Тошкентда Замонавий санъат маркази очилди

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — 2026 йил 5 сентябрь куни Тошкентда Замонавий санъат маркази (CCA Tashkent) очилди. У Ўзбекистондаги замонавий санъатга ихтисослашган биринчи доимий муассаса ҳисобланади.

Янги маданий марказ 1912 йилда қурилган собиқ дизель электр станциясининг тарихий биносида жойлашди. Марказда кўргазма майдонлари, кутубхона, концепт-стор, ресторан, таълим майдонлари, учрашувлар, тадқиқотлар ва маданий мулоқотлар учун жамоат жойлари бирлаштирилган.

Мажмуанинг комплекс формати CCA Tashkent’ни Марказий Осиёдаги шунга ўхшаш дастлабки муассасалардан бирига айлантирди. Марказ ягона маданий маконда кўргазма, таълим, тадқиқот ва жамоат функцияларини бирлаштирди.

Тарихий бино янги ҳаёт касб этди

Замонавий санъат маркази 1912 йилда қурилган тарихий бинода жойлашган. Объектнинг архитектура трансформацияси билан дунёга машҳур Франциянинг Studio KO бюроси шуғулланган. Реконструкция жараёнида мутахассислар бинонинг индустриал хусусиятини сақлаб қолган ҳолда, уни замонавий маданий муассаса талабларига мослаштирди.

Шу тариқа собиқ электр станцияси Тошкентнинг тарихий мероси замонавий архитектура ва санъат билан уйғунлашган маконга айланди.

CCA Tashkent Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси лойиҳаси бўлди. Унинг ташкил этилиши мамлакат маданий инфратузилмасини ривожлантириш, замонавий санъатни қўллаб-қувватлаш ва халқаро маданий ҳамкорликни кенгайтиришга қаратилган кенг кўламли ташаббусларнинг бир қисми бўлди.

«Тошкентда Замонавий санъат марказининг очилиши Ўзбекистон маданий инфратузилмасини ривожлантириш ва замонавий санъатнинг барқарор экотизимини яратиш бўйича узоқ муддатли қарашимизни амалга оширишда муҳим босқич бўлди. CCA Tashkent рассомлар, тадқиқотчилар, кураторлар ва турли жамоалар вакиллари учрашадиган, маҳаллий бадиий контекст халқаро маданий муҳит билан тўлақонли мулоқотга киришадиган маконга айланди», — деди Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси раиси Гаянэ Умерова.

Ташкилотчилар режасига кўра, Марказ нафақат аудиторияни замонавий санъат билан таништириши, балки таълим дастурлари, тадқиқотлар, халқаро лойиҳалар ва маданий алмашинув орқали уни ривожлантириш учун шароит яратиши керак эди.

Биринчи кўргазма — Hikmah

CCA Tashkent’нинг очилиши кўргазмалар, мунозаралар, маърузалар, концертлар, перформанслар, фильм намойишлари ва таълим тадбирларини ўз ичига олган кенг қамровли оммавий дастур билан бирга ўтди.

Марказнинг биринчи кўргазмаси Hikmah бўлиб, унга доктор Сара Раза кураторлик қилди. Лойиҳа номи араб тилидаги «ҳикмат» маъносини англатувчи hikmah сўзидан олинган.

Экспозиция маҳаллий анъаналар, моддий маданият, маънавий мерос ва замонавий бадиий амалиётлар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни тадқиқ қилган замонавий рассомларнинг асарларини бирлаштирди.

Кўргазмада Муҳаннад Шоно, Нари Уорд, Шоҳрух Раҳимов, Тарик Кисвансон, Кимсуджа, Али Шерри ва Надя Кааби-Линке иштирок этди. Шунингдек, экспозицияда И. В. Савицкий номидаги Қорақалпоғистон Республикаси Давлат санъат музейи коллекциясидан Владимир Пан, Дорибай Саипов ва Бахтиёр Саиповнинг асарлари намойиш этилди.

Кўргазма лойиҳаси доирасида CCA Tashkent мусиқа куратори Сабина Иноятова тайёрлаган товушли инсталляция ҳам тақдим этилди.

«Hikmah кўргазмаси анъана, моддий маданият ва замонавий бадиий амалиётларнинг янги туташ нуқталарини тадқиқ этишга бағишланди. Турли мамлакатлардан рассомларни бирлаштирган кўргазма маданият, хотира ва санъатни узлуксиз англаш жараёни сифатида ҳикматни янгича талқин қилишни таклиф этди», — деди CCA Tashkent бош куратори доктор Сара Раза.

Ўзбекистон халқаро бадиий майдонга чиқди

Янги Марказ фаолиятининг муҳим йўналишларидан бири халқаро ҳамкорлик бўлди.

CCA Tashkent 61-Венеция замонавий санъат биенналесининг расмий параллел лойиҳаси сифатида «Ақл воситалари» (Instruments of the Mind) кўргазмасини тақдим этди. Экспозиция Венециядаги Палаццо Франкетти саройида бўлиб ўтди ва Марказий Осиёнинг энг муҳим рассомларидан бири Вячеслав Ахунов ижодига бағишланди.

Лойиҳа CCA Tashkent’нинг биринчи халқаро кўргазма лойиҳаси бўлиб, янги муассасанинг ўзбек ва Марказий Осиё замонавий санъатини дунёнинг энг йирик маданий майдонларида намойиш этиш интилишини кўрсатди.

Марказнинг оммавий дастури доирасида 5 сентябрь куни Ўзбекистон тарихи давлат музейида нидерланд-марокаш дизайнери Муҳаммад Беншалалнинг кўргазмаси очилди. Тақдим этилган коллекция унинг 2025 йилда Тошкентдаги арт-резиденцияда бўлган даврида яратилган бўлиб, Ўзбекистон маданияти, ҳунармандчилик анъаналари ва архитектура меросидан илҳомланган.

Янги лойиҳалар ва халқаро резиденциялар

CCA Tashkent фаолиятининг муҳим қисмини арт-резиденциялар ташкил этди. Тошкентдаги амалдаги икки резиденция билан бир қаторда 2026 йил сентябрь ойида Самарқандда янги резиденция иш бошлади.

Тошкентдаги дастур асосан янги санъат асарларини яратишга йўналтирилган бўлса, Самарқанддаги резиденция тадқиқотлар, фанлараро алмашинув ва шаҳарнинг бой тарихий ҳамда маданий меросини ўрганишга эътибор қаратди.

2026 йил 4–14 сентябрь кунлари Самарқандда Архитектура ассоциациясининг сайёр мактаби — AA Visiting School: Climate Cartographies in Samarkand дастури ўтказилди.

Дастур очиқ маърузалар, тадқиқот маршрутлари ва амалий воркшопларни бирлаштирди. Иштирокчилар Самарқанд тарихи мисолида иқлим, маданий мерос ва макон ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ўргандилар. Дастурда архитекторлар, рассомлар, тарихчилар, олимлар ва тадқиқотчилар иштирок этди.

Санъат — халқаро мулоқот воситаси

CCA Tashkent’нинг ташкил этилиши нафақат пойтахт маданий ҳаёти, балки Ўзбекистоннинг бутун бадиий муҳити учун ҳам муҳим воқеа бўлди.

Марказ маҳаллий рассомларни халқаро профессионал ҳамжамият билан ҳамкорлик қилиш учун янги майдон билан таъминлади. Шу билан бирга, маҳаллий аудиторияга турли мамлакатларнинг замонавий бадиий амалиётлари билан танишиш имконини берди.

Муассасанинг асосий вазифаларидан бири ўзбек рассомларини халқаро майдонда илгари суриш, тадқиқот ишлари, халқаро кўргазмаларда иштирок этиш ва қўшма лойиҳаларни амалга ошириш учун имкониятлар яратишдан иборат бўлди.

2027 йилда CCA Tashkent Илья ва Эмилия Кабаковларнинг шахсий кўргазмасини тақдим этишни режалаштирган. Лойиҳага Зелфира Трегулова таклиф этилган куратор сифатида жалб этилиши керак эди. Кенг кўламли сайт-специфик экспозиция Кабаковлар ижодий меросини Марказнинг тарихий биноси контекстида қайта талқин қилиши керак эди.

Тошкентнинг янги маданий нуқтаси

CCA Tashkent’нинг очилиши Ўзбекистонда замонавий маданий инфратузилмани шакллантириш йўлидаги навбатдаги қадам бўлди.

Марказнинг ўзига хос жиҳати шундаки, у бир маконда бир нечта йўналишни — замонавий санъат, таълим, тадқиқот, халқаро ҳамкорлик, жамоат ташаббуслари ва маданий туризмни бирлаштирди.

Собиқ электр станциясининг тарихий биносида жойлашгани лойиҳага қўшимча рамзий маъно берди.

XX аср бошларига оид индустриал объект янги вазифа касб этиб, XXI аср санъати учун майдонга айланди.

Маҳаллий бадиий ҳамжамият ва халқаро ҳамкорлар билан бир вақтнинг ўзида ишлаган CCA Tashkent Ўзбекистонни замонавий санъатнинг глобал контекстига киритишга хизмат қилувчи маданий алмашинувнинг янги платформасини шакллантирди.

Марказнинг очилиши шунчаки янги кўргазма майдони пайдо бўлганини англатмади.

У Ўзбекистонда замонавий санъатни узоқ муддатли ривожлантириш, рассомларни қўллаб-қувватлаш, тадқиқот ишларини олиб бориш ва халқаро маданий мулоқотга йўналтирилган муассаса шаклланганини намоён этди.