O'zbekiston energetika sohasidagi ayollar to'siqlarga duch kelmoqda

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — Toshkentda ayollarning energetika tarmog‘idagi karyera imkoniyatlariga oid birinchitadqiqotning natijalari taqdim etildi. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, qizlar STEM sohalarida o'qiyotgan talabalarning katta qismini tashkil etsada, energetika sohasidagi xodimlarning atigi 12 foizini ayollar tashkil qiladi. Loyiha Acwa va O'zbekistondagi Amerika Savdo Palatasi (AmCham Uzbekistan) tomonidan boshlangan.

Tadqiqot natijalari taqdimoti Toshkentda bo'lib o'tdi. Unda BMT Ayollar, Sabr nodavlat tashkiloti va Orol dengizining oltin merosi assotsiatsiyasi vakillari ham ishtirok etishdi.

Tadqiqot Toshkent, Sirdaryo, Samarqand va Buxoro viloyatlarini, shuningdek, Qoraqalpog'iston Respublikasini qamrab oldi. Muallif huquqshunoslik doktori va gender tadqiqotlari bo'yicha mutaxassis Kamola Aliyeva edi.

Tadqiqotga ko'ra, O'zbekistondagi qizlarning taxminan 40 foizi STEM sohalarida - fan, texnologiya, muhandislik va matematikada o'qiydi. Biroq, bitiruvchilarning ancha kam qismi real iqtisodiyotga kiradi. Energetika sohasida ayollar ish o'rinlarining atigi 12 foizini egallaydi.

Alohida muammo - bu texnik bo'sh ish o'rinlariga ayollarning javob bermasligi. Tadqiqot muallifi Kamola Aliyevaning so'zlariga ko'ra, gender muvozanatiga e'tibor qaratgan ba'zi xalqaro ish beruvchilar ma'lum texnik lavozimlar uchun bitta ham ayol rezyume olmaganliklarini xabar qilishgan.

Tadqiqot ayollarning texnik sohalarga kirishiga bir nechta to'siqlar aniqlandi. Mehnat bozoriga kirishdan oldin ham, oilaviy munosabatlar va "ayol bo'lmagan" kasblar haqidagi stereotiplar ularning martaba tanloviga ta'sir qiladi. Yollash paytida onalik haqidagi tarafkashliklar qo'shimcha to'siq yaratadi, ish beruvchilar nomzodlarni potentsial tug'ruq ta'tili va ish tarixidagi bo'shliqlar asosida baholaydilar.

Tadqiqotga ko'ra, hatto o'z faoliyatini boshlaganlaridan keyin ham, ayollar o'zlarining professional malakalarini doimiy ravishda isbotlash va e'tirofga sazovor bo'lish uchun yuqori natijalarni namoyish etish zaruratiga duch kelishadi.

Acwa Operations kompaniyasining Markaziy Osiyo bo'yicha rahbari Ahmad Fahad ayollarni texnik kasblarga jalb qilish uchun faqat ta'lim va ish bilan ta'minlashning o'zi yetarli emasligini ta'kidladi. Shuningdek, u nomzodlar tarmoqlari bilan ishlash muhimligini ta'kidladi.

Misol tariqasida u Shirinskdagi energetika kolleji bitiruvchisining ota-onasi uning Sirdaryo viloyatidan Toshkentga ko'chib o'tishiga to'sqinlik qilgan holatini keltirdi. Kompaniya vakillari oila bilan uchrashib, ish sharoitlari va martaba imkoniyatlarini muhokama qilishdi. Fahadning so'zlariga ko'ra, bu yondashuv qo'shimcha resurslarni talab qiladi, ammo gender to'siqlarini yengib o'tishga yordam beradi.

Tadqiqotda texnik sohalarda ayollarni jalb qilish va saqlab qolish uchun beshta asosiy yo'nalish taklif qilingan. Bularga moslashuvchan jadvallar va masofaviy ish, ayollar uchun yetakchilikni qo'llab-quvvatlash, namunali rollarni yaratish, gender-muvozanatli HR jarayonlarini joriy etish va ishlab chiqarish ob'ektlarida inklyuziv infratuzilmani rivojlantirish kiradi.

Xususan, suhbatlar paytida oilaviy ahvol va bolalar haqidagi savollarni bartaraf etish, kadrlar qo'mitalarida ikkala jinsning ham ishtirok etishini ta'minlash, alohida sanitariya zonalari va joylarda xavfsiz transport yaratish va ta'qiblar haqida xabar berish uchun xavfsiz kanallarni yaratish tavsiya etiladi.

Acwa O'zbekistonda 2019-yildan beri faoliyat yuritib kelmoqda. Kompaniya ma'lumotlariga ko'ra, mamlakat Saudiya Arabistonidan keyin ikkinchi yirik investitsiya bozori hisoblanadi. Kompaniya umumiy quvvati 10 GVt dan ortiq bo'lgan 19 ta loyihani amalga oshirmoqda, investitsiya hajmi 15 milliard dollarga yetadi. Portfelga shamol va quyosh energiyasi loyihalari, energiya saqlash tizimlari, an'anaviy ishlab chiqarish va yashil vodorod ishlab chiqarish kiradi.