Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Özbekistonda ösimlik yoğlarini majburiy raqamli markirovkalaş 2027 yil 1 iyuldan joriy etiladi. Unga qadar, 2026 yil 1 iyuldan boşlab, olti oylik pilot loyiha amalga oşirilmoqda va bu davrda markirovka kodlari bepul taqdim etilmoqda. Bu haqda yangi çoraning asosliligi yuzasidan ijtimoiy tarmoqlarda e’lon qilingan tanqidiy materiallarga javoban tuşuntiriş berildi. Bu haqda Özbekiston Soliq qömitasi xabar qildi.
Idora ma’lumotlariga köra, pilot loyihani amalga oşiriş vazifalari 2024 yil 16 fevraldagi PF-36-son Prezident farmoni bilan belgilangan. Sinov loyihasining muddatlari va majburiy markirovkani joriy etiş sanasi esa 2026 yil 23 yanvardagi 23-son Vazirlar Mahkamasi qarorida körsatilgan.
Pilot loyiha işlab çiqaruvçilarning xarajatlarini baholaş, maqbul texnologiyalar va uskunalarni tanlaş hamda texnik muammolarni aniqlaşga yordam berişi kerak. Şuningdek, markirovkaning mahsulot tannarxi va çakana narxlarga ta’siri örganiladi. Loyiha yakunlariga köra, natijalar, muammolar va tadbirkorlarning takliflari umumlaştiriladi. Ular asosida işlab çiqaruvçilar, biznes va iste’molçilar manfaatlarini hisobga olgan holda, xulosa va takliflar Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi.
Hozirda Özbekistonda olti turdagi tovarlar guruhi uçun majburiy raqamli markirovka amal qiladi: alkogol va tamaki mahsulotlari, pivo, maişiy texnika, dori vositalari, suv va salqin içimliklar. Idora ma’lumotlariga köra, 2025 yilda uşbu mahsulotlar savdosi hajmi ötgan yilga nisbatan örtaça 20 foizga oşgan. Çakana savdoda berilayotgan kassa çeklari soni sönggi uç yilda har yili örtaça 50 foizga köpaygan, 2026 yilning töqqiz oyida esa ösiş 23 foizni taşkil etgan.
Avvalroq Soliq qömitasi ösimlik yoğlarini markirovkalaş töğrisidagi Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini jamoatçilik muhokamasiga qöygan edi. Muhokama 24 oktyabrga qadar davom etdi. Hujjatga köra, markirovka ösimlik yoğlarini noqonuniy olib kiriş, işlab çiqariş va sotişning oldini oliş, şuningdek, mahsulotlarning muomalada bölişining barça bosqiçlarida raqamli kuzatuvni ta’minlaşga yordam berişi kerak.
Markirovka uçun iste’mol qadoğining içki yoki taşqi qismiga yopiştiriladigan ştrix-kodli stikerlardan foydalaniş taklif etilmoqda. Ösimlik yoği işlab çiqaruvçilari, importçilari, ulgurji va çakana sotuvçilari Asl belgisi milliy markirovkalaş va tovarlarni kuzatiş tizimiga ulanişi kerak böladi. Tizim operatori — CRPT Turon kompaniyasi.
Agar qaror qabul qilinsa, CRPT Turon va Soliq qömitasi 2027 yil 1 yanvarga qadar tizimda röyxatdan ötgan işlab çiqaruvçilar hamda importçilarni buyurtmalarni boşqariş stansiyalari bilan ta’minlaşi kerak. Uşbu stansiyalardan masofadan turib foydalaniş imkoniyati ham böladi. Şu sanadan boşlab kodlarni agregatlaş, ya’ni alohida tovarlar yoki quti kodlarini transport qadoği uçun yagona kodga birlaştirişni joriy etiş taklif qilinmoqda. Markirovka kodisiz ösimlik yoğini sotiş savdo qoidalarini buziş deb hisoblanadi, nazorat esa soliq organlariga yuklatiladi.
Özbekistonda raqamli markirovka tizimi 2020 yildan boşlab bosqiçma-bosqiç joriy etilmoqda. Dastlab tizim tamaki va alkogol mahsulotlarini qamrab oldi, keyinçalik dori vositalari va maişiy texnikaga, söngra esa salqin içimliklar, jumladan, içimlik suviga tatbiq etildi. Avvalroq suv va salqin içimliklar uçun kodlarni agregatlaş talabini joriy etiş muddati 2026 yil 1 apreldan 2027 yil 1 aprelga köçirilgan edi.
