Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Özbekiston va Iqlim va toza havo koalitsiyasi (CCAC) metan hamda boşqa iqlim ifloslantiruvçi moddalar çiqindilarini kamaytiriş böyiça qöşma iş rejasini işlab çiqişga kelişib oldi. Bu haqda Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi xabar berdi.
Kelişuv Özbekiston prezidentining ekologiya masalalari böyiça maslahatçisi, Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi raisi Aziz Abduhakimovning CCAC kotibiyati rahbari Martina Otto bilan uçraşuvida erişildi.
Muzokaralar Antaliya şahrida BMTning Iqlim özgarişi böyiça 31-konferensiyasi (COP31) doirasida bölib ötdi.
Tomonlar metan, qora uglerod va atmosferada qisqa vaqt saqlanadigan boşqa iqlim ifloslantiruvçi moddalar çiqindilarini kamaytiriş böyiça hamkorlikni kengaytiriş imkoniyatlarini körib çiqdi. Atmosfera havosi sifatini yaxşilaşga qaratilgan qöşma loyihalar ham alohida muhokama qilindi.
Özbekiston 2022 yil may oyida Metan böyiça global majburiyatga qöşilgan. 2024 yilda mamlakat CCACning davlat hamkori maqomini olgan.
Hamkorlik doirasida umumiy qiymati 4,6 mln dollar bölgan ikkita loyiha amalga oşirilmoqda. Şuningdek, Özbekiston mamlakatning Super Pollutant Country Action Accelerator dasturiga kiritilgani uçun Koalitsiyaga minnatdorlik bildirdi.
Uşbu dastur doirasidagi qöllab-quvvatlaş paketi 4 mln dollarni taşkil etadi. U institutsional salohiyatni mustahkamlaş va törtta ustuvor yönaliş böyiça texnik kömak körsatişni nazarda tutadi.
Bundan taşqari, tomonlar «Qora uglerod çiqindilarini kamaytiriş va havo sifatini yaxşilaş böyiça milliy strategiya» loyihasini muhokama qildi. Uning qiymati 600 ming dollarni taşkil etadi, amalga oşirişni esa 2026 yil dekabr oyida boşlaş rejalaştirilgan.
Yangi taşabbuslar va milliy muvofiqlaştiriş
Özbekiston tomoni CCAC va BMTning Atrof-muhit böyiça dasturi (UNEP)ning yangi taşabbuslarini ma’qulladi. Ular qatorida iqlim özgarişi va havo ifloslanişiga qarşi çoralarning global iqtisodiy baholaşi ham bor.
Uçraşuvda keltirilgan baholaşga köra, sarflangan har bir dollar taxminan 15 dollar miqdorida iqtisodiy samara keltirişi mumkin.
Şuningdek, Özbekiston qişloq xöjaligidagi çiqindilarni kamaytirişga qaratilgan Farmers FIRST taşabbusiga qiziqiş bildirdi.
Hamkorlik samaradorligini oşiriş maqsadida Iqlim özgarişi milliy markazi huzurida Qisqa muddat yaşovçi iqlim ifloslantiruvçilariga qarşi kuraşiş böyiça milliy bölinma taşkil etiş taklif qilindi. U energetika, çiqindilarni boşqariş, transport va qişloq xöjaligi sohalaridagi tegişli vazirlik va taşkilotlar faoliyatini muvofiqlaştirişi kerak.
Mintaqaviy hamkorlik
Uçraşuv iştirokçilari Markaziy Osiyoda havo sifatini yaxşilaş böyiça qöşma çora-tadbirlarga ham e’tibor qaratdi. Xususan, prezident Şavkat Mirziyoyevning «Markaziy Osiyo toza havosi» davlatlararo konsorsiumini taşkil etiş taşabbusi qayd etildi.
Konsorsium sanoatni modernizatsiya qiliş va çiqindilarni kamaytiriş uçun yaşil moliyalaştirişni jalb etişga kömaklaşişi kutilmoqda.
Şu munosabat bilan 2027 yilda Toşkentda CCACning mintaqaviy seminarini ötkaziş taklif qilindi. Uni havo sifati, qora uglerod va metan çiqindilarini kamaytiriş masalalariga bağişlaş rejalaştirilgan.
Muzokaralar yakunlari böyiça tomonlar Accelerator dasturi doirasida qöşma iş rejasini tayyorlaşga kelişib oldi. Hujjatda aniq çora-tadbirlar, ularni amalga oşiriş muddatlari va birgalikda moliyalaştiriş mexanizmlari nazarda tutilişi kerak.
Iştirokçilar Özbekiston va Markaziy Osiyoda iqlim ifloslantiruvçi moddalar çiqindilarini kamaytiriş böyiça hamkorlikni yana-da rivojlantiriş va taşabbuslarni amalga oşirişdan manfaatdor ekanini tasdiqladi.
