Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Xalqaro reyting agentligi Moody‘s Ratings «UzAuto Motors» AJ reytinglari böyiça davriy şarhni yakunlab, kompaniyaning amaldagi reytingini Ba3 darajasida saqlab qoldi. Bu haqda agentlikning 2026 yil 9 noyabrdagi xabarida ma’lum qilingan.
Agentlik ta’kidlaşiça, mazkur e’lon reyting böyiça yangi qaror qabul qilinganini anglatmaydi va yaqin kelajakda reyting özgarişi ehtimolini körsatmaydi. Şarh 2026 yil 3 noyabr kuni reyting qömitasi yiğilişida ötkazilgan.
Ba3 reytingi kompaniyaning bazaviy kredit bahosi (BCA) b1 darajasida ekanini, Özbekistonning suveren reytingi Ba2 ekanini, şuningdek, kompaniya va davlat defolti xavflari örtasida yuqori özaro boğliqlik mavjudligi haqidagi taxminni aks ettiradi.
Moody‘s moliyaviy qiyinçiliklar yuzaga kelgan taqdirda UzAuto Motors davlat tomonidan qöllab-quvvatlanişi ehtimoli yuqoriligini ham hisobga oladi. Özbekiston hukumati kompaniya aksiyalarining 99,7 foiziga egalik qiladi.
Reytingni qöllab-quvvatlovçi omillar
UzAuto Motors‘ning bazaviy kredit bahosini bir neçta omil qöllab-quvvatlaydi. Ular qatorida Özbekiston iqtisodiyotining tez ösişi va avtomobil bozorining yetarliça töyinmagani bor. Bu holat talabning yana-da oşişi uçun şaroit yaratadi.
Agentlik avtomobilsozlik sohasining davlat sanoat siyosatidagi strategik ahamiyatini ham qayd etgan. Bu avtomobil butlovçi qismlari işlab çiqarişni mahalliylaştirişni davom ettiriş, içki bozor va eksport uçun avtomobillar işlab çiqariş hajmini kengaytirişga xizmat qiladi.
Moody‘s kompaniyaning içki bozordagi yetakçi örni, qarz yukining pastligi va foiz xarajatlarini qoplaş darajasining barqarorligini ham qöşimça ustunliklar sifatida baholaydi. Uşbu omillar pul oqimlariga hozirda körsatilayotgan bosimni qisman qoplaş imkonini beradi.
Raqobatning kuçayişi va bozor uluşining qisqarişi
Ayni paytda kompaniya bahosi agentlik reytinglariga ega xalqaro avtomobil işlab çiqaruvçilar bilan taqqoslaganda biznes kölamining kiçikligi va sotuvlarning geografik jihatdan yuqori darajada jamlangani bilan çeklanadi.
UzAuto Motors savdosining taxminan 90 foizi Özbekiston hissasiga töğri keladi, garçi eksport savdosi ösib borayotgan bölsa ham.
Moody‘s, ayniqsa, Xitoy elektromobil işlab çiqaruvçilari tomonidan raqobat bosimi kuçayib borayotganini qayd etgan. Bozorning elektromobillar va gibrid avtomobillarga ötişi ham kompaniyaning mavqeiga ta’sir körsatmoqda.
Agentlik baholaşiça, UzAuto Motors‘ning içki bozordagi uluşi 2026 yilda taxminan 75 foizgaça qisqargan. 2024 yilda bu körsatkiç 82 foizni taşkil etgan.
Xaridorlarni subsidiyalanadigan moliyalaştirişga sotuvlarning tobora köproq boğlanib borayotgani ham bosimni kuçaytiruvçi qöşimça omil hisoblanadi. Bunday dasturlar talabni qöllab-quvvatlaydi, biroq ayni vaqtda kompaniyaning rentabelligi, aylanma kapitali va pul oqimlariga ta’sir körsatadi.
General Motors‘ga qaramlik
Moody‘s UzAuto Motors‘ning General Motors bilan tuzilgan uzoq muddatli, amal qiliş muddati çeklanmagan litsenziya şartnomasiga qaramligini ham hisobga oladi. General Motors reytingi Baa2, prognoz esa barqaror.
Kompaniya, şuningdek, GM tarmoği orqali zarur butlovçi qismlar yetkazib berilişining davom etişiga boğliq.
Agentlik baholaşiça, iste’molçilar xohiş-istaklari özgarib borayotgan şaroitda UzAuto Motors model qatori nisbatan çeklangan va eskirib bormoqda. Şu bilan birga, kompaniya taklif etilayotgan avtomobillar turini yangilaş böyiça çoralar körmoqda.
Sönggi uç yil davomida erkin pul oqimlarining manfiy bölib kelayotgani va aylanma kapitalga bosim saqlanib qolayotgani ham reytingni çeklovçi omillardan biri böldi.
Nega bazaviy baho hisob-kitob natijasidan past?
UzAuto Motors‘ning b1 darajasidagi bazaviy kredit bahosi Moody‘s reyting modeli böyiça hisoblangan natijadan uç poğona past.
Agentlik bu farqni GM bilan hamkorlikning litsenziya modeliga xos qöşimça xavflar bilan izohlaydi. UzAuto Motors hamkor brendi ostida avtomobillar işlab çiqaradi, biroq öz brendlari, patentlangan texnologiyalari yoki tadqiqot va işlanmalar ustidan nazoratga ega emas.
GM bilan kelişuv şartlari sezilarli darajada özgargan taqdirda, kompaniya faoliyatida jiddiy uzilişlar yuzaga kelişi mumkin.
Şuningdek, raqobatning kuçayişi va UzAuto Motors‘ning içki bozordagi uluşi yana-da qisqarişi kutilayotgani ham hisobga olingan. Hukumatning sohada raqobatni kengaytirişga nisbatan nazoratli yondaşuvi uşbu xavflarni qisman yumşatadi.
Şarh Moody‘s‘ning 2025 yil may oyida e’lon qilingan davlat bilan boğliq emitentlar uçun metodologiyasi hamda 2025 yil oktyabr oyida e’lon qilingan avtomobil işlab çiqaruvçilar uçun metodologiyasi asosida tayyorlangan.
Agentlik taqdim etilgan xulosalar e’lon qilingan sanadagi baholaşni aks ettirişini ma’lum qildi. Kredit holatidagi ehtimoliy jiddiy özgarişlar hisobga olingan holda, ular keyingi davriy şarh doirasida yangilanadi.