Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Республика товар-хомашё биржасида (ЎзРТХБ) пропан нархи икки кун ичида қарийб 65 фоизга ошиб, тарихий энг юқори кўрсаткич — тоннасига 12,217 миллион сўмга етди. Нархнинг ошиши биржа савдолари давомида нархнинг максимал кўтарилишига қўйилган чеклов бекор қилинганидан сўнг кузатилди.
16 сентябрь куни бир тонна пропан 7,412 миллион сўмдан сотилган. 17 сентябрда нарх 11,904 миллион сўмгача кўтарилиб, бир кунда 60,6 фоизга ошган. 18 сентябрда эса нарх яна 2,6 фоизга ошиб, 12,217 миллион сўмни ташкил этган.
Шундай қилиб, икки савдо куни давомида пропан нархи 4,8 миллион сўмга ёки қарийб 65 фоизга ошди. Шу билан бирга, сотув ҳажми 666 тоннадан 1114 тоннагача ёки 67,2 фоизга кўпайди.
17 сентябрдан бошлаб биржа савдоларида ишлаб чиқарилаётган ва импорт қилинаётган суюлтирилган газни сотиш нархининг аввал белгиланган максимал ўсиш чегараси бекор қилинди. Қарор Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг 16 сентябрдаги кўрсатмасига мувофиқ қабул қилинган.
Шу билан бирга, бошланғич нарх бўйича чеклов сақланиб қолди. Биржа суюлтирилган газ импортчилари ва маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг бир тонна учун бошланғич нархи 7,5 миллион сўмдан юқори бўлган аризаларини қабул қилмайди.
Шундай қилиб, бошланғич нарх бўйича чеклов ўз кучида қолган, пропан қийматининг бевосита савдолар жараёнида максимал ошиши эса аввалги нарх чегараси билан чекланмайди.
Аввалроқ монополияга қарши орган пропаннинг биржа нархлари ўсишига чекловлар ўрнатган эди. 2024 йил ноябрь ойи бошида максимал ўсиш сотувчининг бошланғич нархига нисбатан 20 фоиз билан чекланган. Бу қарор суюлтирилган газ нархи тоннасига 10,1 миллион сўмдан ошиб кетганидан сўнг қабул қилинган.
12 январдан бошлаб биржада пропанни сотиш нархининг максимал ўсиши бошланғич нархга нисбатан 20 фоиздан 10 фоизга туширилган. Шу билан бирга, ишлаб чиқарувчилар ва импортчиларнинг бошланғич нархи тоннасига 7,5 миллион сўмдан юқори бўлган аризалари қабул қилинмаган.
Бундай чеклов шароитида биржа савдоларида пропаннинг максимал нархи тоннасига 8,25 миллион сўмни ташкил этиши мумкин эди.
