Иқтисод

Ўзбекистонда қуёш энергетикаси қуввати 2025 йилда 86 фоизга ошди

Ўзбекистонда қуёш энергетикаси қуввати 2025 йилда 86 фоизга ошди
Ўзбекистонда қуёш энергетикаси қуввати 2025 йилда 86 фоизга ошди

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда қуёш электр станцияларининг ўрнатилган қуввати 2025 йилда 86,1 фоизга ўсиб, 5 934 МВтга етди.

Шу йили мамлакатда 54,32 миллиард куб метр табиий газ истеъмол қилинган. Ўзбекистонда газ қазиб олиш ҳажми 40,16 миллиард куб метрни, импорт эса 19,88 миллиард куб метрни ташкил этган. Бу ҳақда Eni компаниясининг 2025 йил маълумотлари асосида тайёрланган World Energy Review 2026 шарҳида хабар берилган.

Мамлакатда қуёш энергетикаси қувватларининг ўсиши 2022 йилдан бошлаб кескин тезлашди. 2015 йилда қуёш электр станцияларининг қуввати 1 МВтни ташкил этган. 2019–2021 йилларда бу кўрсаткич 4 МВт даражасида сақланган. 2022 йилда 204 МВтга, 2023 йилда 867 МВтга, 2024 йилда эса 3 188 МВтга етган.

Қозоғистонда ушбу кўрсаткич 2025 йилда 1 325 МВтни ташкил этган. Демак, Ўзбекистонда қуёш электр станцияларининг ўрнатилган қуввати Қозоғистонникидан тўрт баравардан зиёд юқори бўлган.

Ўзбекистонда шамол электр станцияларининг қуввати 2025 йилда 1 652 МВтга етди. Бир йил аввал бу кўрсаткич 501 МВтни ташкил этган. 2019–2023 йилларда эса шамол энергетикаси қуввати 1 МВт даражасида қолган.

2024 йилда қуёш электр станцияларида 3 965 ГВт·соат, шамол электр станцияларида эса 790 ГВт·соат электр энергияси ишлаб чиқарилган. Таққослаш учун, 2023 йилда бу кўрсаткичлар мос равишда 622 ва 7 ГВт·соатни ташкил этган. Шарҳда Ўзбекистон бўйича 2025 йилдаги электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажми келтирилмаган.

Газ саноатида 2025 йилда қазиб олиш ҳажми 2,4 фоизга ўсиб, 40,16 миллиард куб метрни ташкил этди. Бироқ бу кўрсаткич аввалги йиллардаги даражадан пастлигича қолди: 2015 йилда 46,55 миллиард, 2019 йилда эса 51,76 миллиард куб метр газ қазиб олинган.

2024 йилда газ қазиб олиш ҳажми 39,22 миллиард куб метрни ташкил этган. Сўнгги ўн йилда газ истеъмоли 35,40 миллиард куб метрдан 54,32 миллиард куб метргача ошди. 2025 йилда истеъмол 5,1 фоизга ўсган.

2025 йилда аҳоли жон бошига газ истеъмоли 1 466 куб метрни ташкил этди. 2015 йилда бу кўрсаткич 1 151 куб метр бўлган. Мамлакатдаги ички газ қазиб олиш ҳажми истеъмолнинг 74 фоизини қоплаган. 2015 йилда эса бу кўрсаткич 131 фоизни ташкил этган.

2025 йилда газ экспорти 5,72 миллиард куб метрга тенг бўлди. Таққослаш учун, 2015 йилда 10,22 миллиард, 2019 йилда эса 11,55 миллиард куб метр газ экспорт қилинган.

2019 ва 2020 йилларда газ импорти амалга оширилмаган. 2021 йилда импорт 2,14 миллиард куб метрни, 2022 йилда 2,04 миллиард куб метрни, 2023 йилда 4,15 миллиард куб метрни, 2024 йилда эса 19,88 миллиард куб метрни ташкил этган.

2025 йилда ҳам газ импорти ҳажми 19,88 миллиард куб метр бўлган. 2025 йил охирида газ захиралари 846 миллиард куб метрга баҳоланган. 2022 йилгача бу кўрсаткич 867 миллиард куб метрни ташкил этган. Ҳозирги қазиб олиш суръати сақланса, мавжуд захиралар 21 йилга етиши мумкин.

Нефть соҳасида 2025 йилда қазиб олиш ҳажми суткасига 81 минг баррелни ташкил этди. Бу кўрсаткич 2023 йилдаги 85 минг ва 2024 йилдаги 83 минг баррелдан кам. Шунга қарамай, у 2015 йилдаги 66 минг барреллик даражадан юқори бўлиб қолмоқда.

Сўнгги ўн йилда нефть истеъмоли суткасига 84 минг баррелдан 147 минг баррелгача ошди. 2025 йилда истеъмолнинг ўсиши 5,3 фоизни ташкил этган. Мамлакатдаги ички нефть қазиб олиш ҳажми истеъмолнинг 55 фоизини қоплаган. 2015 йилда бу кўрсаткич 79 фоиз эди.

2025 йилда хом нефть импорти суткасига 7 минг баррелни ташкил этди. 2020 йилдан буён нефть захиралари ўзгармаган ва 591 миллион баррелга баҳоланмоқда. Бу захиралар ҳозирги қазиб олиш суръатида 20 йилга етиши мумкин.

2024 йилда карбонат ангидрид (CO2) чиқиндилари 121,8 миллион тоннани ташкил этди. Бу бир йил аввалги кўрсаткичдан 1 фоизга кўп. 2015 йилда чиқиндилар ҳажми 94,4 миллион тонна бўлган. Ушбу даврда йиллик ўртача ўсиш 2,9 фоизни ташкил этган. Шарҳда 2025 йил учун CO2 чиқиндилари бўйича маълумотлар келтирилмаган.

2025 йилда мамлакат иқтисодиёти 7,7 фоизга ўсди.

2015 йил нархларида ҳисобланган реал ЯИМ ҳажми 2025 йилда 152,4 миллиард долларга етди. 2015 йилда бу кўрсаткич 86,2 миллиард долларни ташкил этган. Бу даврда ЯИМнинг йиллик ўртача ўсиш суръати 5,9 фоиз бўлган.

Мамлакат аҳолиси 1,9 фоизга кўпайиб, 37,1 миллион кишига етди. 2015 йилда аҳоли сони 30,7 миллион кишини ташкил этган.

 

Дилафруз Ниязова
Дилафруз Ниязова

Дилафруз Ниязова 2025 йилдан буён UzDaily жамоасида фаолият юритиб, нашрнинг ўзбек тилидаги версияси учун масъулдир.