Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — 14 сентябрь куни Венада Атом энергияси бўйича халқаро агентликнинг (ХАЭА) 70-Бош конференцияси ўз ишини бошлади. Унда «Ўзатом» агентлиги директори Азим Аҳмадхўжаев бошчилигидаги Ўзбекистон делегацияси иштирок этмоқда. Бу ҳақда «Ўзатом» агентлиги хабар берди.
Юбилей сессияси Вена халқаро марказида бўлиб ўтмоқда ва 18 сентябрга қадар давом этади. Унда ХАЭАга аъзо давлатлар, халқаро ташкилотлар ва экспертлар ҳамжамияти вакиллари иштирок этмоқда.
Ўзбекистон ядровий қуролларни тарқатмаслик режимига содиқлигини тасдиқлади
Умумий муҳокамалар давомида Азим Аҳмадхўжаев Ўзбекистоннинг ядровий қуролларни тарқатмаслик, хавфсизлик ва тинч атом энергетикасини ривожлантириш масалалари бўйича позициясини тақдим этди.
Ўзбекистон Ядровий қуролларни тарқатмаслик тўғрисидаги шартнома ва ХАЭА билан кафолатлар тўғрисидаги битимга содиқлигини тасдиқлади.
Мамлакатда агентлик стандартларига мувофиқ ядровий материалларни ҳисобга олиш ва назорат қилиш давлат тизими амал қилади.
«Ўзбекистон Республикаси халқаро ядровий қуролларни тарқатмаслик режимига қатъий содиқлигини изчил равишда тасдиқлаб келмоқда», — деди делегация раҳбари.
Асосий халқаро конвенциялар ратификация қилинди
Ўзбекистонда ядровий хавфсизлик соҳасидаги қатор халқаро ҳужжатларни ратификация қилиш жараёни якунланди. Гап ядровий авария ҳақида тезкор хабар бериш, ядровий хавфсизлик, ядровий ёки радиациявий авария ҳолатида ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги конвенциялар, шунингдек, ядровий зарар учун фуқаролик жавобгарлиги тўғрисидаги Вена конвенцияси ҳақида бормоқда.
«Миллий норматив-ҳуқуқий базани мустаҳкамлашнинг энг муҳим йўналишларидан бири асосий халқаро-ҳуқуқий ҳужжатларни ратификация қилиш жараёнларининг якунланиши бўлди», — деди Азим Аҳмадхўжаев.
Жиззах вилоятида АЭС учун биринчи бетон қуйилди
2026 йилда Ўзбекистон минтақадаги биринчи атом электр станцияси лойиҳасини амалий амалга оширишга ўтди. 4 июнь куни Жиззах вилоятида президент Шавкат Мирзиёев ҳомийлигида ва ХАЭА бош директори Рафаэль Гросси иштирокида АЭС учун биринчи бетон қуйилди.
Лойиҳа «3+» авлодининг иккита катта қувватли энергоблоки ва иккита кичик қувватли энергоблокини бирлаштирган интеграциялашган конфигурацияни назарда тутади.
«Ўзбекистон учун жорий йил миллий ядровий энергетика дастуримизни ривожлантиришда муҳим босқич бўлди. Биз минтақадаги биринчи АЭС лойиҳасини, жаҳонда ўхшаши бўлмаган ноёб интеграциялашган конфигурацияни ҳам ўз ичига олган ҳолда, амалий татбиқ этишга ўтдик», — деди «Ўзатом» раҳбари.
МАГАТЭ миссияси Ўзбекистондаги тараққиётни қайд этди
22–26 июнь кунлари Ўзбекистонда ХАЭАнинг таҳлилий миссияси иш олиб борди. Миссия якунлари бўйича агентлик мамлакатнинг атом энергетикасини ривожлантириш, қонунчиликни такомиллаштириш ва 2021 йилда тақдим этилган тавсияларни бажариш борасидаги тараққиётини қайд этди.
«ХАЭА хулосалари яқин ҳамкорлик туфайли Ўзбекистоннинг атом энергетикасини ривожлантириш, қонунчиликни модернизация қилиш ва 2021 йилги тавсияларни бажаришда сезиларли тараққиётга эришганини тасдиқлади», — деди Азим Аҳмадхўжаев.
ХАЭА билан ҳамкорлик уч йўналишда амалга оширилмоқда
Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ва ХАЭА бош директори Рафаэль Гросси ўртасидаги келишувлар доирасида қўшма Йўл харитаси, Мамлакат учун доиравий дастур ва Комплекс иш режаси амалга оширилмоқда.
«Ўзбекистон Республикаси президенти Шавкат Мирзиёев ва ХАЭА бош директори Рафаэль Мариано Гросси ўртасида эришилган келишувларни ривожлантириш доирасида қўшма Йўл харитаси, Мамлакат учун доиравий дастур ва Комплекс иш режаси муваффақиятли амалга оширилмоқда», — деди делегация раҳбари.
Ядровий технологиялар тиббиёт ва қишлоқ хўжалигида қўлланилмоқда
Ўзбекистон атом энергиясидан электр энергетикасидан ташқари тинч мақсадларда фойдаланиш йўналишларини ҳам ривожлантирмоқда. Мамлакат ХАЭАнинг ZODIAC ва Atoms4Food ташаббусларида иштирок этмоқда. Жумладан, ядровий технологиялар қишлоқ хўжалигида ва қурғоқчиликка чидамли экинлар билан ишлашда қўлланилмоқда.
Ҳамкорликнинг алоҳида йўналиши «Умид нурлари» дастури доирасида онкологик ёрдам билан боғлиқ. 1994 йилдан буён Соғлиқни сақлаш вазирлиги ХАЭАнинг техник кўмагини олиб келмоқда. Бу ёрдам диагностика ва даволаш ускуналарини етказиб бериш, дозиметрия ва лаборатория инфратузилмасини ривожлантиришни ҳам ўз ичига олади.
ISO стандарти асосида фаолият юритувчи ўқув марказида 273 нафар мутахассис тайёргарликдан ўтди. 2030 йилга қадар 15 та ҳудудий онкология марказини модернизация қилиш ва ядровий тиббиётни янада ривожлантириш кўзда тутилган.
«Биз агентликнинг гуманитар миссияси — “Умид нурлари” дастурини юқори баҳолаймиз. Ушбу лойиҳалар республика бўйлаб замонавий онкологик ёрдамдан фойдаланиш имкониятини яхшилашига ишонамиз», — деди Азим Аҳмадхўжаев.
«Ўзатом» 2026 йил охирига қадар вазифаларни белгилади
Ўзбекистоннинг яқиндаги вазифалари қаторида АЭСнинг техник-иқтисодий асосларини ишлаб чиқишни якунлаш, интеграциялашган станция қурилишини давом эттириш, ядровий ёқилғи етказиб бериш ва объектларнинг жисмоний ҳимояси бўйича шартномалар тузиш бор.
Шунингдек, кадрлар тайёрлаш ва ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштиришни кучайтириш режалаштирилмоқда.
«Жорий йил охирига қадар интеграциялашган АЭС қурилишини давом эттириш, ёқилғи етказиб бериш ва жисмоний ҳимоя бўйича шартномалар тузиш, шунингдек, кадрлар тайёрлаш ва маҳаллийлаштиришни кучайтиришни режалаштирмоқдамиз», — деди «Ўзатом» раҳбари.
Азим Аҳмадхўжаевнинг сўзларига кўра, Ўзбекистон атом энергиясидан тинч мақсадларда фойдаланишни энергетикани ривожлантириш, энергетик хавфсизликни мустаҳкамлаш ва барқарор ривожланиш воситаси сифатида кўриб чиқмоқда.
«Тинч атом энергияси тараққиёт, энергетик хавфсизлик ва барқарор ривожланишга хизмат қилиши керак. Ўзбекистон ХАЭАнинг ишончли ҳамкори бўлиб қолади ва барқарор, тоза ҳамда хавфсиз келажак учун халқаро ва минтақавий ҳамкорликни кенгайтиришга тайёр», — деди у.
