Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Özbekiston, Qirğiziston va Tojikiston Markaziy Osiyoda iqlim özgarişi oqibatlariga qarşi kuraşiş uçun Yöqotişlar va zararlarga javob qaytariş jamğarmasidan (FRLD) 20 mln dollar ajratişni söradi.
Mablağlarning qariyb 75 foizini mahalliy hamjamiyatlarni bevosita qöllab-quvvatlaşga yönaltiriş rejalaştirilgan. Bu haqda Özbekiston Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi xabar berdi.
Moliyalaştiriş masalasi Özbekiston prezidenti maslahatçisi, Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi raisi Aziz Abduhakimovning FRLD ijroçi direktori Ibraxima Şeyx Diong bilan uçraşuvida muhokama qilindi.
Muzokaralar COP31 konferensiyasi doirasida bölib ötdi.
«Markaziy Osiyoda iqlim bilan boğliq yöqotişlar va zararlarga kompleks javob qaytariş» (BIM-FR-34) nomli mintaqaviy ariza uç davlat tomonidan BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) kömagida tayyorlangan.
Loyihaning Özbekistonga tegişli qismi 5,1 mln dollarga baholanmoqda. U Sirdaryo, Surxondaryo, Qaşqadaryo va Buxoro viloyatlaridagi iqlim özgarişi ta’siriga zaif 40 ta mahalliy hamjamiyatni qamrab oladi.
Loyiha doirasida çang-qum böronlarini monitoring qiliş uçun kamida oltita stansiya taşkil etiş va milliy erta ogohlantiriş tizimini rivojlantiriş közda tutilgan. Şuningdek, uzunligi kamida 60 kilometr bölgan himoya örmon polosalarini barpo etiş, degradatsiyaga uçragan yerlar va yaylovlarni tiklaş rejalaştirilgan.
Yana bir yönaliş mahalliy aholi uçun muqobil daromad manbalarini qöllab-quvvatlaşdan iborat.
Özbekiston tomoni jamğarma kotibiyatining BIM-FR-34 arizasi böyiça bildirgan taklif va mulohazalarini inobatga olganini hamda takomillaştirilgan hujjatni qayta yuborganini ma’lum qildi. Hukumat texnik baholaş jarayoni yakunlanişi va ariza 2026 yil dekabr oyida Jamğarma kengaşi tomonidan körib çiqilişini kutmoqda.
Uçraşuvda Markaziy Osiyo uçun iqlim bilan boğliq tahdidlar ham muhokama qilindi. Ular qatorida Orol dengizining qurişi, yerlarning degradatsiyasi, çöllaniş, çang-tuz böronlari va muzliklar maydonining qisqarişi qayd etildi.
Muzokaralarda keltirilgan ma’lumotlarga köra, sönggi 50 yilda Markaziy Osiyo muzliklari hajmi 30 foizga qisqargan. Bu esa mintaqa suv xavfsizligi uçun qöşimça xatarlarni yuzaga keltirmoqda.
Alohida masala sifatida Özbekiston sekin keçadigan iqlim jarayonlari bilan boğliq yöqotişlar va zararlar böyiça mintaqaviy markaz taşkil etişni taklif qildi. Uni 15 ta laboratoriyaga ega Green University qoşidagi Mintaqaviy markaz negizida joylaştiriş rejalaştirilmoqda.
Markaz iqlim zararini baholaş metodikalarini işlab çiqişi, mintaqaviy ma’lumotlar almaşinuvini ta’minlaşi va mutaxassislar tayyorlaşi mumkin. Şuningdek, u Markaziy Osiyo mamlakatlariga xalqaro moliyalaştirişni jalb qiliş uçun loyihalar tayyorlaşda kömaklaşişi kerak.
Tomonlar FRLD kömak mexanizmlaridan, jumladan, Country Support System tizimidan foydalanib, yöqotişlar va zararlarni kuzatib borişning milliy tizimini yaratiş imkoniyatlarini ham körib çiqdi.
Uçraşuv yakunida Ibraxima Şeyx Diongga 2027 yilda Markaziy Osiyo va Orolböyiga taşrif buyuriş taklif etildi. Taşrifdan maqsad uni Orol dengizi ekologik halokatining oqibatlari bilan taniştirişdan iborat.
Şuningdek, u 15–17 iyun kunlari Toşkentda Toşkent xalqaro investitsiya forumi doirasida ötkaziladigan Eco Expo Central Asia 2027 körgazmasida iştirok etişga taklif qilindi.
Tomonlar iqlim xatarlariga qarşi kuraşiş va mintaqaning eng zaif qatlamlarini qöllab-quvvatlaş uçun moliyalaştirişni jalb etiş borasida hamkorlikni davom ettirişdan manfaatdor ekanini bildirdi.
