Kichik biznes O‘zbekiston YAIMining yarmini taʼminladi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonda kichik tadbirkorlik subyektlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2026 yil yanvar–iyun oylarida 50,5 foizga yetdi, ular tomonidan yaratilgan qo‘shilgan qiymat hajmi 518,7 trln so‘mni tashkil etdi. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi hisobotida maʼlum qilingan.

2026 yil 1 iyul holatiga ko‘ra, mamlakatda 1 236,1 mingta kichik tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritgan. Ulardan 526,7 mingtasini kichik korxonalar va mikrofirmalar, jumladan fermer va dehqon xo‘jaliklari, 375,1 mingtasini yakka tartibdagi tadbirkorlar, 334,4 mingtasini dehqon xo‘jaliklari, 23,2 mingtasini hunarmandlar, 5,1 mingtasini oilaviy tadbirkorlar va 1,1 mingtasini import tovarlari sotuvchilari tashkil etgan.

Aholining har 1000 nafariga 32,2 ta kichik tadbirkorlik subyekti to‘g‘ri keladi. Kichik biznes zichligi eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahrida — 50,4 ta, Xorazm viloyatida — 46,3 ta, Sirdaryo viloyatida — 41,1 ta va Navoiy viloyatida — 38,1 ta subyektni tashkil etgan.

Yilning birinchi yarmida mamlakatda fermer va dehqon xo‘jaliklarini hisobga olmagan holda 44 mingta yangi kichik korxona va mikrofirma tashkil etildi. Eng ko‘p yangi kompaniyalar savdo sohasida — 15 657 ta, sanoatda — 5450 ta, qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida — 5368 ta, shuningdek yashash va ovqatlanish xizmatlari sohasida — 4115 ta ochilgan.

Qishloq xo‘jaligi va qurilish deyarli butunlay kichik biznesga bog‘liq

Kichik tadbirkorlikning eng katta hissasi qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligiga to‘g‘ri keladi. Ushbu sohada kichik biznes ulushi umumiy ishlab chiqarish hajmining 95,4 foizini tashkil etgan. Qiymat ifodasida bu 257,1 trln so‘mga teng bo‘lib, o‘sish 4,2 foizni tashkil etgan.

Qurilish sohasida kichik biznes ulushi 76,9 foizga yetgan. Unda 143,9 trln so‘mlik mahsulot va xizmatlar yaratilgan, o‘sish 12,9 foizni tashkil etgan. Xizmatlar sohasida kichik tadbirkorlik ulushi 76,6 foizga, hajmi 374,2 trln so‘mga yetgan va 15,8 foizga o‘sgan. Tashish, saqlash, axborot va aloqa sohalarida esa kichik biznes ulushi 58,2 foizni tashkil etgan.

Sanoatda kichik tadbirkorlik subyektlari 180,3 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqargan. Bu mamlakatdagi umumiy sanoat ishlab chiqarishining 28,3 foiziga teng bo‘lib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 8,2 foizga ko‘p.

Chakana savdo ham asosan kichik biznes hissasiga to‘g‘ri keladi. Uning tovar aylanmasidagi ulushi 80,3 foizga, hajmi 202,1 trln so‘mga yetgan va 18 foizga o‘sgan.

Kichik tadbirkorlik subyektlari tomonidan o‘zlashtirilgan asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi 22,4 foizga oshib, 225,3 trln so‘mni tashkil etgan. Bu mamlakatdagi barcha investitsiyalarning 66,5 foiziga teng.

Tashqi savdoning qariyb yarmi kichik biznes hissasiga to‘g‘ri keldi

Yilning birinchi yarmida kichik tadbirkorlik subyektlari tomonidan amalga oshirilgan eksport hajmi 7,48 mlrd AQSH dollarini tashkil etdi. Bu mamlakat umumiy eksportining 47,2 foiziga teng.

Kichik biznes subyektlarining importi 13 mlrd dollarga yetgan. Bu umumiy import hajmining 51,8 foizini tashkil etadi. Yaʼni O‘zbekistonga olib kirilayotgan tovar va xizmatlarning yarmidan ko‘pi kichik tadbirkorlik subyektlari orqali amalga oshirilgan.

Avtomobil transporti sohasida kichik korxonalar yo‘lovchi tashishning asosiy qismini taʼminlamoqda. Ularning yo‘lovchi tashish hajmidagi ulushi 90,9 foizni, yo‘lovchi aylanmasidagi ulushi esa 95,2 foizni tashkil etgan.

Yuk tashish sohasida kichik biznes ulushi nisbatan pastroq bo‘lib, tashilgan yuk hajmida 57,1 foizni, yuk aylanmasida esa 77,6 foizni tashkil etgan. Shu bilan birga, mazkur ko‘rsatkichlar ketma-ket uchinchi yil barqaror o‘sib bormoqda.