Boysunda M-25 dagi avariya qudug'ini tugatish ishlari boshlandi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — 15 avgustdan Surxondaryo viloyati Baysun tumanidagi «Mustaqillikning 25 yilligi» gaz konida avariyaviy quduqni tugatish bo‘yicha amaliy ishlar rasman boshlandi. Bu haqda “O‘zbekneftegaz” AJ xabar berdi.

Ishlar boshlanishi munosabati bilan konga “O‘zbekneftegaz” boshqaruv raisi Abdug‘ani Sanginov, Baysun tumani hokimi Baxodir Shukurov va mahalliy hokimliklarning boshqa vakillari tashrif buyurdi. Ular Kofrun qishlog‘i faollari, shuningdek, loyihani amalga oshirishga kirishgan Xitoyning CNPC korporatsiyasi mutaxassislari bilan uchrashdi.

Uchrashuv davomida loyihaning ahamiyati va avariyaviy quduqni tugatish uchun yaqin oylarda bosqichma-bosqich amalga oshirilishi lozim bo‘lgan asosiy ishlar tushuntirildi. Shuningdek, mahalliy aholi bilan ochiq muloqot o‘tkazildi.

2026 yil fevral oyida Prezident Shavkat Mirziyoyev yig‘ilishda M-25dagi avariyani bartaraf etish uchun xalqaro hamkorlar bilan birgalikda ishlab chiqilgan texnik yechim topilganini maʼlum qilgan edi. 2026 yil iyun oyida Sanginov avariya oqibatlarini to‘liq bartaraf etish 2027 yilning birinchi yarmida rejalashtirilayotganini aytgan.

Kondagi muammolar 2024 yil 1 sentyabrda boshlangan. O‘shanda 604-sonli quduqda tarkibida vodorod sulfidi miqdori yuqori bo‘lgan gaz sizib chiqishi qayd etilgan. Rasmiy maʼlumotlarga ko‘ra, o‘sha paytda jabrlanganlar bo‘lmagan.

2024 yil 17 sentyabrda xuddi shu quduqda yana gaz sizib chiqishi sodir bo‘lgan. Natijada to‘rt kishi halok bo‘lgan, yana 11 kishi jabrlangan va shifoxonaga yotqizilgan. Energetika vaziri Jo‘rabek Mirzamaxmudov keyinchalik ushbu hodisani O‘zbekiston tarixidagi eng yirik oltita texnogen avariyadan biri deb atagan. 604-sonli quduqni 2024 yil sentyabr oyining o‘rtalariga kelib berkitishga muvaffaq bo‘lingan.

Shunga qaramay, 2025 yil mart va may oylarida konning boshqa, 202-sonli qudug‘ida vodorod sulfidi miqdori yuqori bo‘lgan gazning yangi yorib chiqish holatlari ikki marta qayd etilgan. Gaz tarqalishining oldini olish maqsadida nazoratli yoqish ishlari olib borilgan.

«25 yil mustaqillik» koni, yaʼni M-25, O‘zbekistonda hali o‘zlashtirilmagan obyektlar orasida gaz zaxiralari hajmi bo‘yicha birinchi o‘rinda turadi. Uning zaxiralari 150–170 milliard kub metrga baholanadi, ularning asosiy qismi tarkibida vodorod sulfidi yuqori konsentratsiyada mavjud.

2006–2008 yillarda Malayziyaning Petronas kompaniyasi “O‘zbekneftegaz” bilan birgalikda konning avvalgi nomi bo‘lgan Hojak maydonida 3D-seysmik qidiruv ishlarini o‘tkazgan va bitta quduq burg‘ulagan. Loyihaga 102 million dollar sarflangan, biroq keyinchalik investitsiya siyosati o‘zgarishi va konni o‘zlashtirish murakkabligi sababli kompaniya loyihadan chiqqan.

2017 yil aprel oyida O‘zbekiston hukumati investorlar konsorsiumi — “O‘zneftegazdobicha”, Gas Project Development Central Asia va Kiprda ro‘yxatdan o‘tgan Altmax Holding bilan M-25ni qo‘shimcha o‘rganish va o‘zlashtirish bo‘yicha 35 yillik mahsulotni taqsimlash to‘g‘risida bitim imzolagan.

Butun majmuaning qiymati 5,8 milliard dollarga baholangan. Shundan 2,9 milliard dollari yiliga 5 milliard kub metr gazni qayta ishlash quvvatiga ega gaz-kimyo majmuasini qurishga yo‘naltirilishi belgilangan. Burg‘ilash ishlarini Eriell kompaniyasi olib borgan, infratuzilmani loyihalash, jihozlash va qurish uchun Enter Engineering masʼul bo‘lgan.

2023 yil noyabr oyida Prezident Mirziyoyev qurilayotgan majmuaga tashrif buyurgan. O‘sha vaqtga kelib 2,9 milliard dollarlik investitsiyaning qariyb yarmi o‘zlashtirilgan, 20 ta quduq burg‘ilangan, ulardan 11 tasi sinovdan o‘tkazilgan edi. Birinchi bosqichni 2024 yil may oyida ishga tushirish va 2025 yilda to‘liq quvvatga chiqarish rejalashtirilgan edi.