Бойсунда М-25 даги авария қудуғини тугатиш ишлари бошланди
Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — 15 августдан Сурхондарё вилояти Байсун туманидаги «Мустақилликнинг 25 йиллиги» газ конида авариявий қудуқни тугатиш бўйича амалий ишлар расман бошланди. Бу ҳақда «Ўзбекнефтегаз» АЖ хабар берди.
Ишлар бошланиши муносабати билан конга «Ўзбекнефтегаз» бошқарув раиси Абдуғани Сангинов, Байсун тумани ҳокими Баходир Шукуров ва маҳаллий ҳокимликларнинг бошқа вакиллари ташриф буюрди. Улар Кофрун қишлоғи фаоллари, шунингдек, лойиҳани амалга оширишга киришган Хитойнинг CNPC корпорацияси мутахассислари билан учрашди.
Учрашув давомида лойиҳанинг аҳамияти ва авариявий қудуқни тугатиш учун яқин ойларда босқичма-босқич амалга оширилиши лозим бўлган асосий ишлар тушунтирилди. Шунингдек, маҳаллий аҳоли билан очиқ мулоқот ўтказилди.
2026 йил февраль ойида Президент Шавкат Мирзиёев йиғилишда М-25даги аварияни бартараф этиш учун халқаро ҳамкорлар билан биргаликда ишлаб чиқилган техник ечим топилганини маълум қилган эди. 2026 йил июнь ойида Сангинов авария оқибатларини тўлиқ бартараф этиш 2027 йилнинг биринчи ярмида режалаштирилаётганини айтган.
Кондаги муаммолар 2024 йил 1 сентябрда бошланган. Ўшанда 604-сонли қудуқда таркибида водород сульфиди миқдори юқори бўлган газ сизиб чиқиши қайд этилган. Расмий маълумотларга кўра, ўша пайтда жабрланганлар бўлмаган.
2024 йил 17 сентябрда худди шу қудуқда яна газ сизиб чиқиши содир бўлган. Натижада тўрт киши ҳалок бўлган, яна 11 киши жабрланган ва шифохонага ётқизилган. Энергетика вазири Жўрабек Мирзамахмудов кейинчалик ушбу ҳодисани Ўзбекистон тарихидаги энг йирик олтита техноген авариядан бири деб атаган. 604-сонли қудуқни 2024 йил сентябрь ойининг ўрталарига келиб беркитишга муваффақ бўлинган.
Шунга қарамай, 2025 йил март ва май ойларида коннинг бошқа, 202-сонли қудуғида водород сульфиди миқдори юқори бўлган газнинг янги ёриб чиқиш ҳолатлари икки марта қайд этилган. Газ тарқалишининг олдини олиш мақсадида назоратли ёқиш ишлари олиб борилган.
«25 йил мустақиллик» кони, яъни М-25, Ўзбекистонда ҳали ўзлаштирилмаган объектлар орасида газ захиралари ҳажми бўйича биринчи ўринда туради. Унинг захиралари 150–170 миллиард куб метрга баҳоланади, уларнинг асосий қисми таркибида водород сульфиди юқори концентрацияда мавжуд.
2006–2008 йилларда Малайзиянинг Petronas компанияси «Ўзбекнефтегаз» билан биргаликда коннинг аввалги номи бўлган Ҳожак майдонида 3D-сейсмик қидирув ишларини ўтказган ва битта қудуқ бурғулаган. Лойиҳага 102 миллион доллар сарфланган, бироқ кейинчалик инвестиция сиёсати ўзгариши ва конни ўзлаштириш мураккаблиги сабабли компания лойиҳадан чиққан.
2017 йил апрель ойида Ўзбекистон ҳукумати инвесторлар консорциуми — «Ўзнефтегаздобыча», Gas Project Development Central Asia ва Кипрда рўйхатдан ўтган Altmax Holding билан М-25ни қўшимча ўрганиш ва ўзлаштириш бўйича 35 йиллик маҳсулотни тақсимлаш тўғрисида битим имзолаган.
Бутун мажмуанинг қиймати 5,8 миллиард долларга баҳоланган. Шундан 2,9 миллиард доллари йилига 5 миллиард куб метр газни қайта ишлаш қувватига эга газ-кимё мажмуасини қуришга йўналтирилиши белгиланган. Бурғилаш ишларини Eriell компанияси олиб борган, инфратузилмани лойиҳалаш, жиҳозлаш ва қуриш учун Enter Engineering масъул бўлган.
2023 йил ноябрь ойида Президент Мирзиёев қурилаётган мажмуага ташриф буюрган. Ўша вақтга келиб 2,9 миллиард долларлик инвестициянинг қарийб ярми ўзлаштирилган, 20 та қудуқ бурғиланган, улардан 11 таси синовдан ўтказилган эди. Биринчи босқични 2024 йил май ойида ишга тушириш ва 2025 йилда тўлиқ қувватга чиқариш режалаштирилган эди.
