Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Осиёда ишонч инфратузилмасини шакллантириш концепциясини ишлаб чиқиш, сунъий интеллектдан масъулиятли фойдаланиш бўйича экспертлар майдончасини ташкил этиш ҳамда иқлим барқарорлиги соҳасида шерикликни йўлга қўйишни таклиф қилди.
Мазкур ташаббуслар 15 октябрь куни Боку шаҳрида бўлиб ўтган Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгашнинг (ОҲИЧК) еттинчи саммитида илгари сурилди.
Озарбайжон Президенти Илҳом Алиев раислигида ўтган тадбирда давлат раҳбарлари, ҳукуматлар ва ташқи сиёсат идоралари раҳбарлари, шунингдек, халқаро ташкилотлар вакиллари иштирок этди.
Саммит қатнашчилари орасида Исроил Президенти Ицхак Герцог, Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Тоқаев, Қатар амири Тамим бин Ҳамад Ол Соний, Қирғизистон Президенти Садир Жапаров, Лаос Президенти Тхонглун Сисулит, Тожикистон Президенти Эмомали Раҳмон ва Туркманистон Президенти Сердар Бердимуҳамедов бор эди.
Шунингдек, Бангладеш, Баҳрайн, Вьетнам, Ҳиндистон, Камбоджа, Хитой, Бирлашган Араб Амирликлари, Фаластин, Россия, Туркия ва Шри-Ланка вакиллари ҳам саммитда қатнашди.
Шавкат Мирзиёев ўз нутқида дунёдаги чуқур ўзгаришлар ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва биргаликдаги ечимларни ишлаб чиқишни тақозо этаётганини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, Осиёдаги қуролли можаролар алоҳида ташвиш уйғотмоқда, чунки уларнинг оқибатлари бутун минтақалар хавфсизлигига, жаҳон иқтисодиётига ва миллионлаб инсонлар ҳаётига таъсир кўрсатмоқда.
Ўзбекистон Президенти можароларнинг янада авж олишига йўл қўймасликка, келишмовчиликларни фақат тинч йўл билан — сиёсий мулоқот ва дипломатия орқали, халқаро ҳуқуқ меъёрларига асосланган ҳолда ҳамда барча томонларнинг манфаатларини ҳисобга олиб ҳал этишга чақирди.
Шунингдек, у Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгашнинг ҳаракатлар олдиндан башорат қилиниши ва қабул қилинган мажбуриятларга риоя этилишига асосланган барқарор халқаро муносабатлар тизимини шакллантиришдаги ўрнини таъкидлади.
Минтақавий ҳамкорликнинг янги механизмлари
Осиё давлатлари ўртасидаги ишончни мустаҳкамлаш мақсадида Мирзиёев ишонч инфратузилмаси концепциясини ишлаб чиқишни таклиф этди. Унда ҳамкорликни кенгайтиришнинг асосий йўналишлари ва аниқ чора-тадбирларини белгилаш назарда тутилган.
У устувор йўналишлар қаторида қўшма транспорт ва энергетика лойиҳаларини амалга ошириш, савдо ва рақамли алоқаларни ривожлантириш, шунингдек, маданий ва гуманитар алмашинувларни кенгайтиришни қайд этди.
Президент технологияларнинг жадал ривожланишига ҳам алоҳида эътибор қаратди. Унинг таъкидлашича, сунъий интеллект катта имкониятларни очиб бериши билан бирга, янги хавф-хатарларни ҳам юзага келтирмоқда. Шу муносабат билан у Технологик ишонч ва сунъий интеллектдан масъулиятли фойдаланиш бўйича Осиё ташаббусини илгари сурди.
Ушбу ташаббусни амалга ошириш учун ОҲИЧК доирасида экспертлар майдончасини ташкил этиш таклиф қилинди. Унда мутахассислар умумий тавсияларни ишлаб чиқишлари ва амалий чораларни мувофиқлаштиришлари мумкин бўлади.
Яна бир таклиф иқлим ўзгаришига мослашиш бўйича ОҲИЧК мамлакатларининг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш мақсадида Иқлим барқарорлиги соҳасида шерикликни ташкил этишдан иборат бўлди.
Гуманитар ҳамкорлик ва келгуси раислик
ОҲИЧК фаолиятининг инсонпарварлик йўналиши бўйича мувофиқлаштирувчи вазифасини бажараётган Ўзбекистон 2027 йилда Инсон салоҳиятини ривожлантириш форумини ўтказишга тайёрлигини билдирди. Мирзиёев, шунингдек, ОҲИЧКнинг 2028 йилгача мўлжалланган Ҳаракатлар дастурини ишлаб чиқиш зарурлигини таъкидлади.
Қўшилмаслик ҳаракатига яқинлашиб келаётган раислик муносабати билан Ўзбекистон Президенти иштирокчиларни ташкилотнинг 2027 йилда Тошкентда ўтказилиши режалаштирилган йигирманчи саммитида қатнашишга таклиф қилди.
Нутқи якунида Мирзиёев ОҲИЧКнинг ташкилий асосларини янада мустаҳкамлашни қўллаб-қувватлади ва Кенгаш бош котиби лавозимига Озарбайжон вакили номзодини маъқуллади. Шунингдек, у Озарбайжон томонининг ташкилотга раисликни давом эттириш ниятини олқишлади.
Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгаш 1992 йилда ташкил этилган бўлиб, Осиёда хавфсизлик ва ҳамкорлик масалалари юзасидан мулоқот олиб бориш учун халқаро майдон ҳисобланади.
Расмий маълумотларга кўра, Кенгаш 28 та иштирокчи давлатни, шунингдек, кузатувчи мақомига эга мамлакатлар ва халқаро ташкилотларни бирлаштиради.
