dollarga yetdi. Uning eng yirik toifalarini to‘qimachilik iplari va tayyor mahsulotlar 975,9 mln dollar hamda rangli metallar 882 mln dollar bilan tashkil etdi. Turli tayyor buyumlar eksporti qariyb ikki barobar oshib, 1,36 mlrd dollarga yetdi, kiyim-kechak eksporti esa 31,4 foizga oshib, 629,9 mln dollarni tashkil qildi. Kimyo mahsulotlari eksporti asosan noorganik kimyoviy moddalar hisobiga o‘sib, 1,28 mlrd dollarga yetdi. Ularning qiymati 789,1 mln dollar bo‘lgan.

Oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar eksporti 9 foizga oshib, 1,32 mlrd dollarga yetdi. Vazirlik meva-sabzavot mahsulotlari eksporti o‘sganini ham alohida qayd etdi. Birinchi yarim yillikda 1 086,7 ming tonna meva va sabzavot 872,9 mln dollarga eksport qilindi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 3 foiz ko‘p. Ushbu mahsulotlar tarkibida piyoz, karam, sabzi va sarimsoq eksporti hajmi oshgan bo‘lsa, gilos va o‘rik eksporti qisqargan.

To‘qimachilik mahsulotlari eksporti ham sezilarli darajada o‘sdi. U 24,1 foizga oshib, 1,6 mlrd dollarga yetdi va mamlakat tovar eksportining 10,1 foizini tashkil qildi. Uning asosiy qismini tayyor to‘qimachilik mahsulotlari 52,6 foiz va ip 31,1 foiz ulush bilan tashkil etdi.

Xizmatlar eksporti eng yuqori surʼatlarda o‘sdi. U 35,7 foizga oshib, 6,2 mlrd dollarga yetdi va mamlakat umumiy eksportining 39,1 foizini taʼminladi. Xizmatlar eksportining asosiy qismini turistik safarlar 52,9 foiz va transport xizmatlari 31,6 foiz bilan tashkil etdi. Keyingi o‘rinlarda telekommunikatsiya va axborot xizmatlari 8,8 foiz hamda boshqa biznes xizmatlari 3 foiz ulush bilan qayd etildi.

Import deyarli barcha toifalarda oshdi

Tovarlar va xizmatlar importi 21 foizga oshib, 25,1 mlrd dollarga yetdi. Tovarlar importi 4 mlrd dollarga ko‘payib, 22,2 mlrd dollarni tashkil etgan bo‘lsa, xizmatlar importi 12,3 foizga oshib, 3 mlrd dollarga yetdi.

Import tarkibida mashinalar va transport uskunalari ustunlik qiladi. Ularning ulushi 32,8 foiz yoki 8,25 mlrd dollarni tashkil etdi, o‘sish 25,1 foiz bo‘ldi. Ushbu toifada avtomobil importi eng yuqori o‘sishni ko‘rsatdi: uning hajmi 31,7 foizga oshib, 2 mlrd dollarga yetdi. Bunda yengil avtomobillar importi 84,5 foizga ko‘paydi. Elektr energiyasi ishlab chiqarish uskunalari importi 56 foizga, telekommunikatsiya apparatlari importi esa qariyb ikki barobarga oshdi.

Sanoat tovarlarining importdagi ulushi 14,8 foizni yoki 3,73 mlrd dollarni tashkil etdi. Bu yerda eng yirik tovar guruhi cho‘yan va po‘lat bo‘lib, uning qiymati 1,48 mlrd dollarga teng bo‘ldi. Kimyo mahsulotlari importi 12,1 foiz yoki 3 mlrd dollarni tashkil qildi. Uning eng katta qismini 966,4 mln dollar bilan tibbiy va farmatsevtika mahsulotlari tashkil etdi. Oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar importi 44,2 foizga oshib, 2,82 mlrd dollarga yetdi. Jumladan, don mahsulotlari importi 67,3 foizga oshib, 761,1 mln dollarni tashkil qildi.

Benzin importi eng sezilarli o‘sishlardan birini qayd etdi — 78,5 foizga oshib, 409,5 mln dollarga yetdi. Dizel yoqilg‘isi importi esa, aksincha, 11,1 foizga qisqardi.

Xizmatlar importi tarkibida ham turistik safarlar 43,8 foiz va transport xizmatlari 27,5 foiz ulush bilan yetakchilik qildi.

Xitoy va Rossiya asosiy savdo hamkorlari bo‘lib qolmoqda

Qo‘mita maʼlumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston dunyoning 195 dan ortiq mamlakati bilan savdo aloqalarini amalga oshirmoqda. Tovar aylanmasining umumiy hajmi bo‘yicha mamlakatning eng yirik hamkori Xitoy bo‘lib qolmoqda — uning ulushi 23,1 foiz. Keyingi o‘rinda 17,1 foiz ulush bilan Rossiya turadi. Ro‘yxatda keyingi o‘rinlarni Qozog‘iston 6,8 foiz, Turkiya 3,4 foiz va Afg‘oniston 2,6 foiz bilan egallagan. Afg‘oniston bilan tovar aylanmasi bir yilda qariyb 1,5 barobar oshib, 1,08 mlrd dollarga yetdi.

Eksportda Rossiya 14,9 foiz ulush bilan yetakchilik qilmoqda. Keyingi o‘rinlarda Xitoy 9 foiz, Afg‘oniston 6,1 foiz, Qozog‘iston va Fransiya 4,5 foizdan, Gonkong 3,4 foiz hamda Turkiya 3,3 foiz bilan qayd etilgan. Ushbu mamlakatlarga birgalikda O‘zbekiston eksportining yarmidan ko‘pi to‘g‘ri keladi. Gonkongga eksport hajmi sakkiz barobardan ko‘proq oshib, 72 mln dollardan 594,7 mln dollarga yetdi.

Importda esa vaziyat boshqacha. Birinchi o‘rinda 32 foiz ulush bilan Xitoy, keyin Rossiya 18,5 foiz, Qozog‘iston 8,2 foiz, Koreya Respublikasi 3,6 foiz, Turkiya 3,5 foiz, Germaniya 2,1 foiz va Hindiston 2 foiz ulush bilan turadi. Ushbu yetti mamlakatdan import qilinayotgan tovarlar va xizmatlar O‘zbekistonga kiritilayotgan umumiy import hajmining 70 foizdan ortig‘ini taʼminlamoqda.