O‘zbekistonda huquqbuzarliklar haqida xabar bermaganlarga jarima joriy etilishi mumkin

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Bosh prokuraturasi «Voyaga yetmaganlarning nikohga kirishi, ularning homiladorligi va tug‘ishi holatlari haqida xabar bermaganlik uchun javobgarlik choralarini belgilash munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga qo‘shimchalar kiritish haqida»gi qonun loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo‘ydi.

Hujjatda aniqlangan huquqbuzarliklar haqida xabar bermaganlik uchun maʼmuriy javobgarlik joriy etish nazarda tutilgan.

Loyiha bilan Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksni yangi 188-5-modda bilan to‘ldirish taklif etilmoqda. Unga ko‘ra, zimmasiga tegishli majburiyat yuklatilgan mansabdor shaxs yoki davlat organi, boshqa tashkilot xodimining huquqbuzarlik haqida ichki ishlar organlari va “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlariga xabar bermasligi huquqbuzarlik hisoblanadi.

Bunday qoidabuzarlik uchun fuqarolar va xodimlarga 3 baravardan 5 baravargacha bazaviy hisoblash miqdorida (BHM) — 1,32 mln so‘mdan 2,2 mln so‘mgacha jarima solish taklif etilmoqda. Mansabdor shaxslar uchun jarima 5 baravardan 10 baravargacha BHM, yaʼni 2,2 mln so‘mdan 4,4 mln so‘mgacha bo‘ladi.

Maʼmuriy jazo qo‘llanilganidan keyin bir yil davomida huquqbuzarlik takroran sodir etilsa, fuqarolar va xodimlarga 5 baravardan 10 baravargacha BHM — 2,2 mln so‘mdan 4,4 mln so‘mgacha jarima solish taklif etilmoqda. Mansabdor shaxslar uchun esa jarima 10 baravardan 15 baravargacha BHM, yaʼni 4,4 mln so‘mdan 6,6 mln so‘mgacha bo‘ladi.

Taklif etilayotgan modda bo‘yicha ishlarni jinoyat ishlari bo‘yicha sudlarga ko‘rib chiqish uchun topshirish rejalashtirilmoqda.

Tushuntirish materiallariga ko‘ra, qonun loyihasi 2026 yil 3 martda qabul qilingan, xotin-qizlar va bolalar huquqlarini himoya qilishni kuchaytirish hamda ularga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlikning oldini olishga qaratilgan prezident farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida ishlab chiqilgan.

Farmonda voyaga yetmaganlarning nikohga kirishi, 16 yoshga to‘lmagan qizlarning homiladorligi, tug‘ruq holatlari va boshqa huquqbuzarliklar haqida ichki ishlar organlari hamda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlariga xabar bermaganlik uchun javobgarlik joriy etish nazarda tutilgan.

Hujjatga ko‘ra, tegishli majburiyat fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari va FHDYO organlari, taʼlim va sog‘liqni saqlash muassasalari, shuningdek, diniy tashkilotlar vakillariga yuklanadi.

Bosh prokuraturada taʼkidlanishicha, amaldagi qonunchilikda davlat organlari va boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslari hamda xodimlari tomonidan aniqlangan huquqbuzarliklar haqida xabar bermaganlik uchun alohida maʼmuriy javobgarlik mavjud emas.

Qonun loyihasi ishlab chiquvchilarining baholashicha, ayrim holatlarda bunday javobgarlikning yo‘qligi huquqbuzarliklarni yashirish yoki zarur choralarni o‘z vaqtida ko‘rmaslikka olib kelmoqda. Loyiha mualliflarining fikricha, o‘z vaqtida xabar berish huquqbuzarliklarni ertaroq aniqlash va ularning oldini olish, shuningdek, fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish imkonini beradi.

Qonun qabul qilingan taqdirda, u rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.