Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда 2026 йил январь–сентябрь ойларида agrosert.uz ахборот тизими орқали буюртмачиларга уруғлар учун 11 миллион 31 минг 381 та QR-ёрлиқ тақдим этилди.
Шу даврда мутахассислар уруғлик экин майдонларини рақамли апробациядан ўтказиш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини лабораторияда синаш, дон, пахта толаси ва бошқа материалларни сертификатлаш ишларини ҳам амалга оширди. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари сифатини баҳолаш маркази фаолияти якунлари ҳақида брифингда марказ матбуот котиби Сарвиноз Исмоилова маълумот берди.
Марказ қишлоқ хўжалиги экинлари уруғлари ва кўчатлари, пахта толаси, техник чигит, дон ва дон маҳсулотлари сифатини баҳолаш, лаборатория синовларидан ўтказиш ҳамда сертификатлаш билан шуғулланади.
Уруғлар сифатини баҳолашнинг янги тизими Ўзбекистон Президентининг 2025 йил 7 июлдаги ПФ-109-сон фармони асосида 2026 йилдан жорий этилди. Импорт қилинадиган уруғлар учун ёрлиқлар мамлакатга олиб кирилишидан олдин электрон шаклда, экишга тайёрланган уруғлар учун эса босма шаклда тақдим этилди. Уларни бериш муддати бир-икки кунни ташкил этди.
Ўзагроинспекция ташаббуси билан уруғлик майдонларни апробациядан ўтказиш ва нав сифатини баҳолаш ишлари илк бор махсус планшетлар ёрдамида рақамли шаклда амалга оширилди. Текширув натижалари, далолатномалар ва гувоҳномалар бевосита дала шароитида электрон шаклда расмийлаштирилди.
Донли экинларни апробациядан ўтказиш 76,4 минг гектар уруғлик майдонни қамраб олди. Шундан 64,9 минг гектари ёки 85 фоизи уруғлик олиш учун яроқли деб топилди, 11,5 минг гектари эса белгиланган талабларга жавоб бермади.
Ғўза майдонларида 52 минг гектар текширилди. Уларнинг 40,6 минг гектари ёки 78 фоизи яроқли деб топилди, 11,6 минг гектари ёки 22 фоизи эса баҳолашдан ўта олмади.
Лаборатория синовлари 42 минг 235 тонна ғўза уруғини ҳам қамраб олди. Шундан 40 минг 620 тонна уруқ бўйича ижобий хулоса берилди, 1 минг 615 тоннаси эса экиш учун яроқсиз деб топилди.
Уруғлик картошка сегментида 17 минг 586 тонна картошка ва 2 миллион 295 минг 163 та мини-туганак текширилди. Синовлар натижасида 17 минг 321 тонна картошка ва 2 миллион 87 минг 163 та мини-туганак экиш учун яроқли деб топилди. 265,1 тонна картошка ва 208 мингта мини-туганак эса белгиланган талабларга жавоб бермади. Текширувлар вирусли касалликлар тарқалишининг олдини олиш имконини берди.
Бундан ташқари, сабзавот, полиз, озуқа ва бошқа қишлоқ хўжалиги экинларининг импорт қилинган 8 минг 986,5 тонна уруғи синовдан ўтказилди. Шундан 8 минг 697,4 тоннаси бўйича экишга яроқлилик хулосаси берилди.
Маҳаллий ишлаб чиқарилган уруғлар орасида 231 минг 809 тонна буғдой текширилди. Унинг 230 минг 223 тоннаси экиш учун яроқли деб топилди, 1 минг 586 тоннаси эса талабларга жавоб бермади. Марказ маҳаллий ва импорт қилинган мевали ҳамда манзарали дарахтларнинг 3 миллион 245 минг 710 та кўчати сифатини ҳам баҳолади. Текширувлар натижасида 231 та мувофиқлик сертификати ва экишга яроқлилик тўғрисида хулоса берилди.
Пахта маҳсулотлари сифатини баҳолаш йўналишида тўққиз ой давомида 134 минг 915 тонна пахта толаси ёки 605 минг 550 той сертификатланди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 44,3 фоизга кўп.
Мутахассислар сифат ва мойдорлик кўрсаткичларини аниқлаш учун 259 минг 438 тонна техник чигитни текширди. ЯМР-анализатор ёрдамида мойдорликни аниқлаш бўйича ўрганилган маҳсулот ҳажми 55 минг 400 тоннага етди. Бу 2025 йил январь–сентябрь ойларига нисбатан 66,9 фоизга кўпдир. Бундан ташқари, 7 минг 209 тонна пахта линти сертификатланди.
Дон ва дон маҳсулотлари сифатини баҳолаш соҳасида 781 та ариза асосида 58 та шартнома расмийлаштирилди. Синовлар натижасида 1 минг 218 та сифат сертификати ва 315 та мувофиқлик сертификати берилди.
Импорт қилинган ва сертификатланган дон ҳамда дон маҳсулотлари ҳажми 539 минг 761 тоннани ташкил этди. Унинг таркибига 513 минг 953 тонна буғдой ва 25 минг 808 тонна ун маҳсулотлари кирди. Экспорт йўналишида эса 5 минг 232 тонна маҳсулот сертификатланди. Шундан 2 минг 453 тоннаси буғдой, 2 минг 779 тоннаси ун маҳсулотларидан иборат бўлди.
2026 йилги дон қабул қилиш мавсуми доирасида марказ май–сентябрь ойларида қабул қилиниши режалаштирилган 2 миллион 415 минг 600 тонна буғдойни сертификатлаш бўйича шартномалар тузди. Режалаштирилган ҳажмнинг барчаси сертификатдан ўтказилди.
Ҳисобот даврида марказ жисмоний ва юридик шахслардан келиб тушган 45 та мурожаатни кўриб чиқди ва уларнинг барчаси ижобий ҳал этилди.
Шунингдек, юридик шахслардан келиб тушган 393 та хат рўйхатга олиниб, улар бўйича тегишли ишлар амалга оширилди.
Мутахассислар малакасини ошириш мақсадида 244 нафар ходим ўқитилди. 200 нафардан ортиқ ходим уруғлик майдонларни апробациядан ўтказишда рақамли тизимлар билан ишлаш бўйича амалий кўникмаларга эга бўлди. Таълим дастурлари коррупцияга қарши курашиш, комплаенс-назорат ва стандартлаштириш масалаларини ҳам қамраб олди.
Рақамлаштириш доирасида agrosert.uz тизими такомиллаштирилди. Дон корхоналари донни қабул қилишга тайёрлиги тўғрисидаги хулосаларни электрон шаклда расмийлаштириш имкониятига эга бўлди. Ахборот тизими Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитаси тизими билан интеграция қилинди. Рақамли апробация ишлари учун 200 та планшет харид қилинди.
Марказнинг халқаро ҳамкорлиги уруғчиликни такомиллаштириш ва лабораторияларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш бўйича ISCAD билан биргаликда олиб борилаётган ишларни ўз ичига олади. Тежалган маблағлар ҳисобидан олтита йўналиш бўйича 27 дан ортиқ таклиф ишлаб чиқилди ва улар маъқулланди.
Шунингдек, генетик модификацияланган организмлар лабораториясини халқаро аккредитациядан ўтказишга тайёрлаш ҳамда лабораториялар фаолиятини ISTA талабларига мувофиқ такомиллаштириш ишлари олиб борилмоқда. Марказнинг 12 нафар мутахассиси Анқарадаги ўқув дастури доирасида малака оширди.
Марказ АҚШ, Бразилия, Нидерландия ва Германия ҳамкорлари, шунингдек, БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) билан биргаликда уруғчиликни ривожлантириш, лабораториялар салоҳиятини мустаҳкамлаш ва илғор тажрибани жорий этиш устида ишламоқда. Бундан ташқари, уруғлик картошка сифатини баҳолаш лабораториясини қуриш ва қуёш панелларини ўрнатиш лойиҳаси бўйича тайёргарлик ишлари амалга оширилди.
Яқинда ўтказиладиган халқаро тадбирлардан бири Иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти Уруғчилик ассоциациясининг (ECOSA) уруғчилик ва уруғ савдоси бўйича IX халқаро конгресси бўлади. У 2026 йил 27–28 октябрь кунлари Тошкентда ўтказилиши режалаштирилган.
Конгрессда марказнинг уруғлар сифатини баҳолаш, лаборатория синовлари, сертификатлаш ва рақамлаштириш соҳаларидаги тажрибаси тақдим этилиши режалаштирилган.
Иштирокчилар, шунингдек, қўшма каталог яратиш, уруғлик маҳсулотлар савдосини ривожлантириш ва Ўзбекистон уруғларининг экспорт салоҳиятини ошириш мақсадида хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликни кенгайтириш масалаларини муҳокама қилишни режалаштирмоқда.
