7
Moliya

XVJ Özbekiston byudjetiga oltin daromadlarini qöşmasdan baho berişni taklif qildi

XVJ Özbekiston byudjetiga oltin daromadlarini qöşmasdan baho berişni taklif qildi
XVJ Özbekiston byudjetiga oltin daromadlarini qöşmasdan baho berişni taklif qildi / Foto: Pixabay/hamiltonleen.

Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Xalqaro valyuta jamğarmasi (XVJ) Özbekistonga byudjet balansini oltindan tuşadigan daromadlarni hisobga olmagan holda baholaşni tavsiya qildi. XVJning doimiy vakili Koba Gvenetadzening ma’lum qilişiça, mamlakat hukumati uşbu taklifni oçiqlik bilan qabul qilgan.

Uşbu tavsiya Markaziy bankda bölib ötgan mintaqaviy iqtisodiy prognoz taqdimotida ilgari surildi.

2025 yilda Özbekiston davlat byudjeti taqçilligi YAIMga nisbatan 2,1 foizni taşkil etgan. Maqsadli körsatkiç esa 3 foiz etib belgilangan edi. 2026 yil uçun ham xuddi şu körsatkiç nazarda tutilgan.

Byudjet daromadlariga ta’sir körsatuvçi omillardan biri oltindan tuşadigan mablağlar bölib qolmoqda. Özbekiston uşbu metallni işlab çiqaruvçi yirik jahon mamlakatlari qatoriga kiradi, oltin narxi esa yuqori darajada saqlanib qolmoqda.

Gvenetadze oltindan tuşadigan daromadlar köpayişi ortidan davlat xarajatlari ham oşirilişi xavfi borligidan ogohlantirdi.

«Siyosiy iqtisodiyot nuqtai nazaridan tuşunarli bölgan bir vasvasa yuzaga kelişi mumkin — bu protsiklik siyosat yuritiş va xarajatlarni köpaytirişdir. Biroq şu bilan birga, uşbu daromadlarni jamğarib boriş ham zarur», — dedi jamğarma vakili.

XVJ mineral resurslardan taşqari byudjet balansidan foydalanişni taklif qildi

Jamğarma Özbekiston hukumati bilan mineral resurslardan taşqari byudjet balansini tahlil qiliş tizimiga ötiş imkoniyatini muhokama qildi. Uşbu körsatkiç tabiiy resurslarni qazib olişdan tuşadigan daromadlarni hisobga olmagan holda byudjet holatini baholaş imkonini beradi.

Neft eksport qiluvçi mamlakatlarda şunga öxşaş maqsadlar uçun neftdan taşqari byudjet balansi körsatkiçidan foydalaniladi. Özbekiston holatida esa hisob-kitoblardan oltindan tuşadigan daromadlarni çiqarib taşlaş taklif etilmoqda.

«Agar sizda daromadlarning asosiy qismini keltiradigan bitta tovar bölsa, uşbu körsatkiç uni hisobga olmagan holda byudjet taqçilligida nima sodir bölayotganini köriş imkonini beradi. Özbekistonda bu — oltin. Özbekiston hukumati uşbu ğoyani juda oçiqlik bilan qabul qildi», — dedi Gvenetadze.

XVJning boşqa tavsiyalari qatoriga rejadagi daromadlardan ortiq tuşumlar bölganda xarajatlar ösişini çeklaş ham kiradi. Jamğarma, şuningdek, manzilli bölmagan subsidiyalardan qoçiş va soliq imtiyozlarini qisqartirişga çaqirdi.

«Soliq ta’tillaridan qoçiş muhim, çunki ular bir marta joriy etilganidan keyin ulardan voz keçiş qiyin», — dedi XVJ vakili.

Uning sözlariga köra, biznes uçun iqtisodiy rivojlanişning barqarorligi va soliq siyosatining oldindan başorat qilina olişi muhimroq hisoblanadi.

Gvenetadze hozirgi davrni islohotlarni amalga oşiriş uçun qulay vaqt deb atadi. U bu fikrni quyidagi ibora bilan ifodaladi: «Tomni quyoş çaraqlab turganida ta’mirlaş kerak».

Jamğarma vakili davlat qarzi darajasi hanuz pastligini, byudjet barqarorligi esa bosim ostida emasligini ta’kidladi.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi soliq xarajatlari böyiça hisobot taqdim etdi

Iqtisodiyot va moliya vazirligi Soliq va bojxona siyosati departamenti bölim boşliği Ulmas Jörayev fiskal şaffoflikni oşiriş böyiça amalga oşirilayotgan çora-tadbirlar haqida ma’lumot berdi.

Uning sözlariga köra, XVJning Fiskal şaffoflik kodeksiga muvofiqlikni baholaş böyiça missiyasidan keyin vazirlik birinçi marta soliq xarajatlari töğrisidagi hisobotni e’lon qildi. Şuningdek, ularni baholaş metodikasi ham taqdim etildi.

Har ikki hujjat «Oçiq byudjet» portaliga joylaştirilgan.

Jörayev soliq tekşiruvlariga qöyilgan moratoriy byudjetga tuşmay qoladigan daromadlarga olib kelişi mumkinligini ham qöşimça qildi. Şu munosabat bilan vazirlik XVJ bilan uç yillik moratoriy muddatini hisobga olgan holda audit tizimini modernizatsiya qiliş masalasini muhokama qilişni rejalaştirmoqda.

 

 

Dilafro'z Niyazova
Dilafro'z Niyazova

Dilafruz Niyazova 2025-yildan buyon UzDaily jamoasida faoliyat yuritib, nashrning o'zbek tilidagi versiyasi uchun mas'uldir.