7
Молия

Ўзбекистонда фирибгарлар 278 млрд сўмлик зарар етказди

Ўзбекистонда фирибгарлар 278 млрд сўмлик зарар етказди
Ўзбекистонда фирибгарлар 278 млрд сўмлик зарар етказди / Фото: Pixabay/IqbalStock.

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — 2026 йил 1 январдан 1 октябрга қадар Ўзбекистон фуқароларига нисбатан содир этилган фирибгарлик ҳолатлари оқибатида 278,3 млрд сўм миқдорида зарар етказилган. Тезкор чоралар натижасида 113,1 млрд сўмни блоклашга муваффақ бўлинди. Бу ҳақда Ўзбекистон Марказий банки хабар берди.

Маълумотлар Ички ишлар вазирлигининг Cardblock платформасида рўйхатга олинган фуқаролар мурожаатларини таҳлил қилиш натижасида олинган. Ахборотни қайта ишлаш учун Марказий банк фирибгарлик ҳолатлари бўйича мурожаатларни таҳлил қилиш ягона платформасидан фойдаланади.

Фирибгарлик тури аниқланган мурожаатлар орасида энг катта зарар мобил қурилмаларга зарарли дастурларни ўрнатиш билан боғлиқ ҳолатлар ҳиссасига тўғри келади. Ҳисобот даврида бундай 18 830 та ҳолат қайд этилган бўлиб, етказилган зарар 79,3 млрд сўмни ташкил этган.

Яна 611 та ҳолат фуқароларни чалғитиб, уларга телефон орқали кўрсатмалар берган фирибгарлар билан боғлиқ бўлган. Ушбу ҳолатлар бўйича зарар 27,7 млрд сўмга етган.

Telegram аккаунтларини эгаллаб олиш натижасида 2 808 та фирибгарлик ҳолати қайд этилган. Бу ҳолатлардаги йўқотишлар 21,9 млрд сўмни ташкил қилган.

Сохта савдо платформалари ва трейдинг орқали даромад олиш ваъдаларининг 1 044 та ҳолатга сабаб бўлгани аниқланган. Ушбу ҳолатлар бўйича зарар 15,1 млрд сўмни ташкил этган. Яна 1 086 та ҳолат молиявий пирамида аломатларига эга схемаларга пул ўтказиш билан боғлиқ. Натижада фуқаролар 14 млрд сўм маблағларини йўқотган.

Интернет орқали харидларни амалга ошириш билан боғлиқ 3 571 та мурожаат рўйхатга олинган. Бундай ҳолатларда харидорлар олдиндан тўловни амалга оширганидан кейин сотувчилар товарларни етказиб бермаган ёки ваъда қилинган хизматларни кўрсатмаган. Умумий зарар 10,5 млрд сўмни ташкил этган.

Фуқаролар номига онлайн кредитлар расмийлаштириш ҳолатлари алоҳида тоифани ташкил этган. Фирибгарлар одамларни кредитни бекор қилишга ёрдам беришларига ишонтириб, кейин уларнинг номига қарз расмийлаштирган. Бундай 130 та ҳолат қайд этилган бўлиб, етказилган зарар 10,6 млрд сўмга тенг бўлган.

Онлайн ўйинларда тўловларни амалга ошириш билан боғлиқ 272 та фирибгарлик ҳолати аниқланган. Ушбу ҳолатлар бўйича йўқотишлар 900 млн сўмни ташкил қилган.

Яна 11 475 та мурожаатда фирибгарликнинг аниқ тури кўрсатилмаган ҳолда банк карталари ва электрон ҳамёнлардан пул маблағларининг ечиб олиниши ҳақида хабар берилган. Ушбу тоифадаги зарар 98,1 млрд сўмга етган.

Марказий банк кредитларни сўндириш учун маблағларнинг автоматик равишда ечиб олиниши билан боғлиқ мурожаатлар ҳақида ҳам алоҳида маълумот берди. Айрим фуқаролар бундай операцияларни фирибгарлик деб қабул қилиб, ички ишлар органларига мурожаат қилган.

Текширув натижалари пул маблағлари банклар томонидан кредит қарздорлигини сўндириш учун ечиб олинганини кўрсатган. Умумий суммаси 7,6 млрд сўм бўлган бундай 2 737 та мурожаат қайд этилган. Хабарда ушбу операциялар тасдиқланган фирибгарлик ҳолатлари қаторига киритилмаган.

Рўйхатга олинган фирибгарлик ҳолатлари бўйича ички ишлар органлари суриштирув ва тергов ҳаракатларини олиб бормоқда.

Марказий банк мессенжерлар ва номаълум манбалардан APK файлларини юклаб олмасликни тавсия қилмоқда. Шунингдек, фуқароларга ўзларини банк ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходими сифатида таништирган шахсларга банк карталари маълумотлари ва тасдиқлаш кодларини бермаслик тавсия этилган.

Telegram аккаунтларини ҳимоя қилиш учун икки босқичли аутентификацияни ёқиш тавсия қилинади. Интернет орқали харид қилишда эса сотувчиларнинг ишончлилигини текшириш зарур.

Регулятор, шунингдек, юқори даромад ваъда қиладиган шубҳали инвестиция таклифлари ҳамда пулни тез кўпайтириш схемаларига ишонмасликка чақирмоқда.

Фирибгарлик операциялари аниқланган тақдирда, фуқароларга зудлик билан хизмат кўрсатувчи банк ёки тўлов ташкилотига, шунингдек, ички ишлар органларига мурожаат қилиш тавсия этилади.

 

 

Дилафруз Ниязова
Дилафруз Ниязова

Дилафруз Ниязова 2025 йилдан буён UzDaily жамоасида фаолият юритиб, нашрнинг ўзбек тилидаги версияси учун масъулдир.