Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Özbekiston Soğliqni saqlaş vazirligi dori vositalarini xarid qiliş tartibini özgartirib, uç yilgaça muddatga şartnomalar tuzişni rejalaştirmoqda. Yangi mexanizmni 2027 yil yanvar oyidan davlat xaridlarida qöllaş közda tutilgan.
Bu haqda soğliqni saqlaş vaziri Eldor Adilov 11 noyabr kuni Oliy Majlis Qonunçilik palatasidagi «Hukumat soati»da ma’lum qildi.
Uzoq muddatli şartnomalar masalasini Ekologik partiyadan saylangan deputat Gulçehra Tojiboyeva kötardi. U bemorlarni dori vositalari va tibbiy buyumlar bilan ta’minlaşda uzilişlar yuzaga kelayotganini ta’kidladi.
Deputatning sözlariga köra, parlament dori vositalarini yetkazib beriş böyiça köp yillik şartnomalar mavjud emasligiga bir neça bor e’tibor qaratgan. Davlat byudjeti har yili tasdiqlanişi sababli yetkazib beruvçilar bilan şartnomalar ham bir yil muddatga tuziladi.
Tojiboyeva bunday amaliyot bemorlarni zarur dori vositalari va tibbiy buyumlar bilan öz vaqtida hamda muntazam ta’minlaşni qiyinlaştirayotganini qayd etdi. U vazirdan muammoni hal qiliş uçun idora tomonidan qanday çoralar körilayotganini tuşuntirişni söradi.
Adilov deputatning fikriga qöşilib, tibbiyot muassasalarini uzluksiz ta’minlaş soğliqni saqlaş tizimidagi dolzarb vazifalardan biri bölib qolayotganini tan oldi. Uning aytişiça, sönggi yillarda körilgan çoralarga qaramay, yetkazib beriş jarayonida texnik va boşqa qiyinçiliklar yuzaga kelmoqda. Vazir qonunçilikdagi böşliqlarni ham qayd etdi.
Soğliqni saqlaş vazirligi xarid tartibini özgartiriş böyiça işlarni iyun oyida boşqa vazirlik va idoralar bilan birgalikda boşlagan.
Muhokamalar iyun, iyul va avgust oylarida ötkazilgan. Adilov bir neçta yiğilişda şaxsan iştirok etganini ma’lum qildi.
Vazirlik dori vositalarini xarid qilişda ramkaviy kelişuvlarni joriy etişni nazarda tutuvçi Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini tayyorladi. Uşbu mexanizm amaldagi har yili şartnoma tuziş tartibi örniga uç yilgaça muddatga şartnomalar tuziş imkonini beradi.
Vazir tuşuntirişiça, avvalgi tartib byudjetni rejalaştiriş xususiyatlari bilan boğliq bölgan: davlat xaridlarini moliyalaştiriş bir moliyaviy yil doirasida nazarda tutilgan. Bu esa şartnomalar muddatini bir yil bilan çeklagan.
Soğliqni saqlaş vazirligi rejasiga köra, köp yillik kelişuvlarga ötiş yetkazib beriş jarayonlarini oldindan taşkil etiş va dori vositalarini yana-da qulay narxlarda xarid qiliş imkonini beradi. Adilov bunday amaliyot boşqa mamlakatlarda ham qöllanilişini ta’kidladi.
Şu bilan birga, qaror loyihasida yangi mexanizmdan foydalaniş tartibi belgilanişi kerak. Vazirlik uni 2027 yil yanvar oyidan davlat xaridlarini amalga oşirişda qöllaşni rejalaştirmoqda.
Vazir deputatlarga 2027 yil uçun davlat byudjetini tasdiqlaşda dori vositalari bilan ta’minlaşga yetarli mablağ ajratişni ham sörab murojaat qildi.
Adilovning sözlariga köra, Soğliqni saqlaş vazirligi zarur mablağlar hajmi böyiça hisob-kitoblarni allaqaçon tayyorlagan. U xarid qoidalarining özgarişi tegişli byudjet mablağlari ajratilmasdan turib, yetkazib berişning uzluksizligini ta’minlay olmasligini ta’kidladi.
Vazirlik 2027 yilda dori vositalarini xarid qiliş uçun qança mablağ ajratişni taklif etayotgani haqida vazir aniq summani ma’lum qilmadi.
Ayni paytda uç yilgaça muddatga ramkaviy kelişuvlar tuziş imkoniyati Özbekiston qonunçiligida allaqaçon belgilangan.
Tegişli özgartişlar 2024 yil 27 noyabrda Prezident tomonidan imzolangan ÖRQ-1005-sonli qonun bilan kiritilgan. Ular 2025 yil 1 martdan kuçga kirgan.
«Davlat xaridlari töğrisida»gi qonunning 38-2-moddasi davlat buyurtmaçilariga tanlov yoki tender natijalariga köra saralab olingan bir neçta yetkazib beruvçi bilan bir yildan uç yilgaça muddatga ramkaviy kelişuvlar tuzişga ruxsat beradi.
Xarid hujjatlarida tovarlarning taxminiy hajmi va kelişuv şartlari körsatilişi kerak. Biroq buyurtmaçi belgilangan hajmdagi tovarlarning barçasini xarid qilişga majbur emas.
Şu bilan birga, byudjet taşkilotlari tomonidan uşbu mexanizmdan foydalaniş qonunosti hujjatlari bilan çeklangan. Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 20 maydagi 276-son qarori bilan tasdiqlangan davlat xaridlari töğrisidagi nizomning 168-bandi byudjet buyurtmaçilariga ramkaviy kelişuvlar orqali xaridlarni amalga oşirişni taqiqlaydi.
Şunday qilib, qonun köp yillik ramkaviy kelişuvlar tuziş imkoniyatini nazarda tutsa-da, amaldagi nizom ulardan byudjet buyurtmaçilari foydalanişini çeklaydi. Soğliqni saqlaş vazirligi tomonidan tayyorlangan qaror loyihasi dori vositalarini xarid qiliş sohasida uşbu mexanizmni qöllaş tartibini özgartirişga qaratilgan.
Avvalroq, 2024 yil noyabr oyida Prezidentning PQ-408-son qarori bilan Soğliqni saqlaş vazirligi huzurida 13 ta hududiy filialga ega Xaridlar markazini taşkil etiş nazarda tutilgan edi. Hujjatda dori vositalari, tibbiy buyumlar va uskunalarni işlab çiqaruvçilar yoki rasmiy distribyutorlardan bir yildan ortiq muddatga tuziladigan şartnomalar asosida markazlaştirilgan tartibda xarid qiliş imkoniyati ham belgilangan.
Bunday xaridlar uçun tegişli mahsulotlarga bölgan ehtiyojni 15 oylik davr uçun hisoblaş belgilangan edi.