Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Ikki tadbirda tuproqni muhofaza qiluvçi dehqonçilik amaliyotlari qariyb 4 940 gektarga kengaygani hamda Qaşqadaryoda suv yig‘iş va yerlarni tiklaş bo‘yiça erişilgan natijalar taqdim etildi.
Antalya, Turkiya – Birlashgan Millatlar Taşkilotining Oziq-ovqat va qişloq xo‘jaligi taşkiloti (FAO) COP31 doirasida O‘zbekiston pavilyonida o‘tkazilgan ikki tadbirda mamlakatning iqlimga çidamli dehqonçilik amaliyotlarini kengaytiriş va degradatsiyaga uçragan yerlarni tiklaş bo‘yiça tajribasini taqdim etdi. FOLUR-O‘zbekiston loyihasi natijalari misolida fermerlar va qişloq aholisi suv resurslarini boşqarişni qanday yaxşilayotgani, tuproqni qanday muhofaza qilayotgani va suv tanqisligiga qanday moslaşayotgani ko‘rsatildi.
FAOning O‘zbekistondagi vakili yordamçisi Şerzod Umarov har ikki tadbirni oçib berdi va munozaralarni olib bordi. U dala şaroitida sinovdan o‘tgan usullarni mahalliy şaroitga moslaştirişda tajriba almaşiş va hamkorlikning ahamiyatini ta’kidladi.
Birinçi tadbirda yer resurslarini barqaror boşqariş amaliyotlarini kengaytirişga e’tibor qaratildi. Loyiha milliy koordinatori Aziz Nurbekovning ma’lum qilişiça, loyiha tuproqqa işlov bermasdan ekiş, ekinlarni diversifikatsiya qiliş va suvni tejovçi texnologiyalarni joriy etiş orqali 320 nafar benefitsiarga bevosita ko‘mak ko‘rsatgan.
FOLUR-O‘zbekiston loyihasi jamoasi rahbari Şerzod Nizamov dastlab olti tumanda 60 gektar maydonda namoyiş etilgan tuproqni muhofaza qiluvçi dehqonçilik amaliyotlari qariyb 4 940 gektarga kengayganini ma’lum qildi. Tadbirda taqdim etilgan dala taqqoslovlari natijalariga ko‘ra, tuproqqa işlov berilmagan maydonda suvning tuproqqa singiş tezligi soatiga 27 millimetrni, an’anaviy işlov berilgan maydonda esa soatiga 16 millimetrni taşkil etdi.
Ikkinçi tadbir suv tanqisligi va yer degradatsiyasiga qarşi amaliy yeçimlarga bag‘işlandi. Şahrisabz tumanining Sarçaşma qişlog‘ida O‘zbekistondagi ilk sun’iy muzlik (Ice Stupa) sinov loyihasi doirasida qariyb 20 kunda 800 kub metrga yaqin suv muz şaklida jamlandi. Bu suv tanqisligi davrida 60 ga yaqin xonadon uçun qo‘şimça suv manbai bo‘ldi.
Qamaşi tumanining Oqsuv hududida yerlarni tiklaş doirasida 90 gektar maydonga qariyb 16 ming tup ko‘çat ekildi. Loyiha ma’lumotlariga ko‘ra, ko‘çatlarning qariyb 80 foizi tutib ketgan. Yomg‘ir suvini yig‘iş usullari sinovdan o‘tkazilgan maydonlarda dala monitoringi toş bilan mustahkamlangan terrasalarga ekilgan bodom va buta ko‘çatlarining 88 foizi, yarim doira şaklidagi suv yig‘uvçi marzalarga ekilgan ayrim turdagi ko‘çatlarning esa 95 foizi tutib ketganini ko‘rsatdi.
Tadbirlarda sut yetiştiruvçi mayda xo‘jaliklarning bozorga çiqiş imkoniyatlari ham muhokama qilindi. Sut mahsulotlari qiymat zanjiri bo‘yiça ekspert Behruz Şukurov uç hududdagi 105 xonadonni qamrab olgan o‘rgan iş natijalarini taqdim etdi. O‘rganiş sutni yig‘iş, sovitiş va taşiş bilan bog‘liq muammolarni aniqladi. Yangibozor tumanida so‘rovda qatnaşgan 35 xonadonning barçasi sut yig‘iş markazi yoki kooperativ taşkil etilsa, unda iştirok etişga tayyorligini bildirdi.
FOLUR-O‘zbekiston loyihasi Global ekologik jamg‘arma (GEF) tomonidan moliyalaştiriladi. Loyihani O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarişi milliy qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Qişloq xo‘jaligi vazirligi va FAO amalga oşiradi.
