Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — 2026-yil 27–28-oktabr kunlari Bryusselda “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi: özgarayotgan dunyoda hamkorlik transformatsiyasi” mavzusida Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi tahlil markazlarining birinçi forumi bölib ötdi.
Tadbir Yevropa taşqi aloqalar xizmatining boş qarorgohida Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqining yetakçi tahlil markazlari rahbarlari iştirokida ötkazildi. Forum Özbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti (SMTI), Yevropa Ittifoqining Markaziy Osiyo böyiça maxsus vakili ofisi hamda Yevropa Ittifoqining Xavfsizlik tadqiqotlari instituti (EUISS) tomonidan taşkil etildi.
Forum Samarqandda ötgan “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi” sammitining amaliy davomi hamda Özbekiston Prezidenti Şavkat Mirziyoyevning ikki mintaqa yetakçi tahlil markazlari örtasidagi hamkorlikni kengaytiriş taşabbusining amaliy ifodasi böldi.
Muhokamalarda mintaqalararo hamkorlikni çuqurlaştiriş istiqbollari, xalqaro xavfsizlik, savdo-iqtisodiy aloqalarni kengaytiriş, transport boğliqligini rivojlantiriş, şuningdek, Markaziy Osiyo va Yevropa örtasidagi gumanitar aloqalarni mustahkamlaş masalalari diqqat markazida böldi.
Forumda sözga çiqqan SMTI direktori Eldor Aripov ikki mintaqa tahlil markazlarining ilk uçraşuvi Yevropa taşqi aloqalar xizmati boş qarorgohida ötkazilayotgani ramziy ahamiyatga ega ekanini qayd etdi. Uning ta’kidlaşiça, bu Markaziy Osiyoning Yevropa kun tartibidagi ahamiyati ortib borayotganini hamda tomonlarning yanada çuqur va mazmunli hamkorlikka intilişini aks ettiradi.
SMTI direktori Markaziy Osiyo iqtisodiy va geosiyosiy ahamiyatga ega mustaqil markaz sifatida şakllanayotganini ta’kidladi. Mintaqada yillik iqtisodiy ösiş 6 foizdan yuqori bölib, 2050-yilga borib uning aholisi 100 million kişidan oşişi mumkin.
Ayni paytda Markaziy Osiyoning transport tuguni va öta muhim resurslar manbai sifatidagi roli kuçaymoqda. Mintaqa içidagi hamkorlikning çuqurlaşuvi, savdo va infratuzilmaning rivojlanişi yagona iqtisodiy makonning bosqiçma-bosqiç şakllanişi uçun asos yaratmoqda.
Şu şaroitda Markaziy Osiyoning Yevropa bilan aloqalari ahamiyati ham tabiiy ravişda ortib bormoqda. 2025-yil aprel oyida Samarqandda Özbekiston Prezidenti Şavkat Mirziyoyev raisligida ötkazilgan birinçi “Markaziy Osiyo – Yevropa Ittifoqi” sammiti özaro munosabatlar rivojida muhim bosqiç böldi. Uning yakunlari böyiça mintaqalar örtasidagi munosabatlar strategik şeriklik darajasiga kötarildi.
Sammitda sözga çiqqan Özbekiston rahbari munosabatlarning yangi formatini aniq qarorlar, loyiha va dasturlar bilan boyitiş zarurligini ta’kidladi. Prezident ilgari surgan taşabbuslar qatorida yirik mintaqaviy loyihalarni ilgari suriş uçun qöşma investitsiya platformasini yaratiş, investitsiyalarni himoya qiliş töğrisida köp tomonlama bitim tuziş va qöşma savdo palatasini işga tuşiriş, taşqi siyosat idoralari rahbarlarining muntazam uçraşuvlarini ötkaziş, Parlamentlararo hamkorlik forumini ta’sis etiş hamda yetakçi tahlil markazlari hamkorligini kengaytiriş bor.
Uşbu takliflarni rivojlantirib, Eldor Aripov şeriklikni yanada mustahkamlaş har ikki tomonning uzoq muddatli manfaatlarini hisobga olişni talab etişini qayd etdi.
Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlik Markaziy Osiyoning boşqa şeriklar bilan aloqalarini töldirişi, mintaqaning investitsiya va texnologiyalarni jalb etiş, yangi bozorlarga çiqiş hamda transport yönalişlarini diversifikatsiya qiliş imkoniyatlarini kengaytirişi lozim.
“Biz uçun Yevropa Ittifoqi bilan şeriklik — boşqa şeriklar bilan hamkorlik qiliş erkinligini saqlagan holda iqtisodiy aloqalarni kengaytiriş, bozorlarni diversifikatsiya qiliş va yangi texnologiyalarni jalb etiş imkoniyatidir”, — deya ta’kidladi Eldor Aripov.
U, şuningdek, hamkorlik tomonlarga rivojlaniş sur’atlari va qarorlar qabul qiliş erkinligini saqlagan holda taşqi muammolarni yengib ötişda yordam berişi kerakligini qayd etdi. Buning uçun faqat joriy geosiyosiy vaziyatga boğliq bölmagan uzoq muddatli majburiyatlar va barqaror hamkorlik mexanizmlari zarur.
Şeriklikni amaliy mazmun bilan boyitiş haqida söz yuritar ekan, SMTI direktori bir neçta istiqbolli yönalişga e’tibor qaratdi. Ular orasida öta muhim minerallar sohasida qayta işlaş va yuqori qöşilgan qiymatli mahsulotlar işlab çiqarişni rivojlantirişni nazarda tutuvçi qöşma işlab çiqariş zanjirlarini yaratiş, suv va iqlim bilan boğliq xatarlarga çidamlilikni mustahkamlaş, şuningdek, transport aloqalari, jumladan, Transkaspiy xalqaro transport yönalişi doirasidagi taşuvlar samaradorligini oşiriş bor.
Inson kapitali, kasbiy ta’lim va raqamli könikmalarni rivojlantiriş hamda qonuniy mehnat migratsiyasi imkoniyatlarini kengaytirişga alohida e’tibor qaratildi. Şuningdek, xavfsizlik çoralarini iqtisodiy rivojlaniş va ta’lim taşabbuslari bilan uyğunlaştiriş orqali Afğonistonda barqarorlikni ta’minlaşga kömaklaşiş masalasiga töxtalib ötildi.
Sözining yakunida Eldor Aripov bugungi asosiy vazifa erişilgan kelişuvlar va belgilangan siyosiy yönalişlarni amalda röyobga çiqarişdan iborat ekanini ta’kidladi.
“Bugun belgilangan siyosiy yönalişlarni aniq loyihalar va amaliy natijalarga aylantiriş muhim. Şerikligimiz samaradorligi aynan şu mezon asosida baholanişi lozim”, — dedi SMTI direktori.
U uşbu jarayonda ekspertlar hamjamiyatining alohida örnini qayd etib, tahlil markazlarini Markaziy Osiyo va Yevropa Ittifoqi örtasidagi munosabatlarni yanada rivojlantiriş böyiça amaliy takliflar işlab çiqişga kömaklaşişga çaqirdi. Forum iştirokçilari ekspertlar muloqotini davom ettiriş va uşbu platformani muntazam hamkorlik formati sifatida rivojlantirişdan manfaatdor ekanliklarini bildirdi.
