Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Тошкентда Сергели ва Юнусобод туманларини боғлайдиган, узунлиги 22,7 километр бўлган тезкор автобус қатнови — BRT коридори ташкил этилмоқда.
Лойиҳада автобуслар учун махсус ажратилган йўлаклар барпо этиш, бекатлар ва светофорларни янгилаш, шунингдек, тегишли инфратузилмани ривожлантириш кўзда тутилган.
Коридор тўртта йўналиш қисмидан иборат бўлади. Шота Руставели кўчасининг 6,5 километрлик қисмида BRT тизими 2025 йилдан буён ишламоқда. Шаҳрисабз кўчасидаги қисмнинг узунлиги 3,2 километрни ташкил этади. Унинг дастлабки 2,2 километри фойдаланишга топширилган, қолган қисмида эса ишлар давом этмоқда.
Амир Темур шоҳкўчасида узунлиги 7,6 километр бўлган қисмни ташкил этиш режалаштирилган ва бу ерда ишлар бошланган. Коридорнинг яна 5,5 километри Янги Сергели кўчасидан ўтади. Ушбу ҳудудда ҳам дастлабки ишларга киришилган.
BRT тизими 2025 йилдан буён ишлаётган Шота Руставели кўчасида ҳаракатланиш кўрсаткичларида ўзгаришлар қайд этилган. Транспорт вазирлиги маълумотларига кўра, 2023 йил билан таққослаганда, ушбу участкада автобусларнинг ўртача ҳаракат тезлиги 45 фоизга, енгил автомобилларники эса 18 фоизга ошган. Жамоат транспортида кунлик йўловчилар сони 8 минг нафарга кўпайган.
Ҳокимият вакиллари махсус ажратилган йўлакларни ривожлантириш заруратини кўчаларнинг йўловчиларни ташиш имкониятини ошириш билан изоҳламоқда. Хабарда келтирилган маълумотларга кўра, бир соатда енгил автомобиллар учун мўлжалланган битта йўлакдан 600 нафардан 1 600 нафаргача одам ўтиши мумкин. Автобуслар учун ажратилган йўлакда эса бу кўрсаткич 8 минг йўловчига етади.
Хабарда пойтахт жамоат транспортига тушаётган юклама бўйича ҳам маълумотлар келтирилган. 15 сентябрь куни автобуслар бир кунда рекорд даражадаги 1,52 млн нафар йўловчини ташиган. Бир кун аввал метро 1,17 млн йўловчи қатновига хизмат кўрсатган. Ушбу кўрсаткичлар икки кун давомида жами қарийб 2,69 млн йўловчи қатновини ташкил этади, бир суткадаги кўрсаткични эмас.
Лойиҳа фақат махсус автобус йўлакларини ташкил этиш билан чекланмайди. Коридор бўйлаб светофорлар янгиланиб, кейинчалик «яшил тўлқин» тизими жорий этилади. Шунингдек, сиғими катталаштирилган бекатлар ва перронлар қурилмоқда. Автобуслар сонини кўпайтириш ҳамда йўналишлар жадвалларини қайта кўриб чиқиш ҳам режалаштирилган.
Бундан ташқари, эскирган кўча ёритиш тизимини алмаштириш, видеокузатув камералари ва SOS фавқулодда чақирув тугмаларини ўрнатиш кўзда тутилган. Автобус бекатларида транспорт воситаларининг етиб келиш вақтини кўрсатувчи электрон таблолар жойлаштирилади.
Бундай ёндашувни асослашда мақола муаллифлари иқтисодчилар Жиль Дюрантон ва Мэтью Тёрнернинг тадқиқотларига таянади.
Улар АҚШ шаҳарларидаги йўл ҳаракатини ўрганиб, йўлаклар сонининг кўпайиши автомобилларда босиб ўтиладиган масофанинг ортиши билан бирга кечишини аниқлаган.
Бу ҳодиса «индукцияланган талаб» деб аталади. Унга кўра, йўлларни кенгайтириш вақт ўтиши билан автомобиллардаги сафарлар сони кўпайишига ва тирбандликлар қайта юзага келишига олиб келиши мумкин.
Хабарда таъкидланишича, жамоат транспортини ривожлантириш автомобил ҳайдовчилари учун ҳам фойдали бўлиши керак.
Транспорт вазирлиги маълумотларига кўра, Тошкентнинг 142 минг нафар аҳолиси шахсий автомобиллари ва таксидан жамоат транспортига ўтган.
Ҳаракат оқимидаги автомобиллар сонининг камайиши йўлларга тушадиган юкламани пасайтириши керак.