35 ta davlatga vizasiz, yana 42 tasiga soddalashtirilgan tartibda: O‘zbekiston fuqarolari sayohat oldidan nimalarni bilishi kerak
O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston fuqarolari 35 ta davlatga vizasiz, yana 29 ta davlatga kelganda viza olib, 13 ta davlatga esa elektron viza orqali kirishlari mumkin.
Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — Aviachipta sotib olishdan oldin ko‘pchilik o‘zbekistonliklarni bir xil savol o‘ylantiradi: tanlangan davlatga viza kerakmi va agar kerak bo‘lsa, aynan qaysi turdagi viza talab qilinadi? Kirish qoidalari davlatdan davlatga farq qiladi. Vizasiz tartibni kelganda viza yoki elektron viza bilan aralashtirib yuborish esa reysga qabul qilinmaslik yoki chegarada muammolarga duch kelishga olib kelishi mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston fuqarolari uchun bir necha turdagi kirish tartibi amal qiladi: 31 ta davlat bilan to‘liq vizasiz tartib, yana 4 ta davlat bilan turistik ro‘yxatdan o‘tish tartibi, 29 ta davlat bilan kelganda viza olish tartibi va 13 ta davlat bilan elektron viza asosidagi tartib.
Kirish tartiblari qanday ishlashini, ular bir-biridan nimasi bilan farq qilishini, qaysi davlatlarga vizasiz yoki soddalashtirilgan tartibda borish mumkinligini va sayohat oldidan nimalarni tekshirish kerakligini ko‘rib chiqamiz.
№1. O‘zbekiston fuqarolari uchun qanday kirish tartiblari mavjud
O‘zbekiston fuqarolari uchun to‘rtta kirish tartibi amal qiladi: to‘liq vizasiz tartib, turistik ro‘yxatdan o‘tish, kelganda viza olish (Visa on Arrival) va elektron viza (e-Visa). Qaysi tartib qo‘llanilishi borilayotgan davlatga bog‘liq — barcha yo‘nalishlar uchun yagona qoida mavjud emas.
Bu tartiblar, avvalo, kirish uchun zarur ruxsat yoki hujjatlar qachon va qayerda rasmiylashtirilishi bilan farq qiladi. Vizasiz tartibda oldindan viza olish talab etilmaydi. Turistik ro‘yxatdan o‘tish tartibida esa qo‘shimcha turistik hujjatlar talab qilinadi. Kelganda viza manzil davlatiga yetib borgach, aeroport yoki chegara nazorat punktida rasmiylashtiriladi. Elektron viza esa safardan oldin onlayn tarzda olinadi.
Shu sababli sayohatdan oldingi birinchi qadam — “u yerga vizasiz borish mumkin” degan umumiy ma’lumotga tayanmasdan, aynan borilayotgan davlat uchun qanday kirish tartibi amal qilishini aniqlashdir.
- Vizasiz tartib — oldindan viza olish talab etilmaydi.
- Turistik ro‘yxatdan o‘tish — viza talab etilmaydi, biroq qo‘shimcha turistik hujjatlar talab qilinadi.
- Kelganda viza (Visa on Arrival) — viza aeroport yoki chegara nazorat punktida rasmiylashtiriladi.
- Elektron viza (e-Visa) — safardan oldin onlayn tarzda rasmiylashtiriladi.
№2. To‘liq vizasiz tartib nimani anglatadi va u qaysi davlatlarda O‘zbekiston fuqarolari uchun amal qiladi?
To‘liq vizasiz tartib davlatga kirish uchun oldindan viza rasmiylashtirish talab etilmasligini anglatadi. O‘zbekiston fuqarolari uchun bunday tartib 31 ta davlatda amal qiladi. Vizasiz tartibning qolgan 4 ta yo‘nalishida turistik ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha qo‘shimcha talablar mavjud.
Vizasiz tartib mamlakatda cheksiz muddat qolish mumkinligini anglatmaydi. Har bir davlat bo‘lish muddatini va kirish shartlarini mustaqil belgilaydi. Shuningdek, vizasiz kirish odatda ishlash, o‘qish yoki doimiy yashash uchun ruxsat bermaydi. Bunday maqsadlarda alohida viza yoki boshqa ruxsat beruvchi hujjat talab qilinishi mumkin.
Vizasiz tartiblarning bir qismi ikki tomonlama kelishuvlar asosida o‘rnatilgan. Shu sababli bo‘lish muddati va boshqa talablar davlatlarga qarab farq qilishi mumkin. Safardan oldin aynan tanlangan yo‘nalish bo‘yicha amaldagi shartlarni tekshirish kerak.
- Antigua va Barbuda
- Armaniston
- Ozarbayjon
- Barbados
- Belarus
- Dominika
- Gambiya
- Gruziya
- Gaiti
- Grenada
- Iordaniya
- Eron
- Qozog‘iston
- Qirg‘iziston
- Malayziya
- Mikroneziya
- Moldova
- Xitoy
- Mongoliya
- Namibiya
- Birlashgan Arab Amirliklari
- Ummon
- Falastin
- Filippin
- Rossiya
- Sent-Vinsent va Grenadinlar
- Surinam
- Tojikiston
- Turkiya
- Ukraina
№3. Turistik ro‘yxatdan o‘tish nima va u qaysi davlatlarda kerak bo‘ladi?
Turistik ro‘yxatdan o‘tish O‘zbekiston fuqarolari uchun vizasiz kirishning alohida tartibi bo‘lib, unda qo‘shimcha turistik hujjatlar talab qilinadi. O‘zbekiston TIV ma’lumotlariga ko‘ra, bunday tartib 4 ta davlatda — Keniya, Kot-d’Ivuar, Seyshel orollari va Shri-Lankada amal qiladi.
To‘liq vizasiz tartibdan farqli ravishda, ushbu yo‘nalishlarda sayohatchidan pasportdan tashqari qo‘shimcha turistik hujjatlar ham talab qilinadi. TIV ma’lumotlariga ko‘ra, ular qatoriga turistlik vaucher, mehmonxona bronini tasdiqlovchi hujjat va qaytish aviachiptasi kiradi.
Shu sababli ushbu davlatlarga safar qilayotgan yo‘lovchilar zarur hujjatlarni oldindan tayyorlab qo‘yishi kerak. Talablar vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi mumkinligi sababli, safar oldidan tegishli davlatning rasmiy manbalarida amaldagi tartibni yana bir bor tekshirish ma’qul.
- Keniya
- Kot-d’Ivuar
- Seyshel orollari
- Shri-Lanka
№4. Kelganda viza (Visa on Arrival) qanday ishlaydi va u O‘zbekiston fuqarolari uchun qayerda kerak bo‘ladi?
Kelganda viza — oldindan elchixona orqali viza rasmiylashtirish o‘rniga, manzil davlatiga yetib borgach, aeroport yoki chegara nazorat punktida olinadigan viza turidir. O‘zbekiston fuqarolari uchun bunday tartib 29 ta davlatda amal qiladi, jumladan Indoneziya, Qatar, Maldiv orollari va Saudiya Arabistonida.
Manzilga yetib borgach, sayohatchi viza rasmiylashtirish bo‘limiga murojaat qiladi va davlat talablariga muvofiq zarur hujjatlarni taqdim etadi. Ayrim davlatlarda qaytish chiptasi, mehmonxona broni yoki boshqa hujjatlar ham talab qilinishi mumkin. Viza uchun yig‘im miqdori va uni to‘lash usuli ham davlatlarga qarab farq qiladi.
Shuning uchun kelganda viza olish imkoniyati mavjud bo‘lsa ham, safardan oldin uning amal qilish muddati, talab qilinadigan hujjatlar, yig‘im miqdori va to‘lov usulini borilayotgan davlatning rasmiy manbalaridan tekshirish kerak.
- Boliviya
- Burundi
- Kambodja
- Kabo-Verde
- Komor orollari
- Gvineya-Bisau
- Indoneziya
- Yamayka
- Iordaniya
- Laos
- Livan
- Makao
- Madagaskar
- Maldiv orollari
- Mavritaniya
- Mavrikiy
- Mozambik
- Nepal
- Nikaragua
- Palau
- Qatar
- Ruanda
- Samoa
- Saudiya Arabistoni
- Syerra-Leone
- Sharqiy Timor
- Togo
- Tuvalu
- Zimbabve
№5. Elektron viza (e-Visa) nima va uni qaysi davlatlarga rasmiylashtirish mumkin?
Elektron viza (e-Visa) safardan oldin onlayn tarzda rasmiylashtiriladigan viza turidir. O‘zbekiston fuqarolari uchun elektron viza asosida kirish 13 ta davlatda amal qiladi: Kongo Respublikasi, Jibuti, Ekvatorial Gvineya, Efiopiya, Gabon, Gvineya, Hindiston, Lesoto, Malavi, Nigeriya, Janubiy Sudan, Uganda va Vyetnam.
Elektron viza olish tartibi, arizani ko‘rib chiqish muddati, viza yig‘imi va talab qilinadigan hujjatlar davlatga qarab farq qiladi. Odatda ariza tegishli davlatning rasmiy elektron viza portalida topshiriladi.
Tasdiqlangan elektron vizani reysga ro‘yxatdan o‘tishda yoki chegarada taqdim etish talab qilinishi mumkin. Shu sababli viza tasdiqlangach, uning elektron nusxasini telefonda saqlash va imkon qadar chop etib olish ma’qul.
- Kongo Respublikasi
- Jibuti
- Ekvatorial Gvineya
- Efiopiya
- Gabon
- Gvineya
- Hindiston
- Lesoto
- Malavi
- Nigeriya
- Janubiy Sudan
- Uganda
- Vyetnam
- Tailand
№6. Tartiblar bir-biridan nimasi bilan farq qiladi va nimani aralashtirib yubormaslik kerak?
Asosiy farq — kirish uchun zarur ruxsat yoki hujjat qachon va qayerda rasmiylashtirilishidadir: vizasiz tartibda oldindan viza olinmaydi, turistik ro‘yxatdan o‘tish tartibida qo‘shimcha turistik hujjatlar talab qilinadi, kelganda viza chegara yoki aeroportda rasmiylashtiriladi, elektron viza esa safardan oldin onlayn olinadi.
Rasmiy vizasiz tartib mavjud bo‘lsa ham, kirishning boshqa shartlarini har bir safar oldidan tekshirish kerak. Mamlakatda bo‘lish muddati, pasportning amal qilish muddati, qaytish chiptasi, mehmonxona broni yoki boshqa hujjatlarga qo‘yiladigan talablar yo‘nalishga qarab farq qilishi mumkin.
Agar yo‘nalish uchinchi davlat orqali o‘tsa, tranzit qoidalarini ham oldindan aniqlash kerak. Yakuniy manzilda O‘zbekiston fuqarolari uchun vizasiz tartib amal qilishi tranzit qilinadigan davlatda qo‘shimcha viza yoki ruxsat talab qilinmasligini anglatmaydi.
№7. Sayohat oldidan nima qilish kerak va dolzarb ma’lumot uchun qayerga murojaat qilish kerak?
Chipta sotib olishdan oldin kirish tartibini O‘zbekiston TIVning dolzarb ma’lumotlari bilan solishtirish va qo‘shimcha ravishda borilayotgan davlat elchixonasi yoki konsulligi orqali talablarni aniqlashtirish tavsiya etiladi. Viza va kirish talablari vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi mumkin.
Viza va kirish talablari doimiy bo‘lib qolmaydi: davlatlar yangi kelishuvlar tuzishi, bo‘lish muddatlarini o‘zgartirishi yoki amaldagi tartiblarni qayta ko‘rib chiqishi mumkin. Shu sababli eski maqolalar, ijtimoiy tarmoqlardagi postlar yoki forumlardagi ma’lumotlarga tayanishdan ko‘ra, rasmiy manbalardan foydalanish ma’qul.
Sayohatdan oldin O‘zbekiston TIV saytida tanlangan davlat uchun amaldagi kirish tartibini tekshirish, borilayotgan davlat elchixonasi yoki konsulligi orqali hujjatlar, yig‘imlar va bo‘lish muddatiga qo‘yiladigan talablarni aniqlashtirish, chet el pasportining amal qilish muddatini tekshirish va yo‘nalish uchinchi davlat orqali o‘tsa, tranzit talablarini aniqlash kerak.
Viza va kirish talablarini qo‘shimcha ravishda IATA Travel Centre orqali ham tekshirish mumkin. Ushbu xizmat pasport va yo‘nalishga qarab viza hamda kirish talablarini aniqlash uchun ishlatiladi.
- O‘zbekiston TIV rasmiy saytida tanlangan davlat uchun amaldagi kirish tartibini tekshirish
- Borilayotgan davlat elchixonasi yoki konsulligi saytida hujjatlar, yig‘imlar va bo‘lish muddatiga qo‘yiladigan talablarni aniqlashtirish
- Elektron viza talab qilinsa, arizani tegishli davlatning rasmiy portalida topshirish
- Chet el pasportining amal qilish muddatini tekshirish
- Qaytish chiptasi, mehmonxona broni yoki boshqa qo‘shimcha hujjatlar talab qilinishini aniqlash
- Yo‘nalish uchinchi davlat orqali o‘tsa, tranzit qoidalarini tekshirish
- IATA Travel Centre orqali viza va kirish talablarini qo‘shimcha ravishda tekshirish