Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — 2026 yil 1 yanvardan 1 oktyabrga qadar Özbekiston fuqarolariga nisbatan sodir etilgan firibgarlik holatlari oqibatida 278,3 mlrd söm miqdorida zarar yetkazilgan. Tezkor çoralar natijasida 113,1 mlrd sömni bloklaşga muvaffaq bölindi. Bu haqda Özbekiston Markaziy banki xabar berdi.
Ma’lumotlar Içki işlar vazirligining Cardblock platformasida röyxatga olingan fuqarolar murojaatlarini tahlil qiliş natijasida olingan. Axborotni qayta işlaş uçun Markaziy bank firibgarlik holatlari böyiça murojaatlarni tahlil qiliş yagona platformasidan foydalanadi.
Firibgarlik turi aniqlangan murojaatlar orasida eng katta zarar mobil qurilmalarga zararli dasturlarni örnatiş bilan boğliq holatlar hissasiga töğri keladi. Hisobot davrida bunday 18 830 ta holat qayd etilgan bölib, yetkazilgan zarar 79,3 mlrd sömni taşkil etgan.
Yana 611 ta holat fuqarolarni çalğitib, ularga telefon orqali körsatmalar bergan firibgarlar bilan boğliq bölgan. Uşbu holatlar böyiça zarar 27,7 mlrd sömga yetgan.
Telegram akkauntlarini egallab oliş natijasida 2 808 ta firibgarlik holati qayd etilgan. Bu holatlardagi yöqotişlar 21,9 mlrd sömni taşkil qilgan.
Soxta savdo platformalari va treyding orqali daromad oliş va’dalarining 1 044 ta holatga sabab bölgani aniqlangan. Uşbu holatlar böyiça zarar 15,1 mlrd sömni taşkil etgan. Yana 1 086 ta holat moliyaviy piramida alomatlariga ega sxemalarga pul ötkaziş bilan boğliq. Natijada fuqarolar 14 mlrd söm mablağlarini yöqotgan.
Internet orqali xaridlarni amalga oşiriş bilan boğliq 3 571 ta murojaat röyxatga olingan. Bunday holatlarda xaridorlar oldindan tölovni amalga oşirganidan keyin sotuvçilar tovarlarni yetkazib bermagan yoki va’da qilingan xizmatlarni körsatmagan. Umumiy zarar 10,5 mlrd sömni taşkil etgan.
Fuqarolar nomiga onlayn kreditlar rasmiylaştiriş holatlari alohida toifani taşkil etgan. Firibgarlar odamlarni kreditni bekor qilişga yordam berişlariga işontirib, keyin ularning nomiga qarz rasmiylaştirgan. Bunday 130 ta holat qayd etilgan bölib, yetkazilgan zarar 10,6 mlrd sömga teng bölgan.
Onlayn öyinlarda tölovlarni amalga oşiriş bilan boğliq 272 ta firibgarlik holati aniqlangan. Uşbu holatlar böyiça yöqotişlar 900 mln sömni taşkil qilgan.
Yana 11 475 ta murojaatda firibgarlikning aniq turi körsatilmagan holda bank kartalari va elektron hamyonlardan pul mablağlarining yeçib olinişi haqida xabar berilgan. Uşbu toifadagi zarar 98,1 mlrd sömga yetgan.
Markaziy bank kreditlarni söndiriş uçun mablağlarning avtomatik ravişda yeçib olinişi bilan boğliq murojaatlar haqida ham alohida ma’lumot berdi. Ayrim fuqarolar bunday operatsiyalarni firibgarlik deb qabul qilib, içki işlar organlariga murojaat qilgan.
Tekşiruv natijalari pul mablağlari banklar tomonidan kredit qarzdorligini söndiriş uçun yeçib olinganini körsatgan. Umumiy summasi 7,6 mlrd söm bölgan bunday 2 737 ta murojaat qayd etilgan. Xabarda uşbu operatsiyalar tasdiqlangan firibgarlik holatlari qatoriga kiritilmagan.
Röyxatga olingan firibgarlik holatlari böyiça içki işlar organlari suriştiruv va tergov harakatlarini olib bormoqda.
Markaziy bank messenjerlar va noma’lum manbalardan APK fayllarini yuklab olmaslikni tavsiya qilmoqda. Şuningdek, fuqarolarga özlarini bank yoki huquqni muhofaza qiluvçi organlar xodimi sifatida taniştirgan şaxslarga bank kartalari ma’lumotlari va tasdiqlaş kodlarini bermaslik tavsiya etilgan.
Telegram akkauntlarini himoya qiliş uçun ikki bosqiçli autentifikatsiyani yoqiş tavsiya qilinadi. Internet orqali xarid qilişda esa sotuvçilarning işonçliligini tekşiriş zarur.
Regulyator, şuningdek, yuqori daromad va’da qiladigan şubhali investitsiya takliflari hamda pulni tez köpaytiriş sxemalariga işonmaslikka çaqirmoqda.
Firibgarlik operatsiyalari aniqlangan taqdirda, fuqarolarga zudlik bilan xizmat körsatuvçi bank yoki tölov taşkilotiga, şuningdek, içki işlar organlariga murojaat qiliş tavsiya etiladi.